Vậy thì Lép Đaviđôvich Trôtxki là người thế nào? Ông ta là thiên sứ chăng? Không phải, Trôtxki không phải là thiên sứ. Ông ta được gọi với rất nhiều tên gọi khác nhau như: "Con quỷ của cách mạng", "Người Hà Lan lâm thời" của cách mạng.
Những ông già ở Pêtrôgrát còn nhớ, những người công nhân đã công kênh ông ta vào hội trường như thế nào, hội trường của đoàn "Nghệ thuật hiện đại". Học thức của Trôtxki rất uyên bác. Là người rất có tài về chính trị, đặc biệt là tài hùng biện. Cách mạng đã tạo nên cơ hội cho Trôtxki. Cùng với căn bệnh ngày càng trầm trọng của Lênin, các nước phương Tây đã nhận định, Trốtxki chính là người kế tục cương vị cao nhất của Đảng và Nhà nước Liên Xô. Rồi đột nhiên, Trôtxki bị mất hết chức vụ, ông bị khai trừ ra khỏi Đảng, bị lưu đầy đến Alamutu, rồi bị trục xuất khỏi nước Nga, cuối cùng chết thảm thương tại Mêhicô xa xôi.
Trong suốt một thời gian dài, chúng ta tránh nói đến cuộc đời của Trôtxki, mà chỉ tập trung vào nghiên cứu những hành vi làm gián điệp và ý đồ phản trắc của Trôtxki. Nhưng ở phương Tây có nhiều cuốn sách nói về Trôtxki, bản thân Trôtxki cũng viết rất nhiều. D.A. Wolkogenop đã khuấy động sự trầm lặng bằng cách ông ta viết một cuốn truyện ký về sự nghiệp chính trị của một nhân vật cách mạng có chất chứa đầy rẫy những bi kịch và mâu thuẫn nội tại.
Gần đây, nhất là vào tháng 8 năm 1995 tức là 55 năm sau ngày Trôtxki bị ám sát, báo chí đã đăng một số bài, trong chừng mực nào đó, đã có tác dụng bổ sung thêm những thông tin bị thiếu hụt mà trước đây bị cấm đoán. Trôtxki và Stalin là hai người cùng tuổi (cùng cầm tinh một con vật) đều sinh vào năm 1879. Trôtxki lớn hơn đối thủ của mình 2 tháng. Cha của Trôtxki là một địa chủ người Do Thái, họ có một trang trại. Em gái Trôtxki - Ôliga. Cô cũng giống như anh mình, sau này trở thành nữ chiến sỹ cách mạng và sau đó đã kết hôn với Camênhép.
Năm 18 tuổi, Lep Bronstan đã tham gia vào phong trào xã hội dân chủ. Năm 19 tuổi, Lép Bronstan bắt, bị tù 2 năm ở các nhà tù Nicôlaiép, Kônsư, Ôđetsa, sau đó bị đi đầy ở Sibêri. Tại Mátxcơva, Trôtxki bị giam cùng trại với các loại tội phạm. Trôtxki đã kết hôn với một phụ nữ hơn ông 7 tuổi. Đôi vợ chồng này đã cùng nhau đi đầy ở thành phố Ieccút.
Năm 1902, Trôtxki cùng vợ và hai con gái (đứa nhỏ mới 4 tháng tuổi) làm hộ chiếu giả, từ Sibêri trốn ra nước ngoài. Cái tên Bronstan khi đi đày không còn nữa, mà chỉ còn Trôtxki của tự do.
Vậy cái tên giả này đã phát sinh như thế nào? "Tôi tự điền tên, tuổi vào các cột mục trong hộ chiếu, tôi dùng tên người tù ở nhà tù Ođetsa". Đây là lời thừa nhận của kẻ trốn tù tinh ranh. Trôtxki đi qua Viên rồi đến Luân đôn. Lúc đó Trôtxki chưa biết tiếng Anh. "Tôi đã đến Luân đôn mùa thu năm 1902, vì không biết tiếng Anh, nên phải dùng tay ra hiệu để thuê một chiếc xe ngựa và đưa cho người đánh xe một tờ giấy trong đó có địa chỉ. Đây là nơi ở của Vlađimúz Ilích Lênin".
Một năm sau, trong Đại hội lần thứ hai của Công Đảng Dân chủ Xã hội Nga, với danh nghĩa là đại biểu của Liên minh Dân chủ xã hội Sibêri, tham dự hội nghị là một kiều dân mới tới. Tại đây, do sự khác biệt về quan điểm với Lênin về ngay điều 1 của bản Điều lệ Đảng viên, Trôtxki đã trở thành một người Mensêvích. Năm 1904, Trôtxki thoát ly khỏi phái Mensêvích cùng với Aléchxander Panus đề ra lý luận: Cách mạng không ngừng, nhưng Trôtxki tuyệt nhiên không tham gia vào Đảng Bônsêvích. Trôtxki luôn cao ngạo, tự coi mình là người của Đảng Dân chủ Xã hội "Độc lập". Lập trường này khiến cho tài năng hùng biện kiệt xuất của Trôtxki được thể hiện rất rõ. Trong các sách giáo khoa lịch sử lâu nay né tránh một sự thực là: Năm 1905 Trôtxki từng lãnh đạo Xô Viết đại biểu công nhân Sanh Pêtécbua. Khi cuộc cách mạng nước Nga vừa bùng nổ, Trôtxki trở về Sanh Pêtécbua để xây dựng các chiến lũy trên đường phố. Trôtxki đã từng lãnh đạo Xô Viết Sanh Pêtécbua trong 2 tuần. Những người cách mạng ở đây đều biết tên của Trôtxki.
Nhưng cuộc cách mạng Nga lần thứ nhất bị thất bại, Xô Viết cũng bị giải thể, Trôtxki bị bắt. Ông ta lại một lần nữa lên đường đi Sibêri quen thuộc của mình. Nhưng chưa kịp đến địa điểm đi đầy, Trôtxki đã trốn thoát và một lần nữa Trôtxki lại đến Luân đôn. Năm 1907, Trôtxki tham dự Đại hội đại biểu lần thứ 5 (tức Đại hội đại biểu Công Đảng Dân chủ Xã hội Nga). Đúng lúc Stalin cũng đến dự Đại hội. Nhưng Trôtxki chẳng hề chú ý cạnh tranh chủ yếu của mình. Trôtxki lại một lần nữa không tham gia vào đội ngũ của những người Bônsêvích. Nhưng ông ta cũng chẳng tham gia đội ngũ của những người Mensêvích. Camênhép có ý thử cho người dân chủ Xã hội "độc lập" này tham gia vào đội ngũ của những người Bônsêvích của Lênin, nhưng rồi kế hoạch của Camênhép đã không thành. Con người lắm tài nhiều tật này đã không đồng ý.
Bản thân Lênin rất biết đến tài năng chính luận của Trôtxki. Thế nhưng vì Camênhép muốn lôi kéo Trôtxki về phía Lênin khiến ông ta tức giận. Trôtxki đã dùng ngòi bút sắc bén của mình để phản đối Lênin, Trôtxki gọi Lênin là: "kẻ bóc lột và đẩy phong trào công nhân Nga vào tình trạng lạc hậu". Thậm chí còn gọi Lênin là "tên độc tài dự khuyết".
Về cuộc sống của Trôtxki ở nước ngoài trước cách mạng tháng 10, có thể kể vắn tắt như sau: Khi đại chiến thế giới lần thứ nhất nổ ra, Trôtxki cũng giống như Lênin, ông ta cũng tham dự Hội nghị Simécvande. Các đại biểu đã phát biểu cương lĩnh chống chiến tranh. Năm 1916, Trôtxki bị coi là "kẻ cổ động nguy hiểm", do đó đã bị trục xuất từ Pháp sang Tây Ban Nha. Sau khi bị bắt ở Mađrít thì bị trục xuất, gia đình dắt nhau sang New York. Tuy con thuyền chính trị của Trôtxki gặp phải rất nhiều sóng gió, nguy hiểm, nhưng chính trong những năm đó, ông đã có dịp lại kết hôn lần thứ hai. Trôtxki đã cưới một nữ chiến sỹ cách mạng, bà Natalia Sietova. Bà sinh cho Trôtxki hai đứa con trai, đó là vào tháng 1 năm 1917. Tháng 2 năm 1917, cuộc cách mạng dân chủ tư sản bùng nổ ở nước Nga, Kêrenxki được đứng đầu Chính phủ lâm thời, chế độ Sa hoàng bị lật đổ, Trôtxki lập tức trở về nước. Nhưng tại Canađa, ông lại bị bắt. Xô Viết Pêtrôgrát lúc này đang gia tăng áp lực đối với Chính phủ lâm thời, buộc Chính phủ Lâm thời phải can thiệp giải thoát cho Trôtxki.
Đầu tháng 5, ông được trả tự do, trở về Sanh Pêtécbua. Trôtxki đã về chậm hơn so với Lênin một tháng. Rất nhiều người đã mang cờ đến chào đón đoàn tàu trở về của Trôtxki. Nhiều nhà báo đã viết, mọi người đến hoan hô, chào đón khi thấy Trôtxki xuất hiện. Giống như năm 1905, Trôtxki lại lãnh đạo Xô Viết Sanh Pêtécbua.
|