Chương IX
THẮNG LỢI
Lệnh số 1
GỬI BỘ ĐỘI PUN-CÔ-VÔ
Ngày 13 tháng 11 năng 1917, 9 giờ 38 phút sáng
Sau một cuộc chiến đấu quyết liệt, bộ đội ở Pun-cô-vô đã đánh bại hoàn toàn những lực lượng phản cách mạng. Chúng đã rời bỏ vị trí một cách hỗn loạn và đã rút lui ra sau Xác-côi-ê Xê-lô, về phía Páp-lốp II và Gát-si-na. Các đơn vị tiền tiêu của ta đã chiếm mỏm Đông Bắc của Xác-cô-ê Xê-lô và nhà ga A-lếch-xan-đơ-rốp-xcai-a. Đơn vị Côn-pi-nô ở bên trái chúng ta, đơn vị Cơ-rát-xnôi-ê Xê-lô ở bên phải.
Tôi ra lệnh cho các lực lượng ở Pun-cô-vô chiếm đóng Xác-cô-ê Xê-lô và phòng nhữngự các lối vào, nhất là về mạn Gát-si-na. Tôi cũng ra lệnh chiếm đống Páp-lốp-xcôi-ê và phòng ngự nó về phía Nam, và chiếm lấy đường xe lửa cho tới Đơ-nô.
Các đơn vị bộ đội sẽ thi hành mọi biện pháp cần thiết để củng cố những vị trí chiếm đóng được bằng những chiến hào và những công sự phòng ngự khác.
Các đơn vị đó sẽ liên lạc chặt chẽ với các đơn vị ở Côn-pi-nô và Cơ-rát-xnôi-ê Xê-lô, và với bộ Tham mưu của viên Tổng chỉ huy việc phòng thủ Pê-tơ-rô-gơ-rát.
Tổng chỉ huy các lực lượng chiến đấu
chống quân đội phản cách mạng của Kê-ren-xki.
Trung tá MU-RA-VI-ỐP
Hôm nay là sáng thứ ba. Sao có thể như vậy được nhỉ? Mới cách đây có hai ngày, vùng nông thôn Pê-tơ-rô-gơ-rát còn đầy những toán quân không người chỉ huy, không lương thực, không pháo binh, đi vẩn vơ không mục đích. Cái gì đã gắn những toán xích vệ ô hợp, vô kỷ luật, những toán lính không sĩ quan chỉ huy, thành một đạo quân tuân theo lệnh của những lãnh tụ tự mình bầu ra , đủ tôi luyện để đương đầu với pháo binh và bẻ gẫy những cuộc xung phong của kị binh Cô-dắc?
Nhân dân khởi nghĩa thường làm đảo lộn tất cả mọi quan niệm về quân sự. Ta hãy nhớ lại những đạo quân áo rách của Cách mạng Pháp ở Van-mi, ở Vít-xem-bua . Trước mặt bộ đội xô-viết là khối học sinh sĩ quan, Cô-dắc, đại địa chủm bọn quý tộc và bọn Trăm đen, viễn ảnh Nga hoàng trở lại, viễn ảnh bọn mật thám và các hầm mỏ ở Xi-bê-ri, sau cùng là sự đe doạ ghê gớm của đế quốc Đức… Thắng lợi sẽ đem lại, như Các-lai nói, “vô vàn hạnh phúc muôn đời”.
Đêm chủ nhật, khi các uỷ viên của Uỷ ban quân sự cách mạng từ mặt trận trở về với vẻ tuyệt vọng, thì quân đội Pê-tơ-rô-gơ-rát bầu ra một Uỷ ban năm người, bộ tham mưu chiến đấu, gồm ba lính và hai sĩ quan, tất cả đều là kẻ thù không đội trời chung của bọn phản cách mạng. Quyền chỉ huy trao cho trung tá Mu-ra-vi-ốp, nguyên là nhà ái quốc, người có năng lực, nhưng cần phải chú ý theo dõi . Ở Côn-pi-nô, Ô-bu-cô-vô, Pun-cô-vô, Cơ-rát-xnôi-ê Xê-lô, đã thành lập những đơn vị tạm thời, dần dần có thêm những đơn vị lạc lõng từ mọi nơi kéo đến; những đơn vị này gồm vừa lính, vừa thuỷ thủ, vừa xích vệ, vừa những bộ phân của các trung đoàn bộ binh, kị binh, pháo binh lẫn lộn, thêm cả vài chiếc xe thiết giáp.
Tờ mờ sáng thì gặp những đội tuần tra Cô-dắc của Kê-ren-xki; mỗi khi gặp nhau hai bên lại bắn vài phát súng và lên tiếng gọi nhau hàng. Trong làn không khí lạnh lẽo và phẳng lặng, tiếng vang của chiến sự lan trên cánh đồng băng giá đập vào tai những toán quân đang chờ đợi quanh những đống lửa nhỏ … Người ta bảo nhau : thê là bắt đầu đấy ! Thế là người ta tiến ra mặt trận, và trên những con đường thẳng tắp, những đơn vị công nhân rảo bước … Cứ thế, những đoàn người phẫn nộ xung thiên tự động đến tụ hội ở những điểm xung kích. Có những uỷ viên đứng đón họ và trao cho họ nhiệm vụ chiếm đóng những vị trí hoặc làm một việc gì đó. Lần này, thật là chiến tranh của họ ; chỉ huy của học là do chính họ đã bầu ra. Những ý chí phức tạp, hỗn độn của quần chúng đã đúc lại thành một ý chí thống nhất …
Những chiến sĩ của những ngày đó đã tả lại cho tôi những người thuỷ thủ bắn đến viên đạn cuối cùng rồi xung phong như thế nào ; những người công nhân không được thao luyện đã đương đầu với kị binh Cô-dắc xung phong và lôi chúng từ trên ngựa xuống như thế nào ; quần chúng vô danh đêm đến đã kéo đến chiến trường thành một ngọn thuỷ triều tràn ngập quân địch như thế nào … Trước nửa đêm ngày thứ hai, bọn Cô-dắc đã bị đánh tan và đang chạy trốn, bỏ lại cả pháo binh, và quân đội của vô sản tiến trên khắp mặt trận, đã vào Xác-côi-ê trước khi địch kịp phá huỷ đài phát thanh. Từ đài này, các uỷ viên của Xmôn-ni đã cho phát ngay đi toàn thế giới một khúc khải hoàn :
Ngày 12 tháng 11, trong một cuộc hiến đấu ác liệt gần Xác-côi-ê Xê-lô, quân đội cách mạng đã hoàn toàn đánh bại quân đội phản cách mạng của Kê-ren-xki và Coóc-ni-lốp. Nhân danh Chính phủ cách mạng, tôi ra lệnh cho tất cả các trung đoàn tiếp tục chiến đấu chống những kẻ thù của nền dân chủ cách mạng, và thi hành mọi biện pháp cần thiết để bắt Kê-ren-xki và để ngăn chặn không cho tái diễn những cuộc phiêu lưu như vậy, nó đe doạ thành quả của cách mạng và sự thắng lợi của giai cấp vô sản.
Quân đội cách mạng muôn năm !
Tổng chỉ huy bộ đội chiến đấu chống Kê-ren-xki
MU-RA-VI-ỐP
Sau đây là tin tức từ các tỉnh…
Ở Xê-bát-xtô-phôn, Xô-viết địa phương đã nhữngắm chính quyền ; trong một cuộc miting khổng lồ, các thuỷ thủ trên các thiết giáp hạm đậu ở bến đã bắt các sĩ quan của họ phải tuyên thệ trung thành với chính phủ mới.Ở Ni-giơ-ni Nốp-gô-rốt, Xô-viết cũng đã nắm chính quyền. Ở Ca-dăng có tin báo về là đang có những cuộc chiến đấu ngoài đường phố giữa bọn học sinh sĩ quan và một lữ đoàn pháo binh một bên, và quân đội bôn-sê-vích một bên.
Ở Mát-xcơ-va lại đánh nhau kịch liệt. Bọn học sinh sĩ quan và bạch vệ chiếm đóng điện Crem-li, và trung tâm thành phố đang bị bộ đội của Uỷ ban quân sự cách mạng tứ phía vây đánh. Pháo binh Xô-viết đặt ngay ở quảng trường Xcô-bê-li-ép và từ đó bắn vào Viện Đu-ma thành phố, Cục Cảnh sát và khách sạn Thủ đô. Người ta đã đào bật kên những phiến đá lát đường Tơ-véc-xcai-a và Ni-kít-xcai-a để đào chiến hào và dựng chiến luỹ. Đạn súng máy quét như mưa vào khu các nhà ngân hàng lớn và các hãng buôn. Đèn cũng chẳng có, điện thoại thì không. Tư sản chui xuống hầm nhà. Bản tin cuối cùng cho biết rằng Uỷ ban quân sự cách mạng đã gửi tối hậu thư cho Uỷ ban an ninh công cộng , đòi quân đội đóng ở Crem-li phải ra hàng ngay nếu không sẽ bị nã pháo vào.
Có kẻ kêu lên : “Nã pháo vào điện Crem-li ư ! Đời nào chúng dám làm thế !” Ngọn lửa nội chiến cháy rực từ Vô-lốt-da đến Chi-ta, ở đầu đằng kia xứ Xi-bê-ri từ Xơ-cốp đến Xê-bát-xtô-phôn trên bờ Hắc hải, ở các đô thị lớn cũng như các thôn xóm nhỏ. Từ hàng ngàn xưởng máy, từ hàng ngàn làng xã, từ các trung đoàn, các quân đoàn, từ các chiến hạm lênh đênh trên biển cả, những lời chào mừng tới tấp gửi về Pê-tơ-rô-gơ-rát, những lời chào mừng Chính phủ của nhân dân.
Chính phủ Cô-dắc ở Nô-vô-tréc-cát điện cho Kê-ren-xki như sau :
Chính phủ của các quân đội Cô-dắc mời Chính phủ lâm thời và các uỷ viên Hội đồng Cộng hoà tới Nô-vô-tréc-cát, nếu có thể được, để cùng tổ chức chiến đấu chống bọn bôn-sê-vích.
Bên Phần lan cũng đã bắt đầu chuyển động. Xô-viết Hen-xing-pho và Uỷ ban trung ương hạm đội Ban-tích thiết quân luật và tuyên bố rằng mọi âm mưu cản trở các hoạt động của các lực lượng bôn-sê-vich, và mọi sự chống đối võ trang với các mệnh lệnh của Hội đồng Uỷ viên nhân dân sẽ bị trừng trị nghiêm khắc. Đồng thời Liên đoàn công nhân đường sắt Phần-lan tuyên bố tổng bãi công trong cả nước để đòi áp dụng những luật đã được Nghị viện xã hội bầu ra hồi tháng 6 năm 1917 thông qua. Nghị viện này sau bị Kê-ren-xki giải tán.
Sáng sớm hôm sau tôi đến Xmon-ni. Lúc tôi đang đi trên vỉa hè lát gỗ từ hàng rào ngoài vào toà nhà chính thì từ khoảng trời xám rơi xuống những bông tuyết đầu tiên, nhỏ bé và ngập ngừng.
- Tuyết ! Anh lính gác kêu lên và nheo mắt vì vui thích. Khoẻ người bậc nhất đấy nhé !
Bên trong, những dãy hành lang dài tối om và những phòng lặng ngắt hình như chẳng còn ai. Trong toà nhà đồ sộ chẳng thấy một ai đi lại. Tai tôi chú ý đến một thứ tiếng động là lạ, và nhìn quanh tôi thấy khắp mọi chỗ trên sàn nhà, ven dọc tường, đều có người nằm ngủ. Thợ thuyền, binh lính, lem luốc bẩn thỉu, bùn bám đầy người, hoặc riêng rẽ từng người, hoặc tụ vào thành từng đám, nằm ngổn ngang trong những dáng điệu vô tư lự của người chết. Có người quấn băng cứu thương rách bươm và hoen máu. Súng ống và bao đạn quăng đầy mặt đất … Trước mặt tôi là quân đội chiến thắng của giai cấp vô sản !
Trên tầng hai, nơi quán ăn, họ nằm chật đến nỗi lách qua được cũng chật vật. Không khí ngột ngạt. Một ánh sáng lờ mờ lọt qua những cửa kính bị ám hơi nước. Trên quầy, cạnh một ấm xa-mô-va bẹp méo mó và lạnh ngắt, giữa đám cốc bẩn, tôi thấy một Bản tin cuối cùng của Uỷ ban quân sự cách mạng bị lật sấp, trang cuối cùng đầy chữ viết nguệch ngoạc. Đó là những dòng chữ của một người lính trước khi ngu thiếp trên sàn viết tặng đồng đội đã hi sinh trong cuộc chiến đấu chống Kê-ren-xki. Trên giấy hình như còn vết nước mắt …
A-lếch-xê-i Vi-nô-gơ-ra-đốp
D. Mốt-xcô-vi-nô
S. Xtôn-bi-cốp
A. Vốt-cơ-rét-xem-xki
D. Lê-ông-xki
D. Pơ-rê-ô-bơ-ra-gien-xki
V. Lai-đan-xki
M. Béc-si-cốp
Những người này đã nhập ngũ ngày 15-11-1916. Hiện chỉ còn sống ba người :
Mi-khai Béc-si-cốp
A-lếch-xê-i Vốt-cơ-rét-xem-xki
Đi-mi-tơ-ri Lê-ông-xki
Xin hãy ngủ, hỡi những đại bàng chiến trận !
Hương hồn xin hãy nghỉ yên.
Vì anh em hỡi, anh em đã xứng
Được vinh quanh và an nghỉ ngàn năm.
*
* *
Chỉ có Uỷ ban quân sự cách mạng là không ngủ và làm việc liên tục. Từ căn buồng trong cùng, Xcơ-ríp-ních đi ra và báo tin là Gốt đã bị bắt nhưng vẫn một mực chối rằng y đã không hề ký, như Áp-xen-ti-ép, bản tuyên ngôn của Uỷ ban Cứu quốc. Mặt khác thì chính Uỷ ban Cứu quốc cũng chối không nhận là tác giả bản kêu gọi quấn đội thường trú. Xcơ-ríp-ních nói thêm là hiện nay còn những hiện tượng chống đối trong một số các trung đoàn ở thành phố : thí dụ trung đoàn Vê-lin-xki đã không chịu đi đánh Kê-ren-xki.
Một số đơn vị bộ đội "trung lập", do Tréc-nốp lãnh đạo, hiện đang ở Gát-si-na và đang cố gắng thuyết phục Kê-ren-xki để y đừng tiến quân về Pê-tơ-rô-gơ-rát nữa.
Xcơ-ríp-ních bỗng bật cười :
- Bây giờ thì không thể có "trung lập" được nữa. Chúng tôi đã nắm thắng lợi trong tay !
Trên khuôn mặt rậm râu của ông ta, với những nét rắn rỏi, lộ ra một niềm phấn khởi hầu như có tính chất tôn giáo.
- Hơn sáu chục đại biểu đã từ mặt trận về đảm bảo với chúng tôi sự ủng hộ của mọi quân đoàn, chỉ trừ mặt trận Ru-ma-ni thì chúng tôi chưa có tin tức gì hết. Các uỷ ban quân đội đã ngăn chặn mọi tin tức từ Pê-tơ-rô-gơ-rát, nhưng chúng tôi đã tổ chức được một hệ thống liên lạc đều đặn...
Ở tầng dưới, chúng tôi gặp Ca-mê-ni-ép vừa đến. Ông ta coi bộ mệt phờ vì đã họp suốt đếm ở "Hội nghị lập chính phủ mới", nhưng ông vui vẻ lắm. Ông nói :
- Giờ thì bọn xã hội cách mạng đã bắt đầu muốn để chúng tôi vào chính phủ mới. Các nhóm phái hữu sợ các toà án cách mạng lắm ; chúng cuống cuồng đồi chúng tôi trước hết phải giải tán các toà án này đã... Chúng tôi đã chấp nhận đề nghị của CÔng đoàn đường sắt là lập một chính phủ xã hội thuần nhất ; hiện giờ vấn đề đó đang được xem xét. Các ông xem, đó là kết quả cuộc chiến thắng của chúng tôi. Khi chúng tôi yếu, chúng khăng khăng không nhận chúng tôi ; nay thì ai cũng muốn thoả thuận với các Xô-viết. Nhưng chúng tôi muốn có một thắng lợi thật quyết định kia. Kê-ren-xki muốn hưu chiến, nhưng chúng tôi muốn hắn phải đầu hàng...
Đó là tâm trạng của các lãnh tụ bôn-sê-vích .
Trả lời một nhà báo ngoại quốc, Tơ-rốt-xki nói : “Lời tuyên bố độc nhất có thể làm lúc này là lời tuyên bố bằng miệng đại bác !”
Nhưng dưới ngọn nước triều thắng lợi này, còn có những làn sóng ngầm, đó là mối lo về vấn đề tài chính. Đáng lẽ theo lệnh Uỷ ban quân sự cách mạng phải mở cửa các ngân hàng, công đoàn các nhân viên ngân hàng lại họp mit-ting và đình công. Xmôn-ni đề nghị Ngân hàng quốc gia trao cho 35 triệu rúp nhưng viên thủ quỹ đóng két lại và nhất định chỉ chịu trao tiền cho đại diện của Chính phủ lâm thời. Bọn phản động dùng ngân hàng quốc gia làm một vũ khí chính trị ; chẳng hạn như khi Công đoàn đường sắt đòi tiền để trả lương cho công nhân viên chức thì được người ta trả lời là đến Xmôn-ni mà lấy…
Tôi đến Ngân hàng quốc gia để gặp uỷ viên mới, một người bôn-sê-vích U-cơ-ren tóc đỏ hoe tên là Pê-tơ-rô-vích. Trong cảnh rối ren do bọn đình công để lại, ông ta đang gắng lập lại trật tự. Trong mọi phòng giấy của nhà Ngân hàng to lớn đó, những người tình nguyện – thợ thuyền, binh lính, thuỷ thủ - đang làm việc. Mặt mũi bơ phờ, ngơ ngác, họ vất vả vật lộn với sổ sách kế toán…
Viện Đu-ma đầy ắp những người. Hãy còn những kẻ lẻ tẻ lên tiếng thách thức chính phủ mới, nhưng ngày càng ít. Uỷ ban ruộng đất trung ương đã tung ra một bản kêu gọi nông dân không công nhận Sắc lệnh ruộng đất của Đại hội xô-viết, lấy cớ rằng sắc lệnh này có thể gây ra rối loạn và nội chiến. Thị trưởng Sơ-rai-đơ tuyên bố vì đã xẩy ra vụ khởi loạn bôn-sê-vích nên cần hoán vô thời hạn những cuộc bầu cử vào Hội nghị lập hiến.
Hình như đầu óc mọi người, xúc động bởi cảnh tương tàn, đều bị ám ảnh bởi hai ý nghĩ : một là chấm dứt cuộc đổ máu và hai là thành lập chính phủ mới. Trừ nhóm xã hội bình dân và các xô-viết nông dân ra, chẳng ai còn đả động đến việc “đè bẹp bọn bôn-sê-vích”, và cũng chỉ còn một số rất ít nói đến việc gạt họ ra khỏi chính phủ. Uỷ ban quân đội trung ương, kẻ thù cương quyết nhất của Xmôn-ni, cũng gọi điện từ Mô-hi-ép về : “Nếu cần phải thoả thuận với nhóm bôn-sê-vích để có thể thành lập chính phủ mới thì chúng tôi cũng đồng ý để họ tham gia chính phủ, với tính chất thiểu số”.
Báo Sự thật mỉa mai lưu ý độc giả tới những “tình cảm nhân đạo” của Kê-ren-xki, bằng cách in lên báo bức điện của y gửi Uỷ ban cứu quốc :
Đồng ý với Uỷ ban cứu quốc và các tổ chức dân chủ quanh Uỷ ban, tôi đã cho hoãn mọi cuộc hành quân tiễu trừ bọn phiến loạ và đã uỷ quyền cho vị Uỷ viên bên cạnh Tổng chỉ huy Xtăng-ki-ê-vích để bắt đầu những cuộc đàm phán. Đề nghị thi hành mọi biện pháp để chấm dứt những cuộc đổ máu vô ích.
KÊ-REN-XKI
Ban chấp hành Công đoàn đường sắt điện đi khắp nước Nga như sau :
Hội nghị giữa Công đoàn đường sắt và các đại biểu các đảng phái và tổ chức đối lập đã công nhận sự cần thiết phải đi tới thoả hiệp, triệt để không công nhận sự khủng bố chính trị trong nội chiến, nhất là giữa các bộ phận của nền dân chủ cách mạng và tuyên bố rằng sự khủng bố, mặc dầu dưới hình thức nào, trong lúc này cũng mâu thuẫn với mục đích ý nghĩa của các cuộc đàm phán đang tiến hành để thành lập chính phủ mới …
Hội nghị đã gửi các phái đoàn ra mặt trận, tới Gát-si-na. Ở ngay hội nghị, hình như đã tìm thấy giải pháp rồi. Hội nghị đã quyết định bầu ra một Hội đồng nhân dân lâm thời gồm khoảng 400 đại biểu, 75 người đại diện cho Xmôn-ni, 75 người đại diện cho Uỷ ban Xô-viết trung ương toàn Nga cũ, còn lại thì phân phối giữa Viện Đu-ma thành phố, các công đoàn, các Uỷ ban ruộng đất và các đảng phái chính trị. Tréc-nốp được chỉ định làm chủ tịch, còn Lê-nin và Tơ-rốt-xki, theo người ta nói, hình như bị loại ra ngoài…
|