Bức tranh mã hóa của một nhà thờ hồi giáo đã chết
Có rất nhiều truyền thuyết về Nhà thờ Pokrovsky. Một trong số đó kể rằng Nhà thờ Vasily khổ hạnh là bản sao không chính xác của nhà thờ Hồi giáo Kul-Shariff ở Kazan. Khi mà đạo quân của Ivan Lôi đế tấn công thành phố này, Sa hoàng rất giận dữ vì sự chống trả của cư dân thành phố. Vì thế mà Ivan Lôi đế đã ra lệnh san bằng nhà thờ hồi giáo đẹp đẽ này ngay sau khi chiếm được Kazan. Các mái vòm mạ vàng của nhà thờ Hồi giáo này, theo truyền thuyết, đã được chất lên mười hai cỗ xe và chở về Mat xcơva. Nhà thờ Vasily khổ hạnh, được xây để kỷ niệm chinh phục Kazan, mang trong mình hình tượng mã hóa của một nhà thờ hồi giáo đã chết. Tám mái vòm của nhà thờ Mat xcơva lặp lại tám ngọn tháp ở Kul-Shariff , còn mái vòm thứ chín như một biểu tượng chiến thắng. Các nhà sử học vẫn chưa thể bác bỏ hoàn toàn truyền thuyết này, bởi có vẻ là kiến trúc sư khi đó làm việc cùng lúc ở cả Quảng trường Đỏ lẫn Kazan, nơi ông xây những tường thành mới cho Kremlin ở đó.
Các nhà nghiên cứu kiến trúc của Nhà thờ Pokrov không chỉ một lần nhấn mạnh rằng đó không chỉ là một nhà thờ xây theo một lời thề thông thường, và ý tưởng của nó không đơn giản chỉ là sự tạ ơn cho chiến thắng Kazan.
Nhà thờ này phải trở thành nhà thờ vinh danh chiến thắng của nước Nga Mat xcơva, đó phải là ký ức vĩnh cửu về những người đã ngã xuống “vì bạn bè mình” dưới chân thành Kazan, và cuối cùng, nhà thờ đồng thời cũng phải là phần thưởng cao quý nhất “trong vương quốc trên trời”, mà những người ngã xuống phải được nhận, theo học thuyết của nhà thờ, và thể hiện sự hình dung về Mat xcơva như về một “Jerusalem mới” (trung tâm thế giới mang lại sự cứu rỗi cho thế giới chính thống giáo). Tức là nhà thờ Pokrovsky một mặt được hiểu như biểu tượng của thành phố thượng giới – Jerusalem Thượng giới, được thể hiện trong đó qua những hình tượng kiến trúc yêu đời, lễ hội, “thiên đường”; còn mặt khác, lại là hình ảnh của Jerusalem trần gian, liên kết với hình tượng và thực tế của Nhà thờ Mộ Đức Chúa Jesus (The Church of the Holy Sepulchre). Chính Jerusalem là cái tên được những người nước ngoài ghé thăm Moskovia và để lại những ghi chép về những chuyến du lịch của mình trong thế kỷ 16 dùng để gọi nhà thờ này.
(còn tiếp)