Lương thực sức mạnh mới của nước Nga
Từng là một nước nhập khẩu lương thực, nhưng đến nay Nga đã trở thành một trong những nước xuất khẩu ngũ cốc, đứng hàng thứ năm thế giới.
Một cường quốc lương thực
Năm 1998, Nga từng phải nhập khẩu đến 20 triệu tấn ngũ cốc, nhưng đến nay Nga đã trở thành một trong những nước xuất khẩu ngũ cốc đứng hàng thứ năm thế giới, với mức xuất khẩu ngũ cốc từ 7.2007 đến tháng 6.2008 đạt 13 triệu tấn, mang về 3,5 tỉ USD. Các nhà phân tích dự đoán mức xuất khẩu này trong giai đoạn 2008 - 2009 sẽ đạt 15 triệu tấn, và đạt 25 triệu tấn trong 5 năm tới. Đến giai đoạn 2015 - 2020, nước này đặt mục tiêu xuất khẩu 30 triệu tấn ngũ cốc/năm, trở thành nước xuất khẩu ngũ cốc lớn thứ ba thế giới, sau Mỹ và Canada.
Trong năm nay, Nga hy vọng thu hoạch ít nhất 85 triệu tấn ngũ cốc, tăng 4% so với năm ngoái. Miền nam nước Nga, khu vực có thổ nhưỡng phì nhiêu với loại đất đen chernozem màu mỡ hiện đang là trọng điểm phát triển lương thực của nước này. “Nước Nga có đất đen, đó là một nguồn tài nguyên giống như dầu mỏ và khí đốt. Loại đất này, với những kỹ thuật nông nghiệp mới, sẽ lại đưa nước Nga trở thành nước hàng đầu thế giới về sản xuất và xuất khẩu ngũ cốc”, chuyên gia nông nghiệp Victor Nageyev cho biết.
Ông Nageyev hiện đang làm việc cho công ty nông sản hàng đầu nước Anh Heartland Farm tại nông trường rộng 30.000ha ở ngoại ô Penza, miền nam nước Nga. Các phương pháp canh tác mới đã giúp sản lượng lương thực ở Penza tăng 300%. Nếu triển khai trên toàn bộ khu vực có đất đen, theo đánh giá của hãng tin BBC (Anh), sản lượng lương thực ở miền Nam có thể đạt đến 300 triệu tấn/năm.
Đại công ty lương thực quốc gia
Các kỹ thuật canh tác mới đã giúp tăng sản lượng của những vùng có đất đen chernozem ở miền nam nước Nga
Một công ty lương thực lớn nhất nước Nga là kế hoạch đang được phó thủ tướng Nga Viktor Zubkov và bộ trưởng Nông nghiệp Nga Alexey Gordeev bàn thảo từ hôm 24.7. Theo báo Kommersant của Nga, sơ thảo kế hoạch thành lập công ty lương thực Nga sẽ được hoàn tất vào giữa tháng 8 này. “Đại công ty lương thực” sẽ ra đời vào cuối năm nay thông qua việc cổ phần hoá cơ quan điều tiết giá lương thực của Nga và huy động cổ phần nhà nước trị giá khoảng 300 - 400 triệu USD trong 28 công ty lương thực khác.
Trong số các công ty được huy động có mặt tất cả các “đại gia” chế biến lương thực lớn nhất nước Nga trong nhiều lĩnh vực từ thu mua, chế biến, đến xuất khẩu lương thực.
Vấn đề đang được chính phủ cân nhắc là nên hay không nên cho phép các công ty lương thực ngoài quốc doanh góp vốn cho công ty lương thực Nga. Trong khi chờ đợi quyết định cuối cùng, các công ty lương thực tư nhân lớn ở Nga đã nhận được dự thảo việc mời góp vốn do bộ Nông nghiệp gửi, trong số này có OGO, công ty lương thực tư nhân lớn nhất Nga. Ông Ilya Karpov, chủ tịch OGO còn cho biết các chuyên gia của công ty đã được mời làm chuyên viên tư vấn cho việc xây dựng kế hoạch thành lập công ty lương thực Nga.
Các quan chức Nga dự đoán công ty lương thực mới sẽ kiểm soát 40 - 50% lượng lương thực xuất khẩu từ Nga ra thị trường thế giới vào năm 2011. Phát biểu với hãng tin Itar-Tass ngày 25.7, ông Viktor Zubkov nhấn mạnh: “Nước Nga cần một công ty lương thực có khả năng cạnh tranh trên thị trường chúng ta, vì nhiều công ty nước ngoài đang tích cực thu mua lương thực của chúng ta”.
Một Gazprom về lương thực?
Tuy nhiên, việc Nga trở thành cường quốc về lương thực và có kế hoạch thành lập đại công ty lương thực quốc gia của Nga đã khiến nhiều nước lo ngại khả năng Nga dùng xuất khẩu lương thực như một sức mạnh để chi phối khu vực và thế giới, như đã từng áp dụng với việc kiểm soát xuất khẩu khí đốt thông qua Gazprom, tập đoàn dầu khí lớn nhất nước Nga hiện đang đáp ứng 25% nhu cầu khí đốt cho châu Âu.
Theo báo Financial Times của Anh ngày 31.7, các quan chức ngoại giao nông nghiệp Mỹ đã chỉ trích động thái này của Nga. Báo cáo nội bộ của phòng Nông nghiệp Mỹ cho rằng một khi công ty trên kiểm soát thị trường xuất khẩu, nó sẽ tạo thành “một khu vực giao dịch ngũ cốc có ảnh hưởng lớn”.
Các chuyên gia Nga cho rằng châu Âu đã lo lắng thái quá, bởi khi mà quyết định cổ phần tư nhân và quốc doanh còn chưa rõ ràng thì khả năng công ty này trở thành một Gazprom về lương thực cũng chưa rõ ràng. Giám đốc viện Nghiên cứu thị trường nông nghiệp Nga (IAM), ông Dmitry Rylko nhận xét: “Ngay cả khi tập trung tất cả cổ phần quốc doanh trong các công ty lương thực, công ty này cũng sẽ không phải là lớn nhất trên thị trường”. Theo ước tính của IAM, hơn 60% lượng xuất khẩu ngũ cốc Nga đang nằm trong tay sáu công ty tư nhân lớn của nước này.
Tại hội nghị thượng đỉnh G8 tổ chức tại Nhật Bản, Tổng thống Nga Dmitry Medvedev từng nhấn mạnh chính phủ cần tham gia vào các giao dịch lương thực, và kêu gọi tổ chức cuộc họp thượng đỉnh về ngũ cốc vào năm sau tại Moscow để bàn luận về “các chính sách giá cả và hình thức bình ổn” mặt hàng này.
(Theo Saigontiepthi)