Nhưng việc Kê-ren-xki đi trốn và việc các Xô-viết thu được những kết quả rực rỡ làm tình thế thay đổi. Ngày 16, trong một phiên họp của Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga, các đảng viên xã hội cách mạng cánh tả nhất định đòi những người bôn-sê-vích đứng ra thành lập một chính phủ liên hiệp gồm các đảng xã hội khác; nếu không được như vậy, họ sẽ rút khỏi Uỷ ban quân sự cách mạng và Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga. Man-kin nói:
- Những tin tức ở Mát-xcơ-va, nơi mà các đồng chí của chúng tôi chết ở cả hai bên chiến lũy, bắt buộc chúng tôi một lần nữa phải đặt vấn đề tổ chức chính quyền; và không những chúng tôi có quyền mà còn có bổn phận phải hành động như vậy… Chúng tôi đã giành được quyền ngồi tại đây cùng với những người bôn-sê-vích trong Viện Xmon-ni và quyền phát biển trên diễn đàn này. Sau cuộc đấu tranh đảng phái bên trong Xmon-ni, chúng tôi sẽ bắt buộc phải chuyển sang đấu tranh công khai bên ngoài Xmon-ni nếu các anh không muốn có hòa giải… Chúng tôi phải đề nghị với nền dân chủ một thỏa hiệp có thể chấp thuận được.
Sau khi ngừng họp một lát để nghiên cứu tối hậu thư đó, những người bôn-sê-vích trở về chỗ với nghị quyết sau dây do Ca-mê-ni-ép đọc.
Uỷ ban chấp hành trung ương nghĩ rằng nên có sự tham gia vào chính phủ của đại diện mọi đảng phái xã hội họp thành các Xô-viết đại biểu công nông binh một khi họ công nhận những thành quả của Cách mạng ngày 7 tháng 11, nghĩa là chính quyền Xô-viết, các sắc lệnh về ruộng đất, hòa bình, quyền kiểm sát của công nhân và việc võ trang quần chúng công nhân.
Bởi vậy, Uỷ ban chấp hành trung ương quyết định tiếp tục theo đuổi những cuộc thương lượng với tất cả các đảng xã hội về vấn đề thành lập chính quyền, và nhấn mạnh rằng những điều kiện sau đây phải được dùng làm cơ sở:
Chính phủ chịu trách nhiệm trước Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga; Uỷ ban này sẽ được mở rộng và con số thành viên sẽ lên 150 người. Cộng với số 150 đại biểu của các Xô-viết đại biểu công nhân và binh lính, sẽ có thêm 75 đại biểu các Xô-viết nông dân hàng tỉnh, 80 đại biểu lục quân và hải quân, 40 đại biểu các công đoàn (25 đại biểu của các tổ chức liên hiệp công đoàn toàn Nga tính theo tỷ lệ đoàn viên của các tổ chức đó, 10 đại biểu của Công đoàn đường sắt và 5 của Công đoàn bưu điện), cuối cùng là 50 đại biểu các nhóm xã hội của Viện Đu-ma thành phố Pê-tơ-rô-gơ-rát. Trong chính phủ, tối thiểu một nửa số ghế bộ trưởng sẽ dành cho đảng bôn-sê-vích. Các ghế bộ trưởng bộ Ngoại giao, Nội vụ và Lao động bắt buộc phải thuộc về nhóm bôn-sê-vích. Việc chỉ huy quân đội các khu của Pê-tơ-rô-gơ-rát và Mát-xcơ-va sẽ do các đại biểu của các Xô-viết đại biểu công nhân và binh lính Pê-tơ-rô-gơ-rát và Mát-xcơ-va phụ trách. Chính phủ sẽ tổ chức một cách hệ thống việc võ trang quần chúng công nhân ở Ngan. Sự tham gia của Lê-nin và Tơ-rốt-xki xét thấy là rất cần thiết.
Rồi Ca-mê-ni-ép giải thích:
- Cái gọi là ”Hội đồng nhân dân” do Hội nghị đề ra sẽ gồm chừng 420 ủy viên: khoảng 150 ủy viên bôn-sê-vích, một số đại biểu của ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga cũ phản cách mạng, 100 ủy viên do các Viện Đu-ma thành phố bầu ra, tất cả đều là bè lũ Coóc-ni-lốp, 100 đại biểu các Xô-viết nông dân do Áp-xen-ti-ép lựa chọn và 80 đại biểu của các ủy ban quân đội cũ đã không còn đại diện gì nữa cho quần chúng binh lính. Chúng tôi từ chối không chấp nhận ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga cũ và các đại diện của Viện Đu-ma thành phố. Các đại biểu Xô-viết nông dân phải do Đại hội nông dân bầu ra; Đại hội này do chúng tôi triệu tập và sẽ bầu một Uỷ ban chấp hành mới. Đề nghị gạt bỏ Lê-nin và Tơ-rốt-xki nhằm chặt đầu đảng của chúng tôi, chúng tôi không thể chấp nhận được. Cuối cùng, chúng tôi tuyệt đối không thấy cái Hội đồng nhân dân đó là một sự cần thiết; các Xô-viết mở rộng cửa cho các đảng xã hội, và ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga sẽ đại diện cho các đảng đó tùy theo sự quan trọng thực sự của các đảng trong quần chúng.
Thay mặt nhóm xã hội cách mạng cánh tả, Ca-rê-lin tuyên bố là đảng của ông sẽ bỏ phiếu cho quyết nghị bôn-sê-vích, nhưng vẫn từ dành quyền sửa đổi một vài chi tiết, tỉ dụ quyền đại diện của nông dân, và có yêu cầu trao ghế bộ trưởng bộ Nông nghiệp cho nhóm xã hội cách mạng cánh tả. Các điều kiện đó được chấp nhận.
Sau đó, trong một phiên họp của Xô-viết Pê-tơ-rô-gơ-rát, trả lời câu hỏi về thành lập chính phủ mới, Tơ-rốt-xki đã phát biểu như sau:
- Tôi không biết một tí gì về việc này. Tôi không tham gia những cuộc thương lượng. Nhưng tôi không nghĩ rằng những cuộc thương lượng đó có thể có một tầm quan trọng lớn...
Đêm hôm đó một bầu không khí ngột ngạt bao trùm Hội nghị. Các đại biểu Viện Đu-ma thành phố rút lui...
Ngay tại Xmon-ni, trong hàng ngũ đảng bôn-sê-vích, một nhóm quan trọng chống đối chính sách của Lê-nin đang phát triển. Tối 17 tháng 11, phòng họp lớn chật ních và trong một bầu không khínặng trĩu phiên họp của ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga khai mạc. Đảng viên bôn-sê-vích La-rin tuyên bố là ngày bầu cử Hội nghị lập hiến đã tới gần và đã đến lúc phải chấm dứt chính sách khủng bố chính trị.
- Những biện pháp chống lại tự do báo chí phải được sửa đổi. Trong lúc đấu tranh thì những biện pháp đó có lý do của nó. Bây giờ không còn một cái gì biện hộ cho những biện pháp đó được nữa. Báo chí phải được tự do, trừ những trường hợp xúi giục phá rối trật tự và khởi loạn.
Giữa những tiếng huýt còi la ó nổi lên như vũ bảo Ngay từ trong đảng mình, La-rin đưa ra dự thảo nghị quyết sau đây :
Sắc lệnh về báo chí của Hội đồng ủy viên nhân dân bị bãi bỏ. Những biện pháp đàn áp chính trị sẽ chỉ có thể được áp dụng do quyết định của một toà án đặc biệt do ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga bầu ra (theo tỷ lệ sự quan trọng của các đảng có đại diện ở trong ủy ban đó). Tòa án này có quyền xét lại tất cả những biện pháp đàn áp trước.
Nhóm xã hội cách mạng cánh tả và kể cả một phần những người bôn-sê-vích, hoan hô như sấm dậy.
Thay mặt nhóm của Lê-nin, A-va-nét-xốp đề nghị hoãn vấn đề báo chí cho tới khi có một sự thỏa hiệp giữa các đảng xã hội. Tuyệt đại đa số bác ý kiến đó. A-va-nét-xốp nói tiếp :
- Cuộc cách mạng đang diễn ra dã không ngần ngại tấn công vào quyền tư hữu; vấn đề báo chí chính ra phải được coi như một vấn đề quyền tư hữu...
Rồi ông đọc nghị quyết chính thức của nhóm bôn-sê-vích :
Việc cấm báo chí tư sản không phải chỉ là một phương pháp đấu tranh trong thời kỳ khởi nghĩa và tiêu diệt những âm mưu phản cách mạng mà còn là một biện pháp quá độ cần thiết để thiết lập một chế độ báo chí mới; dưới chế độ đó, bọn tư bản, làm chủ những nhà in và giấy in, sẽ không thể còn là những kẻ có quyền thế vô hạn tạo ra dư luận được nữa.
Bây giờ, chúng ta phải tiếp tục sự nghiệp của chúng ta bằng cách tiến hành việc tịch thu các nhà in tư và các kho giấy và trao cho chính quyền Xô-viết ở thủ đô cũng như ở các tỉnh, để cho các đảng và các nhóm có trong tay những phương tiện kỹ thuật phù hợp với tầm quan trọng thực tế của những tư tưởng mà họ đại diện, nghĩa là phù hợp với số người của các đảng và các nhóm.
Việc khôi phục cái gọi là “tự do báo chí”, nghĩa là trao trả không điều kiện các nhà in và giấy in cho bọn tư bản, những kẻ đầu độc ý thức quần chúng, sẽ là một sự đầu hàng không thể chấp nhận được trước ý muốn của tư bản, sẽ là một sự rời bỏ một trong những vị trí quan trọng nhất của cách mạng công nông, tóm lại, là một biện pháp phản cách mạng không thể chối cãi được.
Bởi vậy, ban chấp hành trung ương Đảng đề nghị với nhóm bôn-sê-vích ở trong ủy ban trung ương Xô-viết toàn Nga dứt khoát bác bỏ mọi đề nghị nhằm phục hồi chế độ báo chí cũ và hoàn toàn ủng hộ Hội đồng ủy viên nhân dân chống lại những yêu sách tạo nên do những thiên kiến tiểu tư sản hoặc do sự khuất phục hèn hạ nhất trước những lợi ích của giai cấp tư sản phản cách mạng.
Trong khi đọc bản nghị quyết, A-va-nép-xốp luôn bị ngắt đoạn bởi những tiếng hò hét chế giễu của nhóm xã hội cách mạng cánh tả và những lời phản đối bất bình của các đảng viên bôn-sê-vích bất đồng. Ca-rê-lin chồm lên:
- Cách đây ba tuần lễ, nhóm bôn-sê-vích là nhóm bênh vực quyền tự do báo chí hăng nhất… Những lý lễ trong bản nghị quyết này giống hệt quan điểm của bọn Trăm Đen và những tên kiểm duyệt dưới chế độ Nga hoàng; chúng cũng đã từng nói tới những kẻ đầu độc ý thức quần chúng.
Tơ-rốt-xki bênh vực trong hồi lâu bản nghị quyết. Ông phân biệt báo chí trong thời kỳ nội chiến và báo chí trong thời kỳ sau thắng lợi.
- Trong thời kỳ nội chiến, quyền sử dụng bạo lực là của những người bị áp bức … (Tiếng la ó: Thế ai là kẻ bị áp bức bây giờ?) Chúng ta chưa hoàn toàn đánh bại những kẻ địch của chúng ta, và báo chí đối với chúng ta là một vũ khí. Trong những điều kiện đó, việc cấm báo chí là một biện pháp tự vệ chính đáng...
Rồi ông chuyển sang nói về vấn đề báo chí thời kỳ sau thắng lợi.
- Lập trường của những người xã hội trong vấn đề tự do báo chí phải phản ánh một cách đúng đắn lập trường của họ trong vấn đề tự do kinh doanh... Chính quyền dân chủ được tổ chức hiện nay ở Nga đòi hỏi phải thủ tiêu hoàn toàn sự thống trị của quyền tư hữu về báo chí, cũng như về công nghiệp... Chính quyền Xô-viết phải tịch thu các nhà in (Tiếng la ó: Hãy tịch thu nhà in báo Sự thật!).
“Độc quyền báo chí của giai cấp tư sản phải bị thủ tiêu, nếu không thì việc nắm chính quyền không có ý nghĩa nữa. Mỗi một nhóm công dân phải có thể nắm được các nhà in và giấy in. Hiện nay, quyền sở hữu nhà in và giấy trước tiên phải thuộc về tay công nhân và nông dân, sau đó mới thuộc về tay giai cấp tư sản, vì nó là thiểu số... Việc chính quyền chuyển qua tay các Xô-viết sẽ đưa đến một sự thay đổi triệt để về tất cả những điều kiện sinh hoạt và sự thay đổi đó tất nhiên cũng phải biểu hiện trong vấn đề báo chí... Nếu chúng ta quốc hữu hóa các nhà băng thì chúng ta có thể để cho những tờ báo của bọn tài phiệt tồn tại được không? Phải thủ tiêu báo chí của chế độ cũ. Vấn đề này phải được hiểu thật rõ một lần cho xong”. (tiếng hoan hô cùng với tiếng la ó giận dữ).
Ca-rê-lin bác ý kiến đó nói rằng Uỷ ban trung ương Xô-Viết toàn Nga không có quyền quyết định vấn đề quan trọng đó mà không đưa ra cho một ủy ban đặc biệt nghiên cứu, và một lần nữa y lại nằng nặc đòi quyền tự do báo chí.
|