(tiếp theo)
Georgy Pavlovich Lopato, một trong những người kế tục trường phái khoa học Bruk , khi biết tôi đang thu thập tài liệu cho cuốn sách đã cho tôi số điện thoại của Alecsandriri hiện đang sống ở Matxcova. Phải thừa nhận là tôi đã rất xúc động hồi hộp khi gọi điện, liệu bà còn nhớ không? bốn chục năm trước Tamara chỉ là một chuyên gia trẻ mới vào nghề. Còn giờ đây liệu bà có tiếp chuyện tôi không? Thực tế diễn ra hơn cả sự mong đợi: bà lập tức mời tôi lên Matxcova gặp những người nghiên cứu “máy tính Bruk” đầu tiên. Sau vài cuộc gặp gỡ bàn tròn tôi đã có đủ tư liệu về trường phái kho học của Y.S. Bruk. Những tư liệu chủ yếu tôi có được do những người này cung cấp: T.M. Alecsandriri (vợ của Matiukhin), Yu.V. Rogachev, người thay thế M.A. Karsev ở chức vụ giám đốc Viện tính toán (Matxcova), V.V. Belưnsky, cộng tác viên Viện viện máy điều khiển điện tử (Matxcova) do Bruk thành lập, A.B. Zankin, viện máy tự động.
Y.S Bruk chỉ muốn nhận nam giới vào làm ở phòng thí nghiêm. Tamara Minovna Alecsandriri là người phụ nữ duy nhất trong số những người nghiên cứu chế tạo máy M-1. Cái họ lạ lùng của Tamara Minovna đã giúp bà.
Cái họ này làm bà nhớ đến người cha, một người Hy lạp đã Nga hoá ở vùng Krasnoda. Sau khi sinh được hai năm, gia đình tan vỡ và cô gái được mẹ nuôi dạy và chuyển đến Matxcova sinh sống. Tamara tốt nghiệp trung học trước chiến tranh đồng thời tham gia một câu lạc bộ radio và có chuyên môn điện báo viên khi chưa đầy 17 tuổi (bà sinh ngày 26 tháng 9 năm 1924). Tất cả đang ở phía trước, nhưng chiến tranh bùng nổ. Bà tình nguyện vào quân đội. Những tháng đầu bà học nghiệp vụ vô tuyến điện ở gần Matxcova nhưng đến tháng 8 đã ở thành phố Sevastopol bị vây hãm. Bà giữ được liên lạc với hậu phương đến phút chót và rời thành phố cùng những chiến sỹ cuối cùng Sau đó bà học trường quân sự ở Kerch và chiến đấu ở bán đảo Taman. Khi bọn phát xít dồn các học viên quân sự đến bờ biển họ đã phá được vòng vây một cách thần kỳ. Chuyện về tinh thần chiến đấu dũng cảm của điện báo viên Tamaratrong những ngày tháng gian khổ đó đã được viết trên báo mặt trận. Những chiến sỹ còn lại của trung đoàn được điều chuyển về tập đoàn quân 62. Khi quân địch tiến đến gần Stalingrad, bộ phận của bà đóng ở đồi Mamaiev. Ngày 22 tháng 8 quân Hitle bắt đầu tấn công phá huỷ thành phố. Trước mắt bà những toà nhà đổ sụp cùng những đám mây khói bụi bốc cao. Vận may lại đến lần nữa, bà vẫn sống sót sau trận đánh vĩ đại trên sông Vonga.
Tháng 5 năm 1943 Tamara Alecsandriri được gọi về thủ đô và được huấn luyện thành một điện báo viên giỏi cho mặt trận. Và cô gái dũng cảm lại trải qua các trận chiến đấu ở chiến trường Ucraina, vượt qua sông Dniev, Visla, Oder và ở Berlin bà đã nhận bức điện cuối cùng thông báo việc đầu hàng không điều kiện của nước Đức Hitle.
Tháng 6 năm 1945 bà trở về Matxcova với huân chương Chiến tranh vệ quốc hạng hai và năm huy chương khác.
Cũng trong năm đó bà vào học ở Viện năng lượng Matxcova. Năm 1950 bà được đến phòng thí nghiệm của Bruk để làm đồ án tốt nghiệp. Về việc bà tham gia chế tạo máy M-1 tôi đã nói đến trước đây. Ngay khi còn là một cộng tác viên khoa học trẻ bà đã nghiên cứu và hiệu chỉnh bộ nhớ của máy tính điện tử M-2, sau đó bà làm nghiên cứu sinh và bảo vệ thành công luận án phó tiến sỹ.
Sự am hiểu tinh thông kỹ thuật máy tính đã giúp bà nhanh chóng chuyển sang làm chuyên gia về hệ thống điều khiển tự động. Khi chúng tôi gặp lại nhau, T.M. Alecsandriri đã là giáo sư phụ trách cán bộ hệ thống điều khiển tự động của Viện đường bộ Matxcova. Bà cũng giới thiệu cho tôi nhiều tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp của chồng mình ( là Matiukhin - người dịch).
(còn tiếp)
|