Trong lúc đó, vấn đề vị trí pháp lý của Ủy ban chấp hành khiến mọi người băn khoăn. Khi tuyên bố là Đại hội chỉ là một “hội nghị bất thường”, người ta định ngăn trở việc bầu lại Ủy ban chấp hành, nhưng việc này lại là một con dao hai lưỡi. Thực vậy, nhóm xã hội cách mạng cánh tả tuyên bố là nếu Đại hội không có quyền lực gì đối với Ủy ban chấp hành thì Ủy ban chấp hành cũng không có quyền gì đối với Đại hội. Ngày 25 tháng 11, hội nghị quyết định rằng quyền lực của Ủy ban chấp hành sẽ do hội nghị bất thường nắm giữ, và chỉ những ủy viên nào trong ban chấp hành đã được ủy nhiệm hợp pháp làm đại biểu mới được tham gia biểu quyết.
Hôm sau, mặc dầu nhóm bôn-sê-vích cực lực phản đối, quyết nghị đó được thay đổi: tất cả các ủy viên trong ban chấp hành, dù là đại biểu hay không, cũng được biểu quyết trong hội nghị.
Ngày 27, cuộc thảo luận về vấn đề ruộng đất vạch ra những sự cách biệt giữa chương trình ruộng đất của nhóm bôn-sê-vích và của nhóm xã hội cách mạng cánh tả.
Nhân danh nhóm xã hội cách mạng cánh tả, Cát-trin-xki nêu lại lịch sử của vấn đề ruộng đất trong quá trình cách mạng. Ông ta nói rằng Đại hội thứ nhất các Xô-viết nông dân đã thông qua một quyết nghị đòi giao ngay những tài sản ruộng đất lớn cho các Ủy ban ruộng đất. Nhưng những lãnh tụ cách mạng và bọn tư sản trong chính phủ đã chống lại không cho vấn đề được giải quyết trước khi họp Hội nghị lập hiến... Giai đoạn thứ hai của cách mạng, giai đoạn “thỏa hiệp” đã được đánh dấu bởi việc Tréc-nốp tham gia chính phủ. Nông dân tin tưởng rằng vấn đề ruộng đất sắp được giải quyết trong thực tế; nhưng mặc dầu quyết nghị rõ ràng của Đại hội nông dân thứ nhất, bọn phản động và bọn “thỏa hiệp” trong Ủy ban chấp hành đã ngăn trở mọi hành động. Chính sách này gây ra ở nông thôn những sự hỗn loạn chứng tỏ rằng những nguyện vọng của nông dân bị bóp nghẹt và nông dân đã mất kiên nhẫn rồi. Nông dân hiểu rõ đường lối đúng của cách mạng, họ muốn từ lời nói bước sang việc làm... Diễn giả nói:
- Những sự việc gần đây không phải là một cuộc nổi loạn giản đơn, một cuộc “phiêu lưu” bôn-sê-vích, nhưng là một cuộc khởi nghĩa nhân dân, được cả nước ủng hộ...
“Nói chung thì nhóm bôn-sê-vích đã có thái độ đúng đắn về vấn đề ruộng đất; nhưng khi họ khuyến khích nông dân dùng võ lực chiếm đất, họ đã phạm sai lầm lớn... Ngay từ những ngày đầu, họ đã tuyên bố rằng nông dân phải chiếm lấy ruộng đất bằng “hành động cách mạng quần chúng”. Thế là gây hỗn loạn; nhẽ ra việc chuyển giao ruộng đất có thể thực hiện trong trật tự... Đối với những người bôn-sê-vich thì những vấn đề cách mạng phải giải quyết càng nhanh càng tốt, nhưng họ không chú ý đến vấn đề phải giải quyết như thế nào...
“Sắc lệnh ruộng đất của Đại hội các Xô-viết cũng có nội dung y hệt những quyết định của Đại hội nông dân thứ nhất. Thế tại sao chính phủ mới lại không theo sách lược đã được Đại hội này vạch rõ? Đó là vì Hội đồng ủy viên nhân dân muốn giải quyết nhanh vấn đề để Hội nghị lập hiến khỏi mó đến nữa...
"Chính phủ hẳn đã hiểu rằng cần phải có những biện pháp thực tế. Nhưng chính phủ không suy nghĩ sâu hơn mà đã chấp nhận ngay điều lệ về các Ủy ban ruộng đất, và do đó đã tạo ra một tình thế lạ lùng: vì rằng Hội đồng ủy viên nhân dân thì xóa bỏ quyền tư hữu, trong khi đó thì các điều lệ đặt ra cho các Ủy ban ruộng đất lại đặt cơ sở trên quyền tư hữu. Tuy vậy, điều đó cũng không gây tai hại gì, vì các Ủy ban ruộng đất cũng chẳng chú ý gì đến các sắc lệnh xô-viết, mà chỉ áp dụng biện pháp của riêng họ, những biện pháp dựa trên cơ sở ý chí của đại đa số nông dân...
"Những Ủy ban ruộng đất đó không định tìm ra cho vấn đề một giải pháp pháp lý: đó là công việc của Hội nghị lập hiến... Nhưng Hội nghị lập hiến có ý định thỏa mãn nguyện vọng của nông dân Nga không? Điều đó chúng tôi không khẳng định được... Điều mà chúng tôi chắc chắn là ý chí cách mạng đã thức tỉnh trong nông dân và Hội nghị lập hiến sẽ bắt buộc phải giải quyết vấn đề ruộng đất theo ý nguyện của nông dân... Hội nghị lập hiến sẽ không dám coi thường ý chí của nhân dân ..."
Sau Cát-trin-xki, Lê-nin lê diễn đàn, và lần này được nghe rất chăm chú.
- Giờ đây, chúng ta định giải quyết không những vấn đề ruộng đất mà cả toàn bộ vấn đề cách mạng xã hội, và không chỉ trong nước Nga, mà trên toàn thế giới. Vấn đề ruộng đất không thể giải quyết tách rời khỏi những vấn đề khác của cuộc cách mạng xã hội. Thí dụ việc tịch thu ruộng đất sẽ gây ra sự chống đối không những của địa chủ Nga mà cả của tư bản ngoại quốc vì nó có liên quan tới các tài sản ruộng đất lớn thông qua các ngân hàng...
"Chế độ chiếm hữu ruộng đất ở Nga đã dẫn đến một sự bóc lột khủng khiếp, và việc nông dân tịch thu ruộng đất là một trong những việc quan trọng nhất của cuộc cách mạng của chúng ta. Nhưng hành động này không thể tách rời những hành động cách mạng khác, như những giai đoạn mà cách mạng đã trải qua đã vạch rõ. Sự sai lầm của những người xã hội cách mạng cánh tả là lúc đó đã không chống lại chính sách thỏa hiệp, viện cớ rằng ý thức quần chúng chưa phát triển đầy đủ.
"Nếu chủ nghĩa xã hội chỉ có thể thực hiện khi tất cả mọi người không trừ một ai đều đã tới một trình độ phát triển đầy đủ thì có lẽ phải năm trăm năm nữa chúng ta mới thấy chủ nghĩa xã hội. Chính đảng xã hội chủ nghĩa là tiền phong của giai cấp công nhân: chính đảng đó không được để trình độ thấp kém của quần chúng kìm nó lại, trái lại, nó phải lôi kéo quần chúng bằng cách dùng những Xô-viết như những lợi khí của sự chủ động cách mạng của mình... Nhưng muốn lãnh đạo được những người chần chừ thì bản thân những đồng chí xã hội cách mạng cánh tả cũng phải thôi chần chừ mới được.
"Ngay từ tháng 7 trước, đã có những chỗ rạn nứt trong sự quan hệ giữa quần chúng nhân dân và những kẻ "thỏa hiệp"; vậy mà nagfy nay, tháng 11, cánh tả xã hội cách mạng hãy còn chìa tay cho Áp-xen-ti-ép là kẻ lừa dối quần chúng. Nếu sự thỏa hiệp không chấm dứt thì cách mạng sẽ không còn. Đối với giai cấp tư sản, không thể nào thỏa hiệp được mà phải vĩnh viễn tiêu diệt lực lượng của nó ...
"Chúng tôi, những người bôn-sê-vích, chúng tôi không thay đổi chương trình ruộng đất của chúng tôi. Chúng tôi đã không từ bỏ việc xóa bỏ quyền tư hữu ruộng đất, và hiện nay chúng tôi không định từ bỏ việc xóa bỏ quyền đó. Chúng tôi đã chấp nhận điều lệ về các Ủy ban ruộng đất, điều lệ này hoàn toàn không phải căn cứ trên quyền sở hữu ruộng đất, vì chúng tôi cố gắng thi hành ý chí của nhân dân theo đúng sở nguyện của chính nhân dân, đặng thắt chặt hơn nữa sự đoàn kết giữa mọi phần tử đang đấu tranh cho cách mạng xã hội chủ nghĩa.
"Chúng tôi mời những người xã hội cách mạng cánh tả tham gia liên minh này, nhưng chúng tôi nhất quyết đề nghị họ thôi đừng nhìn về phía sau nữa và phải đoạn tuyệt với những kẻ "thỏa hiệp" ngay trong đảng của họ.
"Còn về Hội nghị lâoj hiến thì đúng như diễn giả trước đã nói, kết quả công việc của nó tùy thuộc ở quyết tâm cách mạng của quần chúng. Tôi xin nói thêm: Các bạn cứ tin tưởng ở quyết tâm cách mạng ấy đi, nhưng đồng thời phải nắm chắc tay súng!"
Rồi Lê-nin đọc dự thảo bản nghị quyết bôn-sê-vích:
Toàn thể Đại hội nông dân nhất trí tán thành Sắc lệnh ruộng đất ngày 8 tháng 11 năm 1917, đã được Đại hội toàn Nga các đại biểu công nhân và binh lính thông qua, và đã được Hội đồng ủy viên nhân dân với tư cách Chính phủ lâm thời công nông của nước Cộng hòa Nga ban hành.
Đại hội nông dân bày tỏ quyết tâm vững chắc và không gì lay chuyển nổi là sẽ mang hết sức lực ủng hộ sự thi hành sắc lệnh này; Đại hội đề nghị nông dân nhất trí ủng hộ sắc lệnh đó và tự mình đứng ra thi hành ngay; Đại hội cũng đề nghị nông dân chỉ bầu lên những chức vụ quan trọng những người nào đã chứng tỏ, không phải bằng lời nói nhưng bằng việc làm, sự trung thành tuyệt đối của họ với quyền lợi của nông dân lao động bị bóc lột, ý chí và khả năng của họ bảo vệ những quyền lợi đó chống lại mọi sự kháng cự của bọn đại địa chủ, bọn tư bản và phe lũ cùng đồng lõa của chúng.
Đồng thời Đại hội nông dân tuyên bố tin chắc rằng sự thực hiện hoàn toàn những biện pháp cấu thành Sắc lệnh ruộng đất chỉ có thể có được do sự thắng lợi của cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa công nhân bắt đầu ngày 7 tháng 11; thật vậy, chỉ có cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa mới có thể đảm bảo việc chuyển giao vĩnh viễn ruộng đất cho nông dân lao động, việc tịch thu những máy móc nông nghiệp, việc bảo vệ mọi quyền lợi của các công nhân nông nghiệp bằng cách xóa bỏ ngay lập tức và vĩnh viễn toàn thể chế độ nông nô tư bản chủ nghĩa, bằng sự phân phối đều đặn và hợp lý những sản phẩm nông nghiệp và công nghiệp giữa các miền và trong dân chúng, việc tịch thu các nhà băng (không có việc tịch thu này thì sự chiếm hữu ruộng đất của nhân dân không thể có được) và việc Nhà nước giúp đỡ những người lao động và những người bị bóc lột, vv... Vì tất cả những lẽ đó, Đại hội nông dân – đã nhất trí ủng hộ cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa ngày 7 tháng 11- bày tỏ quyết tâm không gì lay chuyển nổi là sẽ thực hiện từng bước nhưng không chần chừ, những biện pháp cần thiết để cải tạo xã hội chủ nghĩa nước Cộng hòa Nga.
Điều kiện cần yếu cho sự thắng lợi của cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa, mà chỉ có nó mới có thể đảm bảo thắng lợi lâu dài và sự thi hành toàn diện của Sắc lệnh ruộng đất, là sự đoàn kết chặt chẽ giữa những người lao động bị bóc lột ở nông thôn và giai cấp công nhân cùng vô sản tất cả các nước tiên tiến. Từ nay trở đi, ở nước Cộng hòa Nga, tổ chức của Nhà nước từ trên chí dưới sẽ phải dựa trên sự đoàn kết ấy. Chỉ có sự đoàn kết như vậy – bằng cách tiêu diệt mọi âm mưu trực tiếp hay gián tiếp, trắng trợn hay che đậy, nhằm quay lại một sự cộng tác đã bị thực tế đời sống lên án với giai cấp tư sản và những kẻ lãnh đạo chính sách của nó – mới có thể đảm bảo sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội trên toàn thế giới.
Bọn phản động trong Ủy ban chấp hành không dám thò mặt ra công khai nữa. Tuy vậy, Tréc-nốp nhiều lần phát biểu với một vẻ vô tư nhũn nhặn và gây được cảm tình. Y được mời lên ghế chủ tịch đoàn ... Phiên họp đêm thứ hai của Đại hội, viên chủ tịch nhận được một mảnh giấy không ký tên đề nghị đưa Tréc nốp lên ghế chủ tịch danh dự. Ut-xti-nốp đọc to mảnh giấy, nhưng lập tức Di-nô-vi-ép chồm lên thét to rằng đây là một cái bẫy của Ủy ban chấp hành cũ nhằm giành quyền lãnh đạo Đại hội; trong phút chốc cả hai bên phòng họp chỉ còn là một cái biển gầm thét đầy những cánh tay vung lên và những bộ mặt giận dữ... Tuy vậy Tréc-nốp vẫn được ưa chuộng lắm.
Trong những cuộc thảo luận giông bão về vấn đề ruộng đất và nghị quyết của Lê-nin, đã hai lần nhóm bôn-sê-vích định bỏ hội nghị ra về, nhưng các lãnh tụ của họ giữ họ lại... Tôi có cảm tưởng là Đại hội ở một tình trạng không có lối thoát.
Nhưng chẳng một ai trong chúng tôi biết rằng đang có những cuộc thương thuyết bí mật ở Xmon-ni giữa cánh tả xã hội cách mạng và nhóm bôn-sê-vích. Thoạt đầu, nhóm xã hội cách mạng cánh tả đòi thành lập một chính phủ gồm mọi đảng phái xã hội, dù họ có đại diện hay không trong các Xô-viết, chính phủ này chịu trách nhiệm trước một Hội đồng nhân dân gồm một số bằng nhau những đại biểu các tổ chức công nhân và binh lính và các tổ chức nông dân, và được bổ sung bằng các đại biểu các Đu-ma thành phố và các dem-xtơ-vô. Họ đòi loại Lê-nin và Tơ-rốt-xki ra ngoài và giải tán Ủy ban quân sự cách mạng cùng mọi cơ quan đàn áp khác.
Sáng thứ tư 28 tháng 11, sau một cuộc đấu tranh gay go kéo dài suốt đêm, một sự thỏa thuận được ký kết. Ủy ban chấp hành trung ương toàn Nga các Xô-viết đại biểu công nhân và binh lính, gồm 108 người, được tăng thêm 108 người do Đại hội nông dân bầu ra bằng phương pháp đầu phiếu tỷ lệ, 100 đại biểu do lục quân và hải quân bầu ra bằng phương pháp đầu phiếu trực tiếp và 50 đại biểu các công đoàn (35 đại biểu các công đoàn toàn Nga, 10 đại biểu đường sắt và 5 đại biểu bưu điện). Không nói đến các Đu-ma và dem-xtơ-vô nữa. Lê-nin và Tơ-rốt-xki vẫn ở trong chính phủ, và Ủy ban quân sự cách mạng vẫn tiếp tục hoạt động.
Trong khi đó thì Đại hội chuyển sang họp ở Trường Luật, số 6 phố Phông-tan-ca, trụ sở của Ủy ban chấp hành các Xô-viết nông dân. Buổi chiều thứ tư, các đại biểu họp ở đại giảng đường. Ủy ban chấp hành cũ đã rút lui và cùng lúc đó triệu tập ở một phòng khác một phiên họp ngoài lề, với sự tham gia của những đại biểu bất mãn và những đại biểu của các Ủy ban quân đội.
Tréc-nốp đi lại từ phòng nọ sang phòng kia, chú ý theo dõi cuộc thảo luận ở cả hai hội nghị. Y biết rằng đang có những sự thương lượng với nhóm bôn-sê-vích, nhưng chưa biết rằng đã có ký kết thỏa thuận. Y nói với hội nghị ngoài lề như sau:
- Bây giờ thì ai nấy đều muốn một chính phủ thuần là xã hội, nhưng nhiều người quên rằng chính phủ đầu tiên không phải là một chính phủ liên hiệp và chỉ có một người xã hội là Kê-ren-xki: hồi đó chính phủ này được hoan nghênh lắm. Bây giờ người ta buộc tội Kê-ren-xki và quên rằng đưa ông ta lên nắm chính quyền không những là chỉ do các Xô-viết mà còn do quần chúng nhân dân nữa.
“Tại sao dư luận quần chúng lại thay đổi đối với Kê-ren-xki? Bọn man mọi khi có điều gì cầu xin thì thờ thần cúng thánh nhưng khi cầu không được thì lại trừng phạt cả thần thánh... Chuyện đang xảy ra hiện giờ cũng y hệt. Hôm qua là Kê-ren-xki, bây giờ thì Lê-nin và Tơ-rốt-xki, mai kia thì lại một kẻ khác...
“Chúng ta đã đề nghị cả Kê-ren-xki và nhóm bôn-sê-vích phải từ bỏ chính quyền. Kê-ren-xki đã nhận lời; từ nơi ẩn trú của ông ta, ông ta đã cho biết là ông từ chức thủ tướng. Còn nhóm bôn-sê-vích thì cứ khư khư giữ lấy chính quyền, mặc dù không biết sử dụng ra làm sao...
Dù nhóm bôn-sê-vích thành công hay thất bại, số mệnh nước Nga cũng chẳng vì thế mà thay đổi. Các làng xã Nga đều biết rõ mình muốn gì; họ đang tự họ thi hành những biện pháp của chính họ... Rút cục lại, chính nông thôn sẽ cứu chúng ta...”
Trong khi đó, trong đại giảng đường, Út-xti-nốp đã báo cáo về sự thỏa thuận giữa Đại hội nông dân và Xmon-ni: các đại biểu đều vui mừng khôn xiết. Bỗng chốc Tréc-nốp xuất hiện và đòi phát biểu:
- Tôi vừa được biết là một sự thỏa thuận sắp được ký kết giữa Đại hội nông dân và Xmon-ni. Sự thỏa thuận ấy là bất hợp pháp, vì Đại hội các Xô-viết nông dân chính thức chỉ tuần sau mới họp... Vả chăng, tôi muốn nói trước cho các ông biết rằng bọn bôn-sê-vích chẳng đời nào chấp nhận những yêu sách của các ông đâu...
Y bị ngắt lời bởi một chuỗi cười rộ. Hiểu biết tình thế, y dời diễn đàn và phòng họp, sự ưa thích của quần chúng đối với y cũng theo y mà đi mất ....
Xế chiều hôm thứ năm 29 tháng 11, Đại hội họp phiên bất thường. Không khí vui như hội, mọi người đều tươi cười... Những việc đang làm dở được thanh toán nhanh chóng, rồi vị lão thành Na-tan-xông với bộ râu bạc thuộc cánh tả xã hội cách mạng đọc “bản giá thú” giữa các Xô-viết nông dân và các Xô-viết công nhân và binh lính.
|