Lúc này Lê-nin lên phát biểu, bình tĩnh, sắc mặt không thay đổi, trán nhăn lại. Ông nói chậm, chọn từng chữ, mỗi lời nói như một nhát búa giáng xuống:
- Cuộc nội chiến chưa kết thúc. Kẻ thù vẫn còn ở trước mặt chúng ta; bởi vậy, không thể bãi bỏ những biện pháp trấn áp nhằm vào báo chí. Những người bôn-sê-vích chúng ta vẫn luôn luôn nói rằng khi nào chúng ta đã nắm được chính quyền thì chúng ta sẽ thủ tiêu báo chí tư sản. Để cho báo chí tư sản tồn tại tức là không còn là người xã hội chủ nghĩa nữa. Làm cách mạng không thể chần chừ được, phải luôn luôn tiến lên phía trước, nếu không sẽ lùi về phía sau. Kẻ nào nói tới tự do báo chí là lùi về phía sau và cản chúng ta tiến bước tới chủ nghĩa xã hội.
“Chúng ta đã vứt bỏ ách tư bản cũng như trước kia cuộc cách mạng lần thứ nhất đã vứt bỏ ách Nga hoàng. Nếu cuộc cách mạng lần thứ nhất cấm báo chí bảo hoàng là đúng, thì chúng ta cấm báo chí tư sản là đúng. Không thể tách vấn đề tự do báo chí khỏi những vấn đề khác của cuộc đấu tranh giai cấp. Chúng ta đã hứa thủ tiêu các tờ báo đó và chúng ta đã làm như vậy. Tuyệt đại đa số nhân dân tán thành chúng ta.
“Giờ đây, cuộc khởi nghĩa đã kết thúc, và chúng ta không hề có ý muốn thủ tiêu báo chí của các đảng xã hội khác, trừ trường hợp những tờ báo đó xúi giục khởi loạn vũ trang hoặc bất phục tùng chính quyền Xô-viết.
“Tuy nhiên, chúng ta sẽ không cho phép các báo đó viện cớ tự do báo chí xã hội chủ nghĩa, để giành cho mình độc quyền nhà in, mực in, giấy in với sự giúp đỡ trá hình của giai cấp tư sản. Các công cụ này đã trở thành tài sản của chính quyền Xô-viết và phải được phân phối trước tiên giữa các đảng xã hội, theo tỷ lệ số đảng viên của các đảng đó”.
Sang phần biểu quyết. Nghị quyết của La-rin và của nhóm xã hội cách mạng cánh tả bị bác với 22 phiếu thuận và 31 phiếu chống.
Nghị án của Lê-nin được thông qua với 34 phiếu thuận và 24 phiếu chống. Trong phe thiểu số có các đảng viên bôn-sê-vic Ri-a-da-nốp và Lô-dốp-xki; họ tuyên bố là không thể bỏ phiếu ưng thuận bất cứ một hạn chế nào đối với quyền tự do báo chí.
Sau cuộc biểu quyết này, nhóm xã hội cách mạng cánh tả tuyên bố là họ không còn chịu trách nhiệm về những việc đang tiến hành nữa; họ rút khỏi Uỷ ban quân sự cách mạng và từ bỏ tất cả những chức vụ quan trọng khác mà họ đang đảm nhiệm.
Năm ủy viên Hội đồng ủy viên nhân dân là Nô-ghin, Ri-cốp, Mi-li-u-tin, Tê-ô-đô-rô-vich và Sơ-li-áp-ni-cốp từ chức và ra bản tuyên bố sau đây:
Chúng tôi tán thành một chính phủ xã hội gồm mọi đảng phái xã hội. Chúng tôi cho rằng chỉ có một chính phủ như vậy mới có thể củng cố được những thành quả do giai cấp công nhân và quân đội cách mạng đã đạt được trong những ngày anh dũng tháng 11. Ngoài giải pháp đó ra, chúng tôi chỉ nhìn thấy có một khả năng là duy trì một chính phủ hoàn toàn bôn-sê-vích bằng chính sách khủng bố chính trị. Hội đồng ủy viên nhân dân đã đi vào con đường đó. Chúng tôi không thể và cũng không muốn đi theo họ. Chúng tôi nghĩ rằng con đường đó sẽ đẫn tới sự loại trừ ra khỏi đời sống chính trị những tổ chức vô sản lớn, thiết lập một chế độ vô trách nhiệm và đưa cách mạng và nước nhà tới chỗ tiêu diệt. Không thể chịu trách nhiệm về một chính sách như vậy, chúng tôi xin từ chức ủy viên nhân dân trước ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga.
Một số ủy viên khác, tuy không từ chức, cũng ký vào bản tuyên bố trên; đó là: Ri-a-da-nốp; Đéc-bi-sép, ủy viên báo chí; Ác-bu-dốp, ủy viên Nhà in Quốc gia; I-u-rê-ni-ép, ủy viên đội Xích vệ; Phê-ô-đô-rốp trong bộ Lao động; và La-rin trưởng ban công tác lập pháp.
Đồng thời, Ca-mê-ni-ép, Ri-cốp, Mi-li-u-tin, Di-nô-vi-ép và Nô-ghin rút lui khỏi Ban chấp hành trung ương Đảng bôn-sê-vích và công bố những lý do sau đây:
Chúng tôi nghĩ rằng thành lập một chính phủ như vậy (gồm tất cả các đảng xã hội) là cần thiết để tránh một cuộc đổ máu mới, tránh nạn đói đe dọa, ngăn ko cho Ca-lê-đin tiêu diệt cách mạng, và đảm bảo cho Hội nghị lập hiến họp đúng thời gian đã định, đồng thời đảm bảo việc thi hành chương trình hòa bình đã được Đại hội Xô-viết toàn Nga lần thứ hai của các đại biểu công nhân và binh lính chấp nhận.
Chúng tôi không thể nào chấp thuận chính sách tai hại của Ban chấp hành trung ương, chính sách chống lại ý nguyện của đại đa số giai cấp vô sản và binh lính là những người mong muốn hòa bình giữa các nhóm khác nhau của nền dân chủ, và không muốn có đổ máu nữa. Bởi vậy, chúng tôi từ bỏ chức ủy viên trung ương để được quyền nói ý kiến của chúng tôi với quần chúng công nhân và binh lính.
Chúng tôi rời Ban chấp hành trung ương giữa lúc thắng lợi, giữa lúc đảng của chúng tôi lên nắm chính quyền. Bởi vì chúng tôi không thể chịu đựng được lâu hơn nữa và đứng nhìn chính sách của những người lãnh đạo trong Ban chấp hành trung ương dẫn chúng tôi đến chỗ mất những thành quả của thắng lợi và đến chỗ tiêu diệt giai cấp vô sản.
Quần chúng công nhân và binh lính thường trú băn khoăn lo ngại và cử các đoàn đại biểu tới Xmon-ni và tới Hội nghị thành lập chính phủ mới; sự chia rẽ trong hàng ngũ những người bôn-sê-vích đã làm cho Hội nghị này mát dạ hả lòng vô cùng.
Nhưng nhóm của Lê-nin trả lời tức khắc và quyết liệt. Sơ-li-áp-ni-cốp và Tê-ô-đô-rô-vich tuân theo kỷ luật của Đảng và trở lại chức vụ cũ. Ca-mê-ni-ép bị cách chức chủ tịch Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga và Xvéc-lốp được cử lên thay thế. Di-nô-vi-ép bị cất chức chủ tịch Xô-viết Pê-tơ-rô-gơ-rát. Sáng ngày 20, tờ Sự thật đăng một bản tuyên bố nghiêm khắc gửi nhân dân Nga do Lê-nin thảo ra; bản này được in ra hàng chục vạn tờ, dán khắp các tường và phân phát khắp nước Nga:
[b]Đại hội Xô-viết toàn Nga lần thứ hai đã dành đa số cho Đảng bôn-sê-vích cho nên chỉ có một chính phủ do đảng đó lập ra mới có thể là một chính phủ Xô-viết. Mọi người đều biết rằng một vài giờ trước khi lập chính phủ mới và trước khi đưa danh sách các thành viên chính phủ này trước Đại hội Xô-viết toàn Nga lần thứ hai, Ban chấp hành trung ương Đảng bôn-sê-vích đã mời ba người trong số những đảng viên quan trọng nhất của nhóm xã hội cách mạng cánh tả là các đồng chí Cam-cốp, Xpi-rô và Ca-rê-lin và đã đề nghị họ tham gia chính phủ mới. Chúng tôi vô cùng tiếc rằng các đồng chí xã hội cách mạng đó đã từ chối, chúng tôi cho rằng những người cách mạng và những người bênh vực quyền lợi giai cấp công nhân mà hành động như vậy thì không thể chấp nhận được; chúng tôi luôn luôn sẵn sàng chấp nhận nhóm xã hội cách mạng cánh tả vào trong chính phủ nhưng chúng tôi tuyên bố rằng với tư cách là một đảng của đa số trong Đại hội Xô-viết toàn Ngan lần thứ hai, chúng tôi có quyền và có nhiệm vụ đối với nhân dân đứng ra lập chính phủ.
Các đồng chí! Hôm qua, ngày 17 tháng 11, một vài ủy viên trung ương trong đảng chúng tôi và trong Hội đồng ủy viên nhân dân là Ca-mê-ni-ép, Di-nô-vi-ép, Nô-ghin, Ri-cốp, Mi-li-u-tin, và một vài người khác đã rút khỏi Ban chấp hành trung ương và ba người có tên cuối cùng trên đây đã rút khỏi Hội đồng ủy viên nhân dân.
Các đồng chí rời bỏ chúng tôi đã hành động như những kẻ đào ngũ bởi vì không những họ đã bỏ nhiệm vụ giao pớo cho họ mà còn vi phạm những chỉ thị của Ban chấp hành trung ương đảng chúng tôi. Theo những chỉ thị đó thì trước khi rút lui, họ phải chờ quyết định của các tổ chức đảng ở Pê-tơ-rô-gơ-rát và Mát-xcơ-va.
Chúng tôi tuyệt đối lên án việc đào ngũ đó. Chúng tôi tin tưởng một cách sâu sắc rằng tất cả những người công nhân, binh linh và nông dân giác ngộ ở trong Đảng hoặc có cảm tình với Đảng, cũng lên án hành vi của những kẻ đào ngũ.
Các đồng chí hãy nhớ lại rằng Ngay trước cuộc khởi nghĩa của Pê-tơ-rô-gơ-rát, hai kẻ trong bọn đào ngũ này là Ca-mê-ni-ép và Di-nô-vi-ép đã hành động như những tên đào ngũ và những tên phá hoại các cuộc đình công, bởi vì không những họ đã biểu quyết chống khởi nghĩa tại phiên họp quyết định của Ban chấp hành trung ương ngày 23 tháng 10 mà ngay cả sau khi Ban chấp hành trung ương đã quyết định rồi, họ vẫn tiếp tục vận động chống khởi nghĩa trong công nhân. Sự phấn khởi mãnh liệt của quần chúng, sự anh dũng cao cả của hàng triệu công nhân, binh lính và nông dân ở Pê-tơ-rô-gơ-rát và Mát-xcơ-va, ở mặt trận, ở các chiến hào và làng xã, lúc đó đã quét sạch bọn đào ngũ như một đoàn tàu quét sạch rác rưởi trên đường đi.
Những kẻ kém tin tưởng, những kẻ do dự, hoài nghi, những kẻ run sợ trước giai cấp tư sản hoặc những kẻ đầu hàng trước những tiếng hò la của bọn đồng lõa trực tiếp hay gián tiếp của giai cấp đó, chúng ta hãy bỏ mặc chúng với sự sỉ nhục. Quần chúng công nhân và binh lính ở Pê-tơ-rô-gơ-rát, Mát-xcơ-va và ở các nơi khác không hề do dự.
Chúng ta sẽ không chịu khuất phục trước những tối hậu thư của những nhóm trí thức: đứng sau bọn này không phải là quần chúng là chỉ là bọn Coóc-ni-lốp, bọn Xa-vin-cốp, bọn học sinh sĩ quan và đồng bọn…
Cả nước nổi dậy như gió bão. Đâu đâu cũng vậy bọn “đào ngũ” không được phép “tự thanh minh trước quần chúng công nhân và binh lính”; những lời buộc tội gắt gao của nhân dân đối với bọn “đào ngũ” đập vào ủy ban trung ương toàn Nga như những ngọn sóng dồn. Trong nhiều ngày, Xmon-ni tràn ngập những đoàn đại biểu và những ủy ban tới để nói lên sự bất bình của tiền tuyến, của miền Von-ga, của các nhà máy ở Pê-tơ-rô-gơ-rát: “Tại sao họ lại dám ra khỏi chính phủ? Phải chăng họ đã ăn tiền của giai cấp tư sản để giết cách mạng? Họ phải trở lại và phục tùng những nghị quyết của Ban chấp hành trung ương”.
Chỉ có đội quân thường trú Pê-tơ-rô-gơ-rát là còn do dự. Ngày 24 tháng 11, có một cuộc mít tinh lớn của binh lính; các đại diện của tất cả các đảng phái chính trị lên phát biểu. Tuyệt đại đa số tán thành chính sách của Lê-nin và đề nghị nhóm xã hội cách mạng cánh tả phải tham gia chính phủ.
Bọn men-sê-vich đưa ra một tối hậu thư cuối cùng đòi thả tất cả các bộ trưởng và học sinh sĩ quan, trả lại quyền tự do báo chí cho tất cả các báo, tước vũ khí của xích vệ và đặt quân đội thường trú dưới quyền chỉ huy của Viện Đu-ma, Xmon-ni trả lời lại rằng tất cả các bộ trưởng xã hội và hầu hết học sinh sĩ quan đã được tha từ trước rồi, rằng báo chí, trừ báo chí tư sản, đều được tự do và Xô-viết sẽ vẫn giữ quyền chỉ huy các lực lượng quân sự… Ngày 19, Hội nghị để thành lập chính phủ mới giải tán và từng người một, các đại biểu của phe đối lập chuồn đi Mô-hi-lép… tại đó, dưới sự bao che của bộ tổng tham mưu, chúng tiếp tục lập ra hết chính phủ này đến chính phủ khác, cho tới phút cuối cùng…
Đồng thời, những người bôn-sê-vích đã tiến hành tiêu hao quyền lực của Công đoàn đường sắt. Xô viết Pê-tơ-rô-gơ-rat ra một bản kêu gọi hô hào tất cả công nhân đường sắt buộc Công đoàn đường sắt phải trao lại các quyền hành. Ngày 15, Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga, áp dụng sách lược đã dùng trước đây đối với nông dân, triệu tập một Đại hội công nhân đường sắt toàn Nga vào ngày 1 tháng 12; Công đoàn đường sắt trả lời lại bằng cách triệu tập đại hội riêng vào hai tuần lễ sau. Ngày 16 tháng 11, các ủy viên chấp hành Công đoàn đường sắt đến nhận những ghế của họ tại Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga. Trong đêm mồng 1 rạng ngày mồng 2 tháng 12 tại phiên họp khai mạc Đại hội công nhân đường sắt toàn Nga, Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga chính thức đề nghị Công đoàn đường sắt nhận bộ Cầu đường và Giao thông; Công đoàn đường sắt nhận…
|