(tiếp theo)
Ban đầu người ta giao việc này cho hai nhân viên phòng thí nghiệm nhưng họ đã cho thấy ngay là không thể làm kịp bởi các phép tính rất cồng kềnh. Lúc ấy người ta liên hệ với Xí nghiệp máy tính cơ học, ở đó các cô gái với máy tính ngồi đầy cả một phòng lớn. Công việc chạy hơn nhưng thời hạn hoàn thành công việc còn đến nhanh hơn. Thời đó chỉ có một máy tính điện tử duy nhất thực hiện những đơn đặt hàng có thời hạn nghiêm ngặt và còn phải xếp hàng lâu mới đến lượt… và thế là có một vận may bất ngờ.
Chúng tôi biết rằng “hàng xóm” của mình, ở phòng thí nghiệm do viện sỹ thông tấn Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô Bruk đứng đầu đang làm việc trên một cái máy mới bí mật nào đó. Một lần người bạn ở phòng thí nghiệm đó đến dự sinh nhật tôi và tặng một loại dầu trượt tuyết khan hiếm. Những hộp dầu được bó với nhau bằng một băng giấy có những dòng số đều đặn. Tôi không biết gì về hình thức đặc trưng của kỹ thuật tính toán nhưng băng giấy này rất giống với thứ dùng để lấy kết quả tính toán trên máy tính điện tử. Tôi hỏi: “dải băng này của các anh à?” họ đáp “vâng” và sau đó không khó để hình dung cái máy bí mật của họ dùng để làm gì.
Chúng tôi trình bày và họ đã hiểu những khó khăn của chúng tôi. Khi đó máy tính chưa được đưa vào khai thác chính thức và còn rỗi. Và thế là “Đội của Bruk” lấy bài toán của chúng tôi để chạy thử máy. Và phải nói là kịp thời, đúng lúc. Các nhà chế tạo tên lửa túc trực bên canh nhà số 18 đại lộ Lenin lấy ngay từng phần bảng tính để dựa vào đó tính toán lớp sơn cho những tên lửa xuyên lục địa đầu tiên của chúng ta. Giờ đây chúng ta đã biết, khẩn cấp là có cơ sở: việc sở hữu tên lửa ấy đã đặt nước ta ngang bằng với Mỹ.
(Năm 1968, tức 15 năm sau, Bagienova kể lại chuyện này trong bài “Vũ trụ trong những chiếc ống”, tạp chí “Khoa học và đời sống.”)
(còn tiếp)
|