(tiếp theo)
Máy tính điện tử M-2 đã không được sản xuất hàng loạt dù nó có rất nhiều ưu điểm. Thời gian đã khẳng định phẩm chất cao của nó: tại Viện năng lượng thuộc Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô nó đã làm việc liên tục suốt 15 năm ròng, giải nhiều bài toán trong nhiều lĩnh vực khoa học kỹ thuật khác nhau.
Trong việc thiết kế chế tạo chiếc máy này tài năng sáng tạo của M.A Karsev được bộc lộ toàn diện.
Khác với máy M-1, máy tính điện tử M-2 thuộc loại cỡ lớn, nó có cùng tính năng như máy "Strela" (2000 phép tính một giây).
Trong tiểu sử khoa học của Karsev, việc nghiên cứu chế tạo máy tính M-2 là bước đầu tiên trên con đường tạo dựng trường phái khoa học riêng chế tạo siêu có khuynh hướng làm việc độc lập và đã thể hiện bóng dáng của các thủ lĩnh khoa học tương lai.máy tính công dụng đặc biệt. Dường như đồng thời với máy M-2, phòng thí nghiệm của Bruk còn triển khai nghiên cứu chế tạo máy tính điện tử cỡ nhỏ M-3, việc này do Matukhin phụ trách. Quyết định đồng thời nghiên cứu hai máy tính bởi một tập thể nhỏ như phòng thí nghiệm lúc đó có thể được giải thích là bởi cả hai học trò tài năng của Bruk là Matukhin và Karsev
Có lẽ máy M-3 sẽ là phiên bản duy nhất nếu như không có sự xuất hiện của viện sỹ Victor Amazaspovich Ambarsumian. Năm 1954 sau khi đến Matxcova ông đề nghị bạn mình là giám đốc VNIIEM Yosyphiian giúp Viện hàn lâm khoa học Acmeni mua máy tính điện tử. Ông này lại liên hệ với Bruk, người vừa kết thúc dự án MTĐT M-3. Các bên thỏa thuận cùng nghiên cứu chế tạo máy tính điện tử có hiệu suất đủ mạnh dùng cho Viện Toán Erevan thuộc Viện hàn lâm khoa học Acmeni và đơn vị của S.P Korolev. Năm 1956 mẫu đầu tiên M-3 đã làm xong và được trình lên Ủy ban Quốc gia kèm theo tài liệu liên quan để sản xuất hàng loạt.
B.M Kagan, một lãnh đạo nhóm làm việc chung khi phát biếu trong lễ mừng bruk 90 tuổi đã kể về số phận các máy tính như sau:
"Lịch sử kỹ thuật máy tính ở Liên Xô chưa được viết bởi vì có những sự kiện không hay.
....Bởi vì việc chế tạo MTĐT M-3 là sáng kiến nhất thời và không nằm trong kế hoạch nào nên Ủy ban Quốc gia do viện sỹ Bruevich đứng đầu không muốn chấp nhận M-3 vì nó ra đời bất hợp pháp. Tuy nhiên mọi người đã chấp nhận nó. Và suốt hai năm nó không được chấp nhận sản xuất hàng loạt. Lúc này Viện toán Erevan được thành lập và Viện này chế tạo máy tính đầu tiên của mình ("Araga" và "Razdan-1 và 2") theo tài liệu của chúng tôi. Cũng trong những năm đó người ta đã xây dựng xong một nhà máy ở Minsk nhưng dường như nó chẳng để làm gì cả. Minsk đã biết là không ai đồng ý sản xuất hàng loạt máy tính của Yoshiph. và chỉ khi đó người ta thông qua quyết định chuyển giao tài liệu về máy M-3 cho nhà máy này. Như vậy việc chế tạo MTĐT M-3 trở thành cơ sở để phát triển ngành chế tạo máy tính ở Erevan và Minsk. Tôi cũng muốn nhấn mạnh thêm là ở Trung Quốc và Hungary cũng đã chế tạo máy tính theo tài liệu của chúng tôi. Nhưng ở Viện chúng tôi việc này vấp phải những khó khăn khi tiếp tục những nghiên cứu quy mô lớn liên quan đến việc chế tạo các hệ thống máy tính quản lý.
"Đội quân Bruk" đã gia nhập vào hàng ngũ các nhà sản xuất máy tính công nghiệp như vậy đó.
(còn tiếp)
|