Năm 1904 Vrubel đi Peterburg. Đó là sự bắt đầu của thời kỳ sáng tạo cuối cùng của họa sĩ.
Năm 1904 Vrubel vẽ bức tranh “Seraphim sáu cánh”, theo ý tưởng gắn với bài thơ “Nhà tiên tri” của Pushkin. Thiên thần hùng mạnh trong bộ cánh lấp lánh cầu vồng trong một khía cạnh nào đó tiếp tục chủ đề Ác quỷ, nhưng hình tượng này nguyên vẹn hơn, hài hòa hơn.
“Seraphim sáu cánh” (1904)
Những năm cuối đời Vrubel tạo nên một trong những hình tượng dịu dàng nhất, mảnh dẻ nhất – “Chân dung N.I.Zabela trên nền những cây bạch dương” (1904). Cũng thời gian đó họa sĩ đã vẽ nhiều chân dung tự họa đặc sắc. Từ năm 1905 Vrubel đã phải ở hẳn trong bệnh viện nhưng vẫn tiếp tục làm việc. Họa sĩ vẽ những cảnh sinh hoạt của bệnh viện, chân dung các bác sĩ, phong cảnh. Những bức phác thảo thực hiện theo những phong cách khác nhau, nhưng đều cho thấy sự quan sát sắc sảo và ấn tượng sâu đậm của họa sĩ. Bác sĩ Usoltxev, người điều trị Vrubel đã viết:
“Đó là một họa sĩ – người sáng tạo tới tận xương tủy. Anh ấy luôn luôn sáng tạo, mọi lúc, có thể nói là không ngừng nghỉ, và sáng tạo đối với anh ấy cũng dễ dàng và cần thiết như hơi thở vậy. Chừng nào con người còn sống thì còn thở, còn khi Vrubel còn thở thì anh ấy còn sáng tạo”.
“Chân dung N.I.Zabela trên nền những cây bạch dương” (1904).
Vài năm trước khi qua đời Vrubel bắt đầu làm việc với bức chân dung của V.Briussov (1906). Ít lâu sau đó Briussov viết rằng cả đời ông cố gắng giống bức chân dung đó. Vrubel không kịp hoàn thành bức tranh này, vào năm 1906 họa sĩ bị mù. Vrubel chịu đựng đòn đau này một cách bi thảm, trong bối cảnh nặng nề của bệnh viện họa sĩ mơ ước về bầu trời xanh trên những cánh đồng tối sẫm, về những sắc màu xà cừ lộng lấy của mùa xuân. Niềm an ủi duy nhất đối với ông là âm nhạc. Họa sĩ Vrubel qua đời ngày 14 tháng 4 năm 1910.
Mikhail Vrubel. Self-Portrait. 1882. Watercolor on paper. The Russian Museum, St. Petersburg, Russia.
Khi tạo ra những hình tượng bi thảm, họa sĩ đã gửi gắm khởi nguồn tươi sáng cao thượng vào trong đó. Cuộc đấu tranh của ánh sáng và bóng tối – đó là nội dung của phần lớn các tác phẩm của Vrubel. Trên nấm mộ của họa sĩ, nhà thơ A.Blok đã nói: “Vrubel đến với chúng ta như một người đưa tin, rằng trong đêm màu tím có mạ vàng của buổi chiều trong trẻo. Vrubel để lại cho chúng ta những Ác quỷ của mình, như những người thề nguyền chống lại cái ác màu tím, chống lại bóng tối. Trước những gì mà Vrubel và những người như anh ấy mở ra trước loài người một lần trong suốt trăm năm, tôi chỉ còn biết run rẩy”.