TRAO ĐỔI VỚI BÁC NTHACH
VỀ BÀI THƠ "THẦY GIÁO"
<table><tr><td valign="top">УЧИТЕЛЬ
Понимаешь мама, я учитель,
Видишь, я вхожу, бледнея, в класс.
Это мне решили поручить их,
Сорок душ и восемьдесят глаз
Учитель…
Сколько надо любви и огня,
Чтобы слушали,
Чтобы верили,
Чтобы помнили люди меня.
В школе правду узнавать о мире
Люди начинают по складам
Всё равно, в Москве или в Сибири
Школьный день равняется годам.
Может, в сердце боль, тревога,
Может, не везёт пока в любви,
Всё равно у школьного порога
Оставляй все горести свои.
Может, будет трудно, небогато,
Буду жить, свой выбор не браня.
Понимаешь, ведь мои ребята -
Это продолжение меня.
Учитель…
Сколько надо любви и огня,
Чтобы слушали,
Чтобы верили,
Чтобы помнили люди меня.
</td><td valign="top">NGƯỜI THẦY GIÁO
Mẹ thấu chăng, con nay
người Thầy giáo
Thấy
rằng con, tới lớp,
nét xanh xao
Vì trọng trách, con gánh nặng với đời,
Bốn chục tâm hồn, trò dõi theo con.
Người Thầy giáo...
Cần biết bao, nhiệt huyết với tình thương,
Để học trò nghe
lắng những tinh, hương,
Để học trò tin
yêu người Thày giáo,
Để sau này chúng sẽ nhớ tới con.
Dưới mái trường
bắt đầu từ nề nếp,
Học trò dần nhận thức
đến bao la
Dù Sibiri, hay ở Moskva
Một ngày học bằng cả bao năm tháng.
Có thể, trong tim đau, phiền muộn
Tình yêu chưa thể được gặp may
Nhưng thôi, đến trước ngưỡng cửa trường.
Mọi nỗi ưu phiền cùng
nén lại.
Có thể đời nghèo, cùng vất vả,
Nhưng con sẽ sống chẳng hề than
Mẹ biết không, chính những lũ học trò -
Là nguồn sống của đời con kế tiếp.
Người Thầy giáo...
Cần biết bao, nhiệt huyết với tình thương,
Để học trò nghe
lắng những tinh, hương,
Để học trò tin
sâu người Thày giáo,
Để sau này chúng sẽ nhớ tới con.
Nthach dịch
</td></tr></table>
Bác Nthach ơi, rất vui khi bác đóng góp vào topic một bản dich bài “Thấy giáo”. Vì bác kêu gọi góp ý, nên Geo mạo muội có mấy lời chia sẻ sau đây, cốt để bác rút kinh nghiệm, những bản dịch sau sẽ tốt hơn.
Về thơ, nói chung cần kiệm lời, bắt đắc dĩ người ta mới phải thêm thắt cho có vần điệu. Mà
vần điệu cũng là điều rất cần, vì phần lớn những bài thơ Nga mà NNN chọn dịch đều là những bài thơ có vần. Tất nhiên,
nội dung phải chuyển tải chính xác, cũng là 1 yêu cầu, và không dễ. Về mặt này, chính Geo cũng từng được các thành viên NNN góp ý nhiều để có những bản dịch tốt hơn.
Nhìn đại thể, những chỗ Geo
gạch chân trong bài của bác là có vấn đề, có thể là chữ dùng không chuẩn, không hợp, thiếu giới từ, rườm rà, không chính xác…
Cụ thể vài lời góp ý với bác thế này:
- Khổ thơ 1 (4 câu đầu) bác để vần bay đâu mất cả (chú ý, khổ 3 và 4 cũng vậy). Chữ “người” không hợp, nên dùng “là”. Chữ “Thấy rằng” cũng không hợp, lại không tương xứng với cách thể hiện “Thấu chăng” ở câu đầu. Nên dùng “Thấy chăng” thì hơn… Chữ “xanh xao” có vẻ
yếu đau, trong khi theo ngữ cảnh thấy TG muốn nói đến yếu tô tâm lý: lo lắng, hồi hộp… dưới áp lực của trách nhiệm nặng nề. Đây là nói về thầy giáo trẻ, còn ít kinh nghiệm, chứ dày dạn như thầy Khoa Hiệp Vụ thì không bao giờ bị như thế đâu.
- Khổ thơ 2 có mấy chữ “lắng những tinh, hương” là thêm thắt, chữ “yêu người thầy giáo” là thừa. Hai câu này TG muốn nói rất cô đúc (trong nguyên bản), và Nina, Khoa Hiệp Vụ đã chuyển tải rất thành công. Bác có thể tham khảo. Những chữ bác thêm vào không làm đoạn thơ hay hơn, cũng không cần thiết lắm khi thể hiện bằng tiếng Việt.
- Khổ thơ 3: Những chữ “nề nếp” và “đến bao la” không hợp. Hơi xa nghĩa so với nguyên tác: Từng chút từng chút một, trong nhà trường, HS được làm quen và nhận thức thế giới. Chữ Sibiri thiếu GT “ở”.
- Khổ 4: cụm từ “chưa thể được gặp may” còn vụng. Cả Nina và KHV đều đã chuyển tải thành công chỗ này. Bác tham khảo nhé. Chữ “Nhưng thôi” cũng không hợp lắm, còn chữ “nén” thì không được. Ý TG là gạt nó ra ngoài, gạt sang bên. Chứ “nén” lại thì nguy hiểm, vì nó có thể bùng lên nếu bị nén “chặt” quá.
- Khổ 5: “Nhưng con sẽ sống chẳng hề than” – làm mất ý bản gốc (không ân hận cho sự lựa chọn của mình.
- Khổ 6 giống khổ đầu, chữ “sâu” chắc bác đánh nhầm.
Tóm lại, nếu đây là một trong những bản dịch đầu của bác, thì đã là một sự cố gắng lớn. Bác rút kinh nghiệm dần, sẽ có những bản dịch tốt hơn. Tất nhiên những nhận xét hoặc góp ý của Geo cũng chỉ là chủ quan, chưa chính xác, bác có thể tham khảo thêm ý kiến các members khác nữa.
Có một điều lưu ý với bác:
Dịch lại 1 bài thơ khó khăn hơn so với dịch mới (lần đầu). Vì những người dịch trước được thoải mái chọn từ, chọn cả cách thể hiện, còn người sau phải né tránh những gì họ đã dùng. Do vậy nên chăng bác sẽ đi theo hướng ấy: dịch mới.
Chúc bác thành công!
