Lúc đó, bên cạnh mẹ tôi đã có rất nhiều người dùng hành động thực tế để ủng hộ niềm tin của mẹ tôi. Đối với mẹ tôi thì cha tôi đã từng là một con người mới lý tưởng nhất trong số những người mới đó. Lúc đó trong con mắt của cô nữ sinh trung học trẻ tuổi này, cha tôi là một "nhà cách mạng kiên cường bất khuất". Vừa mới từ nhà tù Sibêri về và là người bạn của ông bà tôi. Ấn tượng này đã đọng lại trong lòng mẹ tôi một thời gian dài, nhưng không phải là vĩnh viễn không thay đổi...
Tôi nghĩ, chính bởi vì mẹ tôi là người phụ nữ thông minh, rất thẳng thắn, nên cuối cùng bà đã ý thức được rằng, cha tôi chẳng phải là người giống như hồi trẻ mẹ tôi đã nhận định, bà cảm thấy có một cảm giác sợ hãi và tuyệt vọng vô cùng”. Thật đáng tiếc là trong mùa Thu đó, những người thân thấu hiểu được tâm tính của Nađêzđa thì lại không có mặt bên cạnh ba. Gia đình Paven, anh trai của bà ở Beclin, còn chị Anna và anh rể ở Kháccốp, bố ở Sôchi.
Đêm ngày 8 sáng ngày 9 tháng 11 năm 1932, cuối cùng đã xảy ra việc gì? Đ.A.Voncôgơnôp cảm thấy vô cùng bi quan. Ông cho rằng, đây là một bí mật, một bí mật khó có thể hoàn toàn công khai. Những tuyên bố và những nhận định của chính giới mà người ta đã biết, nhưng bất kể có cách nói thế nào, thì cũng khó làm cho mọi người có thể tìm được.
Trước đó không lâu, các nhân viên khi nghiên cứu tài liệu đã phát hiện ra một văn bản vô cùng thú vị. Đó là một bức thư đề nghị của Calinin. Nội dung bức thư đó đề nghị tha cho một nữ tù nhân bị giam trong tại trung Sôlốpca. Người tù nhân này tên là Alếchxăngđra Carinnốpna Cônsakmna. Bức thư đó được viết bằng bút chì màu, và viết trên mấy tờ giấy của học sinh, đề ngày 22 tháng 10 năm 1935.
Trong bức thư nói, Cônsakinna là đảng viên đã từng làm việc cho gia đình Stalin 5 năm. Một người tù tên là Sinhierôbúp trước đây đã từng công tác tại Điện Kremli khai rằng, Cônsakina nói, hình như Stalin đã dùng súng giết chết Nađêzđa. Thế là Cônsakinna bị bắt. Trong bức thư đó Cônsakinna không kiên quyết phủ nhận sự thực này, và dẫn lời của cơ quan nhà nước rằng, chủ nhân của tôi, đã chết vì "bị nhồi máu cơ tim".
Trong bức thư cũng có nhắc đến Buncôva, Sênhéplôbốp, chồng của Cônsakinna, vệ sỹ Grômây. Ngoài ra còn có một bí thư chi bộ Đảng nữa đến có hỏi dò bà giúp việc, vì sao báo chí lại không nói tới, nguyên nhân cái chết của Nađêzđa? Từ nội dung trong bức thư đề nghị, ta có thể thấy rõ, những nhận định của các cơ quan nhà nước xung quanh cái chết của Nađêzđa làm cho nhiều người không thỏa mãn. Huống hồ Cônsakinna lại viết rằng, trong đêm Nađêzđa chết, thì Stalin có trở về ngôi nhà trong Điện Kremli.
Như vậy là ông về theo vợ. Một nhà sử học nổi tiếng đã đưa ra kết luận, rất có thể những cách đánh giá này đã đến tai Stalin, ông cảm thấy lo sợ, nên đã quyết định không những phải trừ khử Cônsakinna, mà phải thông qua việc bắt Cônsakinna để bịt miệng tất cả những người nào biết về cái chết của vợ mình, việc mà Stalin cần làm bà phải bịt mồm những người đó lại.
Cuối năm 1935, đầu năm 1936, toà án đã xét xử Cônsakinna theo ý của Stalin. Trong bức thư đề nghị gửi cho Kalinin, Cônsakinna viết, trinh sát viên Khacăng đã dọa bà, ép bà phải nhận tội. Sau đó, chẳng cần qua xét xử, bà đã bị đi đầy ở trại tập trung Sôlôpca. Đằng sau bức thư đề nghị của bà, Bộ trưởng dân ủy Bộ Nội vụ đã kết luận; Tên của Cônsakinna "có liên quan với vụ án tập đoàn khủng bố phản cách mạng trong Bộ tư lệnh cảnh vệ Điện Kremli và thư viện của Chính phủ”. Kalinin đã phê vào bức thư mấy lời rất ngắn "không thụ lý”. Đó là vào ngày 8 tháng 3 năm 1936.
Đã từng có một cách nhìn nhận là, do Stalin không thể chịu đựng nổi tính cách kiên cường cố chấp của vợ và trong lúc nóng giận ông đã giết chết Nađêzđa. Kiểu nhận định này đã được nhiều người chấp nhận. Voncôgơnôp không tin vào nhận định này. Ông có cảm giác rằng cũng không loại trừ khả năng này, có thể do Nađêzđa cảm thấy mệt mỏi chán nản với chồng, nên đã chọn cách phản kháng đau buồn đó để biểu thị suy nghĩ của mình.
Một sử gia nổi tiếng khác, ông Métvâychép thì cho rằng, việc đưa ra nhận định chính Stalin đã giết chết vợ mình, về cơ bản là không hợp lý. Trước khi Svétlanna 16 tuổi, mọi người luôn tin rằng, mẹ cô bị bệnh viêm ruột thừa mà chết, những người lớn xung quanh cô luôn nói với cô như thế.
Sau này, theo lời của hai người phụ nữ đã được nhìn quang cảnh cái chết của mẹ cô đầu tiên, miêu tả lại đã chứng minh rằng mẹ cô chết là do tự sát. Một trong hai người phụ nữ đó là bà vú nuôi. Bà sống trong nhà của Stalin từ năm 1926 đến năm 1956 (bà mất), không lâu trước khi chết, khi biết cái chết sắp đến gần bà đã đem mọi chuyện mình được chứng kiến trong một phần tư thế kỷ tại đây kể lại cho Setlanna đã khôn lớn, bà không muốn đem tất cả những điều bí mật đó đi theo bà vĩnh viễn. Bà muốn rũ bỏ tất cả, bà muốn lòng mình được thanh thản.
Chúng ta cùng trích ra nguyên xi một đoạn miêu tả "Karôlina Vasiliepna Kili là quản gia của gia đình chúng tôi. Sáng nào bà quản gia cũng gọi mẹ tôi dậy" Svétlanna viết: "Cha tôi ở trong phòng sách của mình hoặc ngủ trong phòng ngủ có điện thoại gần phòng ăn, đêm hôm đó ông đã trở về nhà rất muộn sau buổi yến tiệc, sau khi trở về ông đã ngủ trong thư phòng, còn mẹ cũng từ buổi tiệc về sớm hơn một chút.
Căn phòng này cách nơi làm việc rất xa, nếu muốn đi tới đó thì phải đi qua lối nhỏ bên cạnh là phòng của các con. Phòng ngủ của cha tôi nằm ở bên trái phòng ăn. Từ phòng ăn của nhà muốn sang phòng ngủ của mẹ thì phải quẹo phải và cũng phải đi qua lối đi nhỏ này. Cửa sổ phòng mẹ nhìn ra vườn hoa Aếchxăngđơrôt đối diện với cổng của nhà Trôtxki (nếu đứng ở nơi gần chỗ bàn vé của kịch viện, nhìn về phía bên phải kịch viện xuyên qua vườn hoa Alêchxăngderôpski thì thấy Cung điện Pôchécsơ. Cung điện này được kiên trúc theo phong cách cổ điển Nga. Mái nhà hình chóp nhọn, cửa sổ nhìn ra vườn hoa và cửa sổ phòng mẹ cũng nhìn ra vườn hoa, còn tôi không thích hướng này lắm...
Trong buổi sáng hôm đó, Karôlina Vasiliepna vẫn như mọi ngày, bà nhanh chóng vào bếp làm bữa ăn sáng, rồi gọi mẹ tôi. Bà ta cuống lên, run lẩy bẩy chạy vào phòng chúng tôi gọi bà vú em, nhưng bà ta không nói được câu nào. Hai bà cùng đi đến chỗ mẹ tôi nằm ở cách giường ngủ không xa lắm, toàn thân bê bết máu, trong tay bà vẫn nắm chặt khẩu súng lục "Voltair”, khẩu súng này do một người bạn từ Béclin gửi cho bà. Âm thanh khi khẩu súng này bắn ra rất nhỏ, thậm chí ngay ở phòng bên cạnh cũng chẳng nghe thấy. Toàn thân mẹ tôi lạnh cóng. Hai người phục vụ này co dúm lại vì sợ hãi, họ rất sợ lúc này ông tới. Hai bà giúp việc đã khênh mẹ tôi lên giường, sau khi đặt mẹ ngay ngắn trên giường, họ ngây ra, không biết làm gì tiếp nữa.
Cuối cùng, họ chạy đi gọi điện cho người có trách nhiệm. Trong số đó có vệ sĩ trưởng Avensôphecrônôvích Dênôkichơ, Pôrina Siemiaonốpna, Môlôtôva và những người bạn của mẹ tôi nữa... Rất nhanh chóng, mọi người đều lao đến. Cha lúc đó vẫn đang ngủ ở phòng ngủ bên trái nhà ăn. Môlôtôp và Vôrôsilốp đã tới kịp, mọi người đều kinh hoàng không tin được. Cuối cùng, cha cũng từ phòng mình bước sang phòng ăn. Mọi người nói với ông rằng: "Giôgiép ơi! Nađêzđa đã vĩnh biệt chúng ta rồi". Bà vú nuôi nói với tôi. Tôi rất tin tưởng bà hơn bất kỳ một ai khác. Bởi vì, thứ nhất, bà là một người cực kỳ thành thực, thứ hai riêng về việc này bà lại vô cùng hối hận. Đối với một phụ nữ bình thường, đối với một tín đồ chân chính trong trường hợp này thì nhất định không thể nói sai được, càng vĩnh viễn không thể...".
|