(tiếp theo)
G.P. Lopato là tổng công trình sư của máy tính “Minsk-1”, hệ thống nhiều máy tính “Minsk-222”, hệ thống sử dụng chung "Нарочь" liên kết 12 máy tính điện tử EC, hệ thống này là tổ hợp công cụ của Viện dùng để thiết kế các công cụ kỹ thuật và lập trình. Ông cũng là phó tổng công trình sư của hệ thống 70K1 (tổng công trình sư là viện sỹ V.S. Semenikhin) – đó là một hệ thống thông tin – logic phức tạp, bao gồm nhiều loại thiết bị có công dụng khác nhau; ông còn là tổng công trình sư của một loạt máy tính điện tử cơ động.
G.P. Lopato là một trong những nhà sáng lập trường phái thiết kế máy tính Minsk - trường phái xuất sắc, nổi trội bởi tính thực tiễn - giải quyết các vấn đề kinh tế - kỹ thuật trong nghiên cứu như một vấn đề thống nhất, trong đó đặc biệt chú ý đến giảm giá thành, tính lâu dài và tính kế thừa của kỹ thuật tính toán. Hoạt động sáng tạo của ông được tôi luyện trong thực tiễn - việc sản xuất hàng loạt sản phẩm được thực hiện trong thời gian rất ngắn (ví dụ hai tháng sau khi hoàn thành nghiên cứu đã đưa vào sản xuất máy tính “Minsk-32” và EC-1020)
Trong cuộc đời hoạt động của mình Lopato rất chú ý đào tạo cán bộ. Ông đã thành lập bộ môn “Máy tính và hệ thống máy tính” ở trường Đại học kỹ thuật vô tuyến Minsk và lãnh đạo bộ môn này 10 năm. Năm 1969 ông bảo vệ luận án phó tiến sỹ và năm 1975 - luận án tiến sỹ. Năm 1979 ông được bầu là thành viên thông tấn Viện hàn lâm khoa học Liên Xô chuyên ngành kỹ thuật máy tính. Ông được phong hàm giáo sư và hiên nay là viện sỹ nước ngoài của viện Hàn lâm khoa học Nga. Ông đã xuất bản trên 120 công trình và nhận được 45 bằng tác giả.
G.P. được tặng Giải thưởng Nhà nước Liên Xô, huân chương Lê nin (1983), huân chương Cách mạng tháng Mười (1972), huân chương Lao động cờ đỏ (1976), Bằng danh dự (1966), 9 huy chương, 4 Bằng khen của Xô viết tối cao Liên Xô.
Hiện nay ông đang sống ở Minsk. Sau khi nghỉ hưu năm 1987 ông thành lập và đứng đầu trung tâm khoa học - kỹ thuật “Neirocomputer” trong thành phần Viện hàn lâm công nghệ kỹ thuật Belorus.
Từ lâu tôi đã biết đến nhà lãnh đạo trường phái máy tính Minsk nhưng phải đến những năm đầu thập niên 1980 mới được làm quen với ông khi tìm cách liên kết lực lượng nghiên cứu máy tính cá nhân từ các bộ khác nhau. Hình như chỉ có mỗi Lopato ủng hộ ý tưởng của tôi. Viện nghiên cứu do ông lãnh đạo (có sự tham gia của Viện điều khiển học mang tên V.M. Glushkov- Viện Hàn lâm khoa học Ucraina) đã thực hiện một khối lượng lớn công việc liên quan đến việc thiết kế máy tính cá nhân và đưa vào sản xuất hàng loạt.
Chúng tôi đã lập tức tìm được tiếng nói chung ngay từ những ngày đầu làm quen với nhau. Ông đã chinh phục tôi bằng tính cách nhẹ nhàng, sự thông minh, thái độ thân thiện với mọi người và kinh nghiệm phong phú trong nghiên cứu máy tính điện tử. Ngay cả tập thể Viện nghiên cứu của ông cũng giống như chính ông vậy. Nhiều học trò và trợ lý của Lopato cũng điều chỉnh máy tính rất tôt. Ông chẳng còn bận tâm lo lắng gì khi về nghỉ hưu. Tiếp tục lãnh đạo viện là học trò của ông - V.Ya. Pưkhtin, người khi còn là sinh viên đã từng được nghe các bài giảng của S.A. Lebedev. Lopato tiếp tục làm việc ở viện nghiên cứu, kiến thức và kinh nghiệm của ông vẫn mang lại lợi ích to lớn cho những người nghiên cứu các loại máy tính mới.
(còn tiếp)
|