[phuongnn]

Thú thực với bác Hổ già em vẫn chẳng hiểu cái hiệu quả kinh tế đầu tư của cái nhà máy này ở chỗ nào, mặc dù thâm tâm em rất mong những điều bác nói sẽ thành sự thật, vì em cũng mong quê ngoại thằng cu nhà em sẽ có được một nhà máy ngon lành cả về công nghệ và hiệu quả hoạt động. Cũng đừng hiểu lầm em là thằng phản động. Chúng ta đều là những người yêu Tổ quốc cả mà, đúng không bác?

Nhưng em nghĩ chúng ta cần phải khách quan. Chừng nào mà bác chưa thuytài sản phục được em, em chưa thể ca ngợi cái nhà máy của bác về bài toán đầu tư được giải theo hướng đó - được.

Em thì em thấy Việt Nam ta cái khỉ gì cũng thích tự sản xuất, ngớ ngẩn. Tại sao ông Nhật Bản có thể sản xuất được máy bay chiến đấu tốt ra phết mà không làm? Bác hỏi em tại sao lại là "bất chấp tương lai" ạ? câu trả lời là đây này: chủ nhiệm Ủy Ban Kinh Tế Và Ngân Sách Quốc Hội Nguyễn Ðức Kiên, vào ngày 18-7-2006 trong khi trả lời phỏng vấn của tờ Thời Báo Kinh Tế đã gián tiếp xác nhận "GIÁ DẦU XĂNG ÐƯỢC SẢN XUẤT TẠI DUNG QUẤT SẼ CAO HƠN NHIỀU LẦN GIÁ NHẬP KHẨU". Ông ấy nói đúng hay sai vậy bác? Nếu sai bác làm ơn chỉ hộ em chỗ nào sai. Còn nếu đúng thì...

Theo em chúng ta nên đọc thêm 1 chút nữa:

Theo đại biểu Đặng Văn Thanh, Bộ trưởng Công nghiệp Hoàng Trung Hải báo cáo trước Quốc hội, vốn dự kiến đổ vào Dung Quất khoảng 2,58 tỷ USD, trong đó chủ đầu tư bố trí khoảng 1,8 tỷ USD lấy từ tiền lãi xuất khẩu dầu thô, số còn lại vay thương mại. Tuy nhiên, phương án này theo phân tích của ông Thanh mới chỉ là dự kiến, chưa chắc chắn thực hiện được. Cụ thể, từ 1997 đến nay, Tổng công ty Dầu khí mới huy động được hơn 400 triệu USD, vậy liệu tới 2010 có lo nổi 1,3 tỷ USD nữa? Với phần vốn tín dụng, các ngân hàng đã cam kết cho vay khoảng 250 triệu USD, số còn lại Bộ Công nghiệp sẽ nhờ Bộ Tài chính huy động giúp qua các kênh nước ngoài. Với một dự án hiệu quả chưa thấy rõ, ông Thanh dự đoán các điều kiện cho vay sẽ rất cao, vậy Chính phủ có phương án tài chính trù bị nào khác không, hay để đến 2009 lại bị động về nguồn vốn?

Tuy hiện nay khả năng ngừng thực hiện dự án khó có thể xảy ra, rất nhiều đại biểu bức xúc về khả năng sinh lời, đặc biệt chi phí vận chuyển theo ước tính bị chênh so với phương án đặt nhà máy tại Vũng Tàu khoảng 30 triệu USD mỗi năm, nếu tính 20-30 năm duy trì hoạt động số tiền có thể tới hàng tỷ USD. Đại biểu Nguyễn Ngọc Trân cho rằng, với các dự án quốc gia nên đặt lợi ích quốc gia lên trên hết rồi mới tính đến có lợi cho vùng, địa phương. Không chỉ Dung Quất, dự án nhà máy lọc dầu tới đây đặt tại Nghi Sơn Thanh Hóa có thể lặp lại các khuyết điểm cũ khi tàu lớn vận chuyển dầu thô không thể cập sát địa điểm này.

Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty dầu khí VN Phạm Quang Dự đã đứng dậy nhận trách nhiệm thiếu sót của ngành. Tuy nhiên, ông Dự lại dẫn ra một loạt lý giải để bào chữa cho khuyết điểm của chủ đầu tư khiến Phó chủ tịch Quốc hội Trương Quang Được phải cắt ngang vì hết giờ. Nhiều đại biểu tỏ ý không đồng tình với những gì ông Dự biện dẫn. "Lúc nào có khuyết điểm, anh Phạm Quang Dự lại nhận khuyết điểm. Cần nhìn thẳng vào sự thật", đại biểu Nguyễn Ngọc Trân thẳng thắn góp ý.

Đại biểu Đỗ Trọng Ngoạn chất vấn lần thứ hai trong ngày, rất gay gắt: "Quan trọng là có xử lý được túi bùn không? Ở nhiều nước cả công trình đã sập xuống biển vì các sự cố tương tự. Tôi hỏi Chủ tịch hội đồng quản trị Phạm Quang Dự thì ông nói xử lý được, nhưng liệu ông có sống được 30 năm nữa để chứng kiến tuổi thọ công trình?"

Bộ trưởng Hoàng Trung Hải thống kê được 28 ý kiến của đại biểu về dự án Dung Quất, tuy nhiên phần trả lời chất vấn của ông chỉ tập trung vào một số vấn đề chính. Về chủ trương đầu tư, Bộ trưởng khẳng định là đúng, hiện nay VN xuất toàn bộ dầu thô trong khi cả năm nay phải nhập 12,5 triệu tấn xăng dầu, tương đương 3,7 tỷ USD, tới năm 2010 sẽ phải nhập 27 triệu tấn, mức tiêu thụ hiện đạt 1 thùng/người/năm trong khi thế giới là 4,97 thùng. Nhu cầu tiêu dùng tăng, nếu không đáp ứng được thì VN sẽ để mất giá trị gia tăng khi phải xuất dầu thô. Ông Hải dẫn chứng: Thái Lan 60 triệu dân có 20 triệu tấn nhà máy lọc dầu. Nhật Bản có 43 nhà máy lọc dầu, dù phải nhập dầu thô.

Ông Hải nói, khi đặt vấn đề xây dựng nhà máy lọc dầu, các chuyên gia đã nghiên cứu 5 địa điểm và chọn ra 3 nơi là Nghi Sơn, Dung Quất và Long Sơn. Sau nhiều cân nhắc, Dung Quất được chọn vì có cảng nước sâu, gắn liền với quốc lộ 1, có quỹ đất phù hợp với quy mô nhà máy.

Về tổng vốn đầu tư, ông Hải cho biết khó khăn là do biến động giá không lường được. Năm 2001, dự báo giá dầu đến 2010 chỉ là 25 USD đến nay là 55 USD, giá thép cũng lên đột biến khiến toàn bộ mặt bằng giá tăng lên.

Bộ trưởng xác nhận tỷ suất thu hồi lợi nhuận của dự án khoảng 6-7%, nhưng cho rằng như vậy là phù hợp với tình hình hoạt động của các dự án tương tự trên thế giới. Ngay cả các chuyên gia nước ngoài vào VN cũng có tính toán như vậy. Đề cập đến tiến độ thực hiện dự án, ông Hải khẳng định mục tiêu 2009 hoàn thành dự án khá chắc chắn, vì chủ đầu tư đã có cam kết thưởng phạt rõ ràng với nhà thầu, bản thân Tổng công ty Dầu khí VN cũng đã có phân cấp mạnh mẽ cho cấp dưới trong các quyết định liên quan.

"Chưa có dự án nào mà Chính phủ và các bộ ngành họp bàn nhiều như Dung Quất. Thậm chí có thời gian 10 ngày họp một lần, tới đây Chính phủ sẽ tập trung chỉ đạo quyết liệt hơn nữa", Bộ trưởng tuyên bố, trước khi kết thúc phần trả lời vì hết giờ. Vẫn còn những câu hỏi chưa được giải đáp.

Cuối buổi sáng nay, nhiều câu hỏi cũng được đặt ra chất vấn trách nhiệm của Chính phủ, cá nhân bộ trưởng, thời gian chậm tiến độ và số tiền lỗ chính xác bao nhiêu được yêu cầu làm rõ.

Đại biểu Vũ Minh Mão phát biểu, dự án chậm tiến độ có khuyết điểm lớn của chủ đầu tư, các bộ ngành và kể cả Chính phủ. Từ năm 1998 đến 2004, các cơ quan của Quốc hội đều có báo cáo giám sát hằng năm, trong đó đưa cả các kiến nghị nhưng các bộ ngành hình như không lắng nghe, các bộ trưởng dường như quá bận nên không có thời gian đọc báo cáo để có chỉ đạo kịp thời. Ông Mão đề nghị tới đây các bộ ngành cần dành thời gian để đọc báo cáo giám sát, nghiên cứu các kiến nghị không chỉ với dự án Dung Quất mà cả các dự án lớn khác.

Ông cũng đề nghị Bộ trưởng làm rõ dự án chậm tiến độ bao nhiêu năm. Trang 7 báo cáo của Bộ trưởng ghi chậm tiến độ 7 năm, trang 13 lại đề cập 8 năm, trong khi nếu tính tiến độ hoàn thành dự án vào cuối năm 2009, đầu năm 2010 thì chậm gần 9 năm. "Ngay báo cáo đã có những vấn đề như vậy. Trách nhiệm của Tổng công ty dầu khí trong việc chuẩn bị dự án, ký hợp đồng ra sao mà một số gói thầu như 5A, 5B tăng đến mấy chục triệu USD so với dự kiến hay, cứ ký xong tăng bao nhiều nhà nước chịu? Bộ trưởng cần làm rõ như vậy để xem cung cách làm ăn của một dự án lớn ra sao để còn rút kinh nghiệm cho các công trình khác", ông nhấn mạnh.

Đại biểu Đỗ Trọng Ngoạn đề nghị làm rõ trách nhiệm của Chính phủ trong chỉ đạo thực hiện dự án, trách nhiệm giám sát sơ sài của Quốc hội và số tiền ngân sách thất thoát trong 13 năm qua. "Trước đây tôi có chất vấn Bộ trưởng Kế hoạch Đầu tư về những sai phạm ở gói thầu số 1 và cách xử lý, song không nhận được câu trả lời. Tôi đề nghị coi đây là bài học cần thông tin đầy đủ hơn cho Quốc hội", ông Ngoạn bức xúc nói.

Tuy các đại biểu đều tán thành chủ trương tiếp tục dự án, nhưng phần lớn ý kiến đề cập cần cân nhắc tính khả thi và các biện pháp khắc phục khó khăn nảy sinh. Ông Nguyễn Viết Chức kể về chuyến đi công tác Quảng Ngãi, tận mắt chứng kiến sự chờ mong của người dân địa phương đối với dự án khi họ không ngại ngần di dân giải phóng mặt bằng. "Đối ngược với mong chờ đó, dự án lại không được chuẩn bị kỹ lưỡng, thu xếp vốn không được, điều tra cơ bản không xong khiến đang thi công vấp phải túi bùn và đá ngầm", ông Chức nêu vấn đề. Theo đại biểu này, nguyên nhân gây lãng phí đã thấy rõ vì thế cần xem xét kỹ để khuyết điểm không lặp lại, Chính phủ yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thi công song đẩy nhanh bằng cách nào?. Nhiều giáo sư và chuyên gia kinh tế có chuyển cho ông ý kiến nói rằng nếu tiếp tục thực hiện dự án thì không chỉ lỗ ít mà lỗ tới hàng trăm triệu USD. Trong báo cáo giám sát của Uỷ ban thường vụ Quốc hội cũng đề cập tỷ lệ lãi không phải 15% như đề án mà xuống 6%. Ông Chức đề nghị Bộ trưởng cho biết dự án sẽ lỗ hay lãi, tác động của dự án đến các ngành công nghiệp khác. "Người dân nóng lòng chờ ngày dự án đi vào hoạt động, nhưng họ sẽ không vui vẻ gì nếu dự án không có hiệu quả", ông Chức nói.

Đại biểu Nguyễn Văn Nhượng lại đề nghị làm rõ vai trò quản lý nhà nước đối với dầu khí nói riêng và tình hình thực hiện nghị quyết của Chính phủ nói chung. Luật Dầu khí đã có hiệu lực 7 năm song Chính phủ vẫn chưa giao trách nhiệm quản lý cụ thể cho một bộ nào, phân công không rõ ràng dẫn đến quản lý chồng chéo thất thoát, chậm chễ. Ông nêu câu hỏi: "Sắp tới dự án tiếp tục thì trách nhiệm của các bộ ngành sẽ thế nào để không đùn đẩy trách nhiệm".

Nguyên văn bài xin đọc tại đây