[nhatha]

Đại hội Olympic thời cổ đại được tổ chức lần đầu tiên vào năm 776 trước công nguyên ở thành phố Olympia, phía nam Hy Lạp. Từ đó đến năm 394, cứ 4 năm một lần, các VĐV giỏi nhất đều tụ hội và thi đấu thể thao. Tuy nhiên, hoàng đế Feodosy đã ra lệnh cấm tổ chức Đại hội vì những lý do tôn giáo. Chính vì thế, phong trào Olympic đã bị gián đoạn trong suốt 1.500 năm.
Từ giữa thế kỷ XIX, phong trào Olympic bắt đầu được khôi phục. Trong các năm 1859, 1870, 1875 và 1889 tại Athens (TĐ Hy Lạp) đã diễn ra những cuộc thi đấu về chạy, nhảy xa, ném búa, thể dục và nhiều môn thể thao khác. Ngày 23/6/1894, hội nghị quốc tế về vấn đề khôi phục phong trào Olympic được tổ chức ở Paris dưới sự chủ trì của Pierre De Coubertin (người Pháp, được coi là cha đẻ của phong trào Olympic hiện đại). Sau đó, Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) đã ra đời với sự tham gia của những nhà hoạt động thể thao có uy tín nhất. Chủ tịch đầu tiên của IOC là đại diện của Hy Lạp – ông Demetrios Vikelas. Kỳ TVH thứ nhất của phong trào Olympic hiện đại đã diễn ra ở Thủ đô của Hy Lạp vào tháng 4/1896 với sự tham gia của 245 VĐV đến từ 14 quốc gia: Úc, Áo, Bulgaria, Vương quốc Anh, Hunggaria, Đức, Hy Lạp, Đan Mạch, Italia, Mỹ, Pháp, Chile, Thụy Sỹ, Thụy Điển. Các VĐV tranh tài ở 9 nội dung: điền kinh, thể dục dụng cụ, bơi, nâng tạ, vật, bắn cung, đấu kiếm, đua xe đạp và quần vợt với 43 bộ huy chương.
Thế vận hội (Olympic) mùa đông lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1924. Cho đến năm 1992, TVH mùa hè và mùa đông vẫn được tổ chức cùng năm với chu kỳ 4 năm một lần. Đến năm 1994, TVH mùa đông được tổ chức để hai TVH không trùng năm nữa, và hiện nay thì cứ hai năm lại có một kỳ Olympic (mùa hè hoặc mùa đông)
Thế vận hội lần thứ II được tổ chức năm 1900 tại Pháp, quê hương của Pierre de Coubertin. Lúc này, Coubertin đã là chủ tịch IOC. Ông là vị chủ tịch thứ hai và cũng là người giữ chức vụ này lâu nhất cho đến nay - 30 năm (1896-1925). Olympic lần thứ hai cũng là kỳ TVH lần đầu tiên có các vận động viên nữ tham dự.
Thế vận hội lần thứ IV- 1908 được tổ chức tại London là lần đầu tiên có đủ đại diện của 5 châu lục tham dự và cũng là lần đầu tiên có đoàn Nga với 8 VĐV. Các đô vật của Nga Nicolai Orlov và Alexandr Petrov là những người giành huy chương đầu tiên cho đoàn Nga (đều đọat HCB), còn Nicolai Panin-Kolomenkin trở thành nhà vô địch Olympic đầu tiên của Nga ở môn trượt băng nghệ thuật.
Do hai cuộc chiến tranh thế giới mà các kỳ TVH bị gián đoạn ba lần: chiến tranh thế giới thứ nhất (Olympic 6 – 1916), chiến tranh thế giới thứ hai (Olympic XII – 1940 và Olympic XIII-1944).
TVH VII ở Antwerp (Bỉ) là TVH có khá nhiều thay đổi nhờ những ý tưởng tuyệt vời của Pierre de Coubertin: lần đầu tiên lá cờ của phong trào Olympic được kéo lên; lần đầu tiên vang lên khẩu hiệu Olympic: Citius-Altius-Fortius tức là nhanh hơn - cao hơn - mạnh hơn; lần đầu tiên vang lên lời thề của các VĐV: họ tuyên thệ tôn trọng luật thi đấu vì thể thao và danh dự quốc gia. Đây cũng là lần đầu tiên có bảng xếp hạng huy chương và đoàn Mỹ đã dẫn đầu với 41 HCV. Những vận động viên xuất sắc nhất của các kỳ TVH IV, V, VII là cha con VĐV bắn súng Oskar và Afred Svany (Thụy Điển): họ đã mang về cho đất nước tới 15 HC (6HCV, 4 HCB, 5 HCĐ). Oskar Svany cũng là VĐV cao tuổi nhất từng tham dự Olympic hiện đại – ông bắn phát súng cuối cùng của mình tại Olympic năm 73 tuổi!
Cho đến trước khi có sự tham gia của đoàn thể thao Xô-viết (CCCP), đoàn Mỹ đã 5 lần dẫn đầu toàn đoàn, chỉ nhường ngôi quán quân một lần cho Đức (Olympic XI-1936). TVH XV-1952 là lần đầu tiên đoàn thể thao Xô-viết tham dự và ngay lập tức đứng thứ hai với 71 HC (22 HCV). Chỉ đến kỳ TVH sau đó, Olympic XVI – Melburn (Úc)1956, đoàn Liên Xô đã giành chiến thắng vang dội với 37 HCV. Cũng năm 1956, Liên Xô giành HCV Olympic môn bóng đá với TM huyền thoại Lev Yashin. Cũng tại TVH lần này một ngôi sao sáng, sau này là kỷ lục gia Olympic đã xuất hiện – nữ VĐV TDDC Liên Xô Larisa Latynina. Tổng cộng, bà đã đọat tới 18 HC Olympic (9HCV, 5 HCB, 4 HCĐ) tại các kỳ TVH XVI, XVII, VIII. Tính từ TVH 1956, dẫn đầu Olympic luôn là hai kỳ phùng địch thủ Liên Xô và Mỹ: Liên Xô nhất toàn đoàn tại các Olympic XVII, XX, XXI, XXII, XXIV, XXV, trong khi Mỹ dẫn đầu ở Olympic XVIII, XIX, XXIII. Trong những năm này, Mỹ đã tẩy chay TVH XXII -1980 ở Moskva, trong khi Liên Xô cũng bỏ qua TVH XXIII-1984 ở Los-Angeles. Olympic XXIV -1988 ở Seoul (Hàn Quốc) là cuộc đối đầu cuối cùng giữa hai cường quốc thể thao Liên Xô và Mỹ. Đoàn Liên Xô đã giành chiến thắng áp đảo với 132 HC (55HCV), còn đoàn Mỹ chỉ xếp thứ ba với 36 HCV (thứ hai là Đông Đức-37HCV). Năm 1998 cũng là năm Liên Xô giành những chiếc HCV danh giá nhất ở môn bóng đá nam và bóng rổ nam.
Sau khi Liên Xô tan rã, năm 1992 (Barcelona) các nước Xô Viết vẫn thi đấu chung dưới màu áo các quốc gia thống nhất SNG và tiếp tục giành ngôi nhất toàn đoàn với 45 HCV. VĐV SNG Vitaly Tserbo đã trở thành người đọat nhiều chức vô địch nhất tại một kỳ TVH – 6HCV. Ba kỳ TVH sau đó, tuy Mỹ là đoàn dẫn đầu liên tiếp nhưng đoàn Nga vẫn luôn nằm trong top ba đoàn dẫn đầu.
TVH lần thứ XXIX được tổ chức tại Bắc Kinh, thủ đô Trung Quốc, và đối thủ của Nga vẫn sẽ là Mỹ-Trung Quốc. TVH Bắc Kinh 2008 có số lượng quốc gia tham gia đông nhất từ trước tới nay – 205 nước, tranh 302 bộ huy chương. Đoàn Nga với 467 VĐV, hy vọng sẽ viết nên một trang sử hào hùng của Olympic hiện đại: có thể đây sẽ là lần đầu tiên Nga đứng đầu Olympic? Chỉ còn khoảng 24 giờ nữa thôi, TVH sẽ chính thức được khởi tranh. Theo dự kiến, có tới 95 vị nguyên thủ quốc gia sẽ tham dự lễ khai mạc TVH Bắc Kinh - 2008, trong đó nổi bật có: Các vị thủ tướng Vladimir Putin (Nga) và Fukuda (Nhật Bản); các vị tổng thống Bush (Mỹ), Lukashenko (Belorussia), Sarkozy (Pháp) và Lula da Silva (Brazil). Đoàn nào sẽ giành ngôi quán quân – câu trả lời có đáp án vào ngày 24/8/2008.
Nhất Hà
Theo các báo Nga.