Pavel Gromuskin chuyên gia làm giấy tờ giả
của Tình báo Xôviết
Pavel Gromuskin và Rudolf Abel –
Điệp viên huyền thoại đồng thời là người bạn thân thiết
của Pavel Gromuskin.
Theo thông báo của lãnh đạo Văn phòng Báo chí của Cơ quan Tình báo đối ngoại Nga (SVR), điệp viên lão thành Pavel Gromuskin của cơ quan này vừa qua đời ở tuổi 95. Trước đó, không mấy người được biết về việc, Gromuskin một thời được coi là bậc thầy trong việc làm giấy tờ giả phục vụ cho hoạt động của các điệp viên Xôviết tại nước ngoài.
Theo lời của đại diện Cơ quan Tình báo Nga, Gromuskin cho đến giai đoạn cuối cùng của đời mình vẫn tích cực tham gia vào nhiều hoạt động của giới tình báo. Chẳng hạn như ông thường xuyên gặp gỡ các nhân viên trẻ tại SVR, kể cho họ nghe về các kinh nghiệm và kỹ năng quý báu trong nghề tình báo.
Đến lúc này, nhiều người mới được biết, Gromuskin chính là người trong suốt một thời gian dài đã được đồng đội tôn vinh là bậc thầy trong việc biên soạn những tài liệu và làm giấy tờ tùy thân phục vụ cho các điệp viên mật hoạt động tại nước ngoài.
Vào tháng 2/2008, Trung tâm phóng viên tại Moskva vừa tổ chức cuộc triển lãm tranh của Gromuskin với tên gọi: “Những chân dung, con người và số phận” nhân dịp kỷ niệm 70 năm ông vào hoạt động trong ngành tình báo. Triển lãm có trưng bày một loạt chân dung các điệp viên huyền thoại của Xôviết mà Gromuskin đã từng quen biết.
Sự kiện này đã gây được sự chú ý đặc biệt của các phương tiện truyền thông đại chúng và sự phản hồi tích cực của công chúng nước Nga.
Liên quan đến tài năng đặc biệt của Gromuskin, cựu sĩ quan tình báo đối ngoại Yuri Kozlov nhớ lại trường hợp, một điệp viên Xôviết bị bắt giữ tại một nước phương Tây.
“Sau một loạt bước giám định đặc biệt, những giấy tờ của người bị bắt giữ vẫn được kết luận là giấy tờ thật. Có điều các quan chức phương Tây đã ký tên trong những giấy tờ này không thể nhớ được họ đã ký lúc nào. Kết quả là điệp viên của chúng ta được trả tự do”.
Bản thân Pavel Gromuskin khi còn sống đã cho biết, phải có hơn 20 lần các giấy tờ giả của ông đã vượt qua cả những biện pháp giám định gắt gao của đối phương. Cũng chính nhờ những giấy tờ giả của ông, điệp viên huyền thoại Rudolf Abel (Wiliam Fisher) đã hoạt động an toàn trong suốt hơn chục năm, trước khi bị phát hiện do có kẻ phản bội.
Còn theo một điệp viên kỳ cựu khác là Gevork Vartanian – người từng trực tiếp tham gia vào chiến dịch của tình báo Xôviết ngăn chặn âm mưu ám sát bộ ba nguyên thủ Stalin-Roosevelt-Churchill tại Tehran năm 1943 – Gromuskin đã làm ra những loại giấy tờ giả có độ chuẩn xác đến nỗi, nhiều phương tiện hiện đại ngày nay cũng khó có thể phát hiện.
“Những gì ông ấy đã đóng góp cho cơ quan tình báo có thể coi là độc nhất vô nhị, khó có thể đánh giá đúng mức” – Vartanian nhấn mạnh.
Pavel Gromuskin là người đã chuẩn bị giấy tờ mang tên công dân Đức Paul Zibert để điệp viên nổi tiếng Nikolai Kuznesov sử dụng trong thời kỳ chiến tranh giữ nước vĩ đại. Về sau, những giấy tờ này đã được các nhân viên mật vụ Đức (trong đó có cả Gestapo) kiểm tra hơn 100 lần, nhưng không một ai có thể mảy may nghi ngờ về tính chân thực của nó.
Chính Kuznesov là điệp viên đã khai thác được thông tin quan trọng về sở chỉ huy của Hitler đặt tại Vinisia. Ông cũng là người đầu tiên cung cấp thông tin về kế hoạch của phát xít Đức nhằm ám sát Stalin-Roosevelt-Churchill tại Tehran.
Pavel Georgievich Gromuskin sinh ngày 20/6/1913. Từ thời trẻ, Gromuskin với tài năng của mình đã từng có quen biết và kết bạn với những họa sĩ nổi tiếng như Boris Efimovy và Kukrynik. Năm 1937, ông được chính thức đề nghị vào làm việc cho Cơ quan tình báo đối ngoại và được đích thân Lavrentia Beria gặp gỡ giao nhiệm vụ.
Sau khi chính thức được xếp vào biên chế của tình báo đối ngoại, Gromuskin được phân công vào làm việc tại ban chuyên về chuẩn bị thị thực cho các điệp viên hoạt động ở nước ngoài. Bộ phận này khi đó cũng từng là nơi làm việc của điệp viên nổi tiếng Rodolf Abel, và hai người nhanh chóng trở thành những người bạn thân thiết.
Năm 1941, Gromuskin có chuyến công tác nước ngoài đầu tiên tại Bulgari để thực thi một số nhiệm vụ đặc biệt. Trở về nước năm 1942, Gromuskin được giao nhiệm vụ tổ chức và phối hợp các hoạt động của phong trào du kích trong vùng địch hậu.
Trong thời gian chiến tranh, ông đã làm ra nhiều giấy tờ giả của quân Đức để giúp cho các chiến sĩ du kích dễ dàng hoạt động. Sau chiến tranh, Gromuskin đã đặt chân tới rất nhiều nơi trên thế giới, hoàn thành nhiều nhiệm vụ quan trọng khác nhau.
Để ghi nhận những công lao đóng góp to lớn của Pavel Gromuskin, Cơ quan tình báo Xôviết đã được phong ông làm nhân viên danh dự của Cơ quan An ninh quốc gia. Ngoài ra, Gromuskin còn nhận được nhiều phần thưởng khác của chính phủ như Huân chương Cờ Đỏ, 3 huân chương Sao Đỏ, Huân chương Chiến tranh Vệ quốc hạng Hai v.v...
Thái Quân (tổng hợp