Quá trưa, lúc chúng tôi đi xuôi đại lộ Nép-xki, một đám đông đứng chật cả đường trước toà nhà Viện Đu-ma thành phố. Đó đây có vài xích-vệ và lính thuỷ đứng gác, lưỡi lê cắm đầu súng. Anh nào cũng bị hàng trăm người gồm nam nữ, tư chức, công chức, sinh viên, sinh viên, tiểu chủ bao vây, giơ đấm ra doạ và chủi bới.. Đứng trên bậc thềm, hướng đạo sinh và sĩ quan đang phân phát báo Tiếng nói binh lính. Dưới chân thềm, một công nhân tay đeo băng đỏ, lăm lăm khẩu súng, người run lên vì giận dữ, đang đòi họ nộp các tờ báo… Tôi nghĩ chưa bao giờ trong lịch sử lại xảy ra một việc như vậy. Một bên là một nhóm công nhân và binh lính có súng trong tay, đại diện cho cuộc khởi nghĩa thắng lợi, nhưng coi thật là khổ sở. Một bên là một đám đông tức giận lồng lộn gồm toàn một loại những kẻ buổi trưa thường dạo gót trên những vỉa hè của Đại lộ thứ Năm (một đại lộ sang trọng ở Niu-Oóc, người qua lại là bọn giàu có – N.D.), vừa chế nhạo, vừa chửi rủa, vừa gào thét: “Quân phản bội! Quân khiêu khích! Quân dã man!” (nguyên văn là O-pơ-rit-sơ-ni-ki, danh từ chỉ những vệ sĩ của hoàng đế I-van hung tợn: bọn này nổi tiếng là tàn bạo (thế kỷ thứ bảy – ghi chú theo bản dịch tiếng Pháp)
Sinh viên và sĩ quan đeo băng trắng kẻ chữ đỏ “Dân vệ của Uỷ ban an ninh công cộng” đứng gác cửa. Năm sáu hướng đạo sinh đi đi lại lại. Bên trong mọi người đều xôn xao. Đại uý Gom-béc, ở trên gác bước xuống, nói với chúng tôi:
- Chúng định giải tán Viện Đu-ma. Uỷ viên bôn-sê-vích hiện giờ đang gặp thị trưởng.
Lúc tới trên gác, chúng tôi thấy Ri-a-da-nốp tất tả chạy ra ngoài. Ông ta đến yêu cầu Viện Đu-ma công nhận Hội đồng uỷ viên nhân dân, nhưng viên viện trưởng từ chối phắt.
Trong các phòng giấy, người ta bàn tán xôn xao, chạy ngược, chạy xuôi, hò hét inh ỏi, khoa tay múa chân: nào là nhân viên chính phủ, trí thức, nhà báo, nào là phóng viên ngoại quốc, sĩ quan Pháp, Anh… Viên kỹ sư trưởng thành phố chỉ vào họ một cách đắc chí: “Các đại sứ chỉ công nhận có Viện Đu-ma là chính quyền duy nhất. Còn đối với bọn sát nhân kẻ cướp bôn-sê-vích , vấn đề thanh toán chỉ kể từng giờ. Tất cả nước Nga đi với chúng tôi…”
Trong phòng A-lếch-xăng có một cuộc họp khổng lồ. Phi-li-pốp-xki chủ toạ cuộc họp. Một lần nữa, Xcô-bê-li-ép lại lên diễn đàn giữa tiếng hoan hô để báo cáo về việc các tổ chức mới gia nhập Uỷ ban: đó là Uỷ ban chấp hành Xô-viết nông dân, Uỷ ban trung ương Xô-viết toàn Nga, Uỷ ban trung ương quân đội, Uỷ ban trung ương Hải quân, các nhóm đại biểu men-sê-vích; xã hội cách mạng và tiền tuyến tại Đại hội Xô-viết, Uỷ ban trung ương các đảng men-sê-vích, xã hội cách mạng, xã hội bình dân, nhóm “Thống nhất”, Liên hiệp nông dân, các hợp tác xã, các đem-xtơ-vô, các chính quyền thành phố, Công đoàn bưu điện, Công đoàn đường sắt, Hội đồng Cộng hoà Nga, Liên hiệp các Liên hiệp, Hội liên hiệp công thương…
-… Chính quyền Xô-viết không phải là một chính quyền dân chủ mà là một chính quyền chuyên chính, và nó không phải là chuyên chính của vô sản mà là chuyên chính chống lại vô sản. Tất cả những ai đã cảm thấy hoặc có thể cảm thấy mình có tinh thần phấn khởi cách mạng đều phải gia nhập hàng ngũ chúng ta để bảo vệ cách mạng.
“Vấn đề đặt ra bây giờ không phải chỉ là chặn tay những tên mị dân vô trách nhiệm mà còn phải đấu tranh chống cuộc phản cách mạng. Nếu quả thật ở các tỉnh có một vài viên tướng định lợi dụng tình thế để tiến về Pê-tơ-rô-gơ-rát, thì điều đó càng chứng tỏ thêm rằng chúng ta phải gây một cơ sở chắc chắn cho chính phủ dân chủ, nếu không thì hết rối loạn với phía tả sẽ lại rối loạn với phía hữu…
“Quân đội thường trú ở Pê-tơ-rô-gơ-rát không thể làm ngơ được khi thấy ngoài đường phố có những người công dân mua báo Tiếng nói của người lính và những trẻ em bán báo Công nhân bị bắt bớ…
“Lúc này không phải là lúc thông qua các nhị quyết của nghị viện... Những kẻ nào không tin tưởng vào cách mạng hãy rút lui... Muốn xây dựng một chính quyền thống nhất, trước hết chúng ta phải khôi phục lại uy tín của cách mạng...
“Chúng ta hãy thề rằng một là chết hai là cứu được cách mạng!”
Mọi người trong phòng họp đứng cả lên hoan hô, mắt nảy lửa. Không thấy có mặt đại diện nào của giai cấp vô sản.
Tiếp đó là Vai-nơ-stai-nơ phát biểu: Chúng ta phải bình tĩnh lại và chỉ hành động khi nào dư luận quần chúng triệt để ủng hộ Uỷ ban Cứu Quốc và Cứu Cách mạng: lúc đó chúng ta chuyển từ thế thủ sang thế công.
Đại điện Công đoàn đường sắt báo tin là tổ chức của y đã đề nghị thành lập một chính phủ mới và các đại biểu của tổ chức này đang thảo luận vấn đề với Xmôn-ni. Một cuộc tranh luân sôi nổi nổ ra: nhóm bôn-sê-vích có được tham gia chính phủ mới không? Mác-tốp cho là phải để họ tham gia và nói: “Không thể chối cãi được rằng họ là một đảng chính trị quan trọng”. Ý kiến rất là tản mạn; cánh hữu men-sê-vích và xã hội cách mạng, cũng như bọn xã hội bình dân, các hợp tác xã và các phần tử tư sản, đều cực lực phản đối...
Một diễn giả phát biểu:
-Chúng đã phản bội nước Nga. Chúng đã gây ra nội chiến và dâng mặt trận cho bọn Đức. Phải thẳng tay tiêu diệt bọn chúng...
Xcô-bê-li-ép thì chủ trương gạt ra ngoài chính phủ cả bôn-sê-vích lẫn K.D.
Chúng tôi bắt chuyện với một đảng viên xã hội cách mạng trẻ tuổi, anh này đã rút ra khỏi Hội nghị dân chủ cùng một lúc với những người bôn-sê-vích trong cái đêm mà Xê-rê-te-li và những tên “thoả hiệp” bắt nền dân chủ Nga phải nhận một sự liên minh.
Tôi hỏi:
- Anh cũng ở đây à?
Mắt nảy lửa, y nói to:
- Phải. Tôi đã rời khỏi Đại hội cùng với đảng của tôi tối hôm thứ tư. Tôi hy sinh cuộc đời tôi trong hơn hai mươi năm nay. Không phải để đến bây giờ chịu cúi mình trước chính sách hà khắc của bọn súc sinh ấy. Phương pháp của chúng thật là không thể nào chịu được. Những chúng không thấy rằng còn có nông dân. Khi mà nông dân ra tay thì chúng sẽ bị tiêu diệt tức khắc.
- Nhưng liệu nông dân có ra tay không? Sắc lệnh ruộng đất không thoả mãn họ sao? Họ còn muốn gì nữa?
|