(tiếp theo )
Xen lẫn với công việc cha cháu cũng giảng bài cho sinh viên các lớp buổi tối. Khi ấy cháu cảm thấy việc đó là tự nhiên và nghĩ khi lớn lên ai cũng sẽ là giáo sư. Một lần cháu hỏi ông khi ông đang chuẩn bị bài giảng. “Và bố đơn giản là kể cho sinh viên hết chương này đến chương khác trong cuốn sách của mình mà thôi”, thật là đơn giản, và cha cũng chẳng ngốc đâu. Cháu hỏi: “Vậy bố sẽ làm gì khi hết tất cả các chương vì cuốn sách chưa được viết xong mà?” thì ông đùa: “Khi ấy năm học kết thúc”. Cháu không còn hỏi gì nữa nhưng bây giờ càng có nhiều điều muốn hỏi hơn. Vậy cha có thể viết sách báo vào lúc nào? Cháu ngờ là ông viết ngay khi đang làm việc.
Ông làm như vậy để làm gì vì đó chỉ là gánh nặng trong sự nghiệp. Nhiều người hoạt động sáng tạo sẽ hiểu được thuật ngữ này, họ dùng ngòi bút để lưu lại những cảm hứng của mình. Ông viêt sách bất cứ lúc nào rảnh rỗi mà không viết nháp, thảo ngay trên máy chữ. Ngay bây giờ không ai hiểu đựơc quá trình nào đã diễn ra trước khi ý nghĩ được đưa ra giấy, ông viết có dễ dàng không. Ông không thích sưu tập tem hay làm nhà nghỉ. Có lẽ điều bí mật chính là ông luôn là chính mình và viết sách là thú vui của ông.
Cha cháu không thích tính nghiệp dư trong bất cứ lĩnh vực nào. Cháu nhớ những lời không hài lòng khi ông lắp một máy thu thanh theo bộ lắp ghép thiếu nhi, trong đó các linh kiện bố trí lộn xộn. Thế nhưng để khắc phục khó khăn thì ông lại kiên nhẫn không giới hạn.
Khi hỏi thi, cha cháu cho phép sinh viên mang theo bất cứ cuốn sách nào. Và tất nhiên cháu tin rằng ông không đòi hỏi họ phải biết những gì ông biết. Nhưng mọi người không coi làm bài thi với ông là dễ dàng. Ông yêu cầu không chỉ nhớ thông tin mà còn phải nhớ cả công cụ. Bao nhiêu người có thể khoác lác về chuyện này?
Trí tuệ của ca cháu ở lại trong các công trình nghiên cứu và sách vở của ông, trong công việc của những người kế tục ông, trí thức chỉ trong trí nhớ của những người biết ông. Phẩm chất cuối cùng làm cho cha cháu trở nên dễ bị tổn thương trong những trường hợp phải thỏa thuận với giới quyền lực về một việc nào đó. Con người mà tất cả chúng ta nhớ đến đó là một con người đầy trí tuệ và hài hước.
Một vài cuốn trong số sách mà cha cháu thích là “Mười hai chiếc ghế”, “Con nai vàng”,… Không chỉ sách khoa học kỹ thuật mà cả sách văn học cũng hấp dẫn ông. Ông đọc sách tiếng Anh khá thao (tài liệu khoa học), có lần ông đã nói tiếng Anh khá khéo léo với hai người Arab gặp trong quán cà phê. Khi cháu học tiếng Đức và học vẹt bài đọc thì có lúc ông đọc to lên trước cả cháu và bất chợt còn chỉ dẫn môn tiếng Đức cho cháu. Nói chung ông chỉ học tiếng Anh nhưng từ lâu đã quan tâm thứ tiếng phổ biến thời đó là tiếng Đức và đọc hết sách giáo khoa tiếng Đức. Và có lẽ như vậy là đủ.
(còn tiếp)
|