Quần bò, đâu chỉ là chuyện quần bò...
Trước khi sang Liên xô học, tôi được một đứa bạn xui đi học...may. Tôi không tin vào tai mình nữa, sang Liên xô mà khổ vậy sao, phải tự đi may lấy quần áo mà mặc à. Nó liền giải thích là bố nó khuyên thế, học may là sang để làm thêm, kiếm thêm tiền mua hàng gửi về. Bên đấy là "chúng nó" thích quần bò lắm, may rồi bán tha hồ tiền, chứ trông vào học bổng thì ăn thua gì...Nghe bùi tai, tôi và nó, cùng thêm một đứa con gái nữa đi học may thật. Suốt mấy tuần, chúng tôi hì hụi học đo, cắt, may...quần bò, áo lông. Chúng tôi thuộc dạng ngu lâu nên đến khi kết thúc, vẫn chẳng đứa nào may cho được caí quần nào ra hồn. Đó là vào thời điểm tháng Tám năm Tám Lăm.
Khi ra sân bay để sang Liên xô, đứa nào đứa nấy xúng xính quần bò LEVI'S, KINGJO của Thái. Ngoài chiếc đang mặc, trong valy của "chú Tứ" (Bộ giáo dục cấp) đứa nào đứa nấy còn lèn thêm đôi quần bò cỡ cực to nữa, rồi thì là áo phông cành mai, son gió, đồng hồ Citizen, Rado dởm,áo phông cá sấu, kính gấp...tóm lại là một kho tạp hóa sang để bán cho Tây kiếm chút tiền dằn túi.
Sang Liên xô, đã có các đồng chí "ma cũ", chủ yếu là các chú Nghiên cứu sinh nhận bán giúp hàng, cũng được mỗi đứa vài trăm rúp cất để dành. Chuyện này thôi không kể nữa vì đang nói chuyện quần bò.
Quần bò xuất hiện ở Liên xô như thế nào?
Có lẽ khi “phát minh” ra quần bò vào năm 1853, ông Levi Strauss cũng không ngờ nó được mọi người đón nhận như thế. Quần bò từ chỗ chỉ dành cho tầng lớp lao động bình dân dần dà đã thành một mốt thời thượng của lớp trẻ và đến khi sang Liên xô, chiếc quần bò bỗng trở thành một biểu tượng cho “chủ nghĩa tư bản”. Nói như ngôn ngữ thời nay, quần bò không được hoan nghênh ở mảnh đất chiếm 1/6 địa cầu này. Thậm chí, như lời khẳng định của các tác giả của bộ phim tài liệu của đài truyền hình độc lập NTV của Nga có tên “Quần bò vì cuộc sống” thì nó đã bị cấm cho đến cuối thập niên 70. Thời chiến tranh lạnh, ngoại trưởng Kít sinh giơ đã có một câu nói rất nổi tiếng:”Nếu như chúng ta làm được cho một thanh niên Liên xô mặc quần bò Mỹ đi ra Quảng trường Đỏ, thì chúng ta đã có thể coi là người chiến thắng trong cuộc chiến tư tưởng”. Quần bò, lúc này không còn đơn giản là quần bò, nó bị coi là biẻu trưng cho nước Mỹ, của tư bản, và như thế đương nhiên là nó không có “cửa” ở Liên xô.
Vào cuối thập niên 70, những tay chơi của Liên xô đã bằng cách nào đó mua được quần bò từ các nước phương Tây. Rồi Thế vận hội Olimpic1980 đến, cánh cửa với thế giới bên ngoài được hé mở đôi chút. Lúc này, các vị lãnh đạo ngành may mặc của Liên xô đã có cái nhìn thoáng hơn về…quần bò và được bật đèn xanh cho việc sản xuất trang phục tiện lợi và khỏe khoắn này. Những chiếc quần bò đầu tiên của Liên xô được sản xuất tại nhà máy Sosenka vào đầu những năm 80.Thoạt đầu, quần bò Liên xô mang một cái tên dài ngoẵng và…khó đọc “Vneshposyltorg” và chỉ được bán trong các cửa hàng Beriozka dành cho người nước ngoaì mua bằng ngoại tệ. Về sau, các nhà máy bắt đầu sản xuất quần bò và bán cho người tiêu dùng trong nước. Tuy nhiên, chất lượng và kiểu dáng của quần bò Made in USSR thời kỳ này còn có nhiều điểm khiến cánh thanh niên không được hài lòng. Những chiếc quần bò mác LEE, LEVI’S, KINGJO, MONTANA… buôn bán trao tay trở nên có giá vô cùng. Lương của công nhân Liên xô chỉ khoảng trên dưới 200 rúp/tháng, vậy mà có thời điểm ngoài chợ đen, một chiếc LEVI'S đã được bán với giá 250 rúp. Còn dạng làng nhàng hơn như KINGJO, LEE thì giá của nó cũng cỡ từ 150-200 rúp tùy "gà".Điều đó giải thích rằng tại sao vào giữa thập niên 80, người Việt Nam ta sang Liên xô thường “chạy” hải quan để mang được thật nhiều quần bò Thái Lan đính mác Âu Mỹ qua cửa khẩu Nội Bài.
Kỳ sau: Kỹ nghệ mài quần bò Varionki