Bộ trang phục nữ
Bộ trang phục nữ tại các vùng miền Bắc và miền Nam khác biệt về các chi tiết, cách bố trí hoa văn. Điểm khác biệt lớn nhất là trong bộ trang phục miền bắc saraphan đóng vai trò chủ chốt, trong khi ở miền Nam thì poneva (váy dài) quan trọng hơn.
Trang phục nữ gồm có áo sơ mi, tạp dề, yếm, saraphan, váy, và áo ngắn khoác ngoài.
Áo sơ mi nữ, cũng giống như áo nam, dáng thẳng, tay dài. Áo may bằng vải thô trắng, trang trí bằng hoa văn màu đỏ thêu hoặc dệt trên ngực, vai, dọc tay áo và vạt áo. Hoa văn trang trí vạt áo là phức tạp nhất, rộng tới 30 cm, gồm các hình cách điệu trong đó có thú, chim, hoa lá, và phụ nữ. Có những ước lệ mang tính truyền thống về loại hoa văn được sử dụng ở từng điểm trên áo.
Cách cắt áo sơ mi nữ dáng thẳng
Tại các vùng miền Nam cách cắt áo phức tạp hơn, có các miếng đáp hình mũi tên nối các mảnh lưng và vai. Các miếng đáp này có thể có dạng thẳng hoặc xiên. Miếng đáp thẳng nối bốn mảnh lưng và trước áo có độ rộng từ 32 đến 42 cm. Miếng đáp xiên (hình bình hành) nối thân áo với tay thì hẹp hơn, và thường liền với miếng viền cổ. Cách thiết kế này làm các chi tiết trang trí càng nổi bật hơn.
Cách cắt áo sơmi với các miếng đáp xiên
So với áo sơ mi trong bộ trang phục miền Bắc, tà áo sơ mi trong bộ trang phục miền Nam được trang trí đơn giản hơn. Phần trang phục được chú trọng nhất, trang trí lộng lẫy phức tạp nhất của cả trang phục Nam lẫn Bắc là cái tạp dề, mang phía đằng trước váy. Tạp dề may bằng vải thô, trang trí hoa văn thêu hoặc dệt, với các chi tiết có màu sắc phong phú, thêm cả các sợi lụa. Bên rìa tạp dề có viền ren trắng hoặc màu, tua bằng len hay chỉ lụa, và xếp nếp.
Một số kiểu tạp dề
Áo saraphan là một thành phần không thể thiếu của bộ trang phục truyền thống Nga. Từ thế kỷ XVIII cho đến đầu thế kỷ XIX saraphan thường được may từ vải thô, một màu tông sẫm như xanh, đỏ hoặc đen. Trên nền đơn sắc sẫm của saraphan các hoa văn trang trí màu sắc sặc sỡ trên áo và tạp dề càng nổi bật.
Có một vài kiểu may saraphan vạt chéo, nhưng phổ biến hơn cả là kiểu cắt saraphan có đường nối ở giữa vạt trước. Đường nối này được trang trí bằng các đường ren, rua, sợi len hay lụa màu, cúc đồng hay cúc thiếc. Kiểu thiết kế này có dạng hình nón cụt, đáy lớn nằm phía dưới (chu vi tới 6 mét) tạo dáng người mặc cân đối và thanh thoát.
Trên hình vẽ, bên trái là bộ trang phục nữ vùng Matxcơva giữa thế kỷ XIX, bao gồm một áo sơ mi màu, tay rộng bóp dưới, và saraphan vạt chéo, trang điểm bằng dãy hoa phía trước và hàng cúc thiếc. Mũ đội đầu và các đồ phụ kiện thêu cườm. Chuỗi vòng cổ như một nét hoàn thiện của bộ trang phục.
Bên phải – Saraphan vạt thẳng xếp ly thời kỳ muộn hơn. Nó được may từ tám mảnh vải thẳng, xếp ly 3-5 cm phía trước ngực và 10-20 cm phía sau lưng. Các saraphan vạt thẳng xếp ly thường được may bằng vải in hoa, gấm. Áo sơ mi trong bộ trang phục này cũng được may từ vải màu.
(Còn tiếp)