Nhật ký của cô bé Tania Savicheva
Tháng 9-1941, cụm Tập đoàn quân phương Bắc của Hitler đã chiếm được một phần quan trọng xung quanh Leningrad. Ngày 8-9, chúng chiếm giữ Schlusselburg, phía đông hồ Ladoga, chia cắt hoàn toàn thành phố với phần còn lại của Liên Xô.
Leningrad hoàn toàn bị phong tỏa.
Trong suốt 900 ngày đêm thành phố Leningrad bị bao vây, nhiều trẻ em được sơ tán tới thị trấn Karpinsk ở vùng núi Ural. Điều đầu tiên mà chúng làm khi tới nơi là chạy tới công viên địa phương. Ania, mới 12 tuổi vào năm 1942 nhớ lại:
“Nhưng chúng tôi chạy vào công viên không phải để đi dạo, mà chúng tôi chạy tới để ăn. Vì chúng tôi quá đói! Chúng tôi đặc biệt thích lá thông vì lá kim mềm của nó hình như rất ngon. Chúng tôi ăn những chồi thông nhỏ mới nhú và nhai ngấu nghiến đầy mồm cỏ… Vì kể từ khi thành phố bị bao vây, tôi mới lại được ăn tất cả những lọai cây mà tôi có thể ăn”
Trước chiến tranh, dân số Leningrad là 3,100.000 người. Khoảng 1.700.000 người, trong đó có 414.000 trẻ em đã sơ tán khỏi thành phố từ tháng 6-1941 tới tháng 3-1943. Vì vậy rất nhiều người dân thành phố đã chết vì đói. Trong suốt mùa đông đầu tiên và khắc nghiệt nhất, trong thời gian thành phố bị bao vây, mùa đông năm 1941-1942, hơn 263.000 người đã chết đói trong thành phố. Tính tổng số, tất cả có trên 600.000 người đã chết đói và được chôn cất tại nghĩa trang Piskarevskoe của thành phố
(Albert Axell – Nguyên soái Zhukov người chiến thắng Hitler – Việt Linh dịch)
Ở Việt Nam, nhiều người đã biết về Anne Frank một cô bé Do-thái, nạn nhân của Đức quốc xã qua cuốn nhật ký của cô trong những ngày tháng ở trại tập trung Bergen-Belsen
Leningrad thời gian 900 ngày đêm cũng có một cuốn nhật ký như thế của cô bé Tania Savicheva.
Tania bắt đầu cuốn nhật ký của mình sớm hơn Anne Frank một chút. Hai em cùng 12 tuổi và đều là nạn nhân của chiến tranh phát xít. Cả hai đều chết trước ngày chiến thắng. Tania chết tháng 6-1944, còn Anne Frank chết tháng 3-1945.
Nhật ký Anne Frank đã được xuất bản và dịch ra hơn 50 thứ tiếng khắp hoàn cầu. Còn nhật ký của Tania Savichev chưa từng được in, nó chỉ vẻn vẹn 7 trang sổ tay viết về cái chết của những người thân gia đình trong những ngày Leningrad bị phong tỏa.
Ngày nay, cuốn nhật ký của Tania Savicheva được trưng bày ở viện bảo tàng St. Peterburg. Một bản sao được đặt trang trọng trong tủ kính ở nghĩa trang Piskarevskoe, nơi đã chôn 600 nghìn người dân Leningrad trong thời gian 900 ngày đêm bị phát xít phong tỏa. Một bản sao khác được trưng bày trên đồi tưởng niệm Moskva.
Cánh tay run rẩy vì đói, những dòng chữ không còn được ngay ngắn, tâm hồn nhỏ bé phải chứng kiến sự ra đi của những người thân từng ngày, từng giờ, em bé không thể nào diễn tả được cảm xúc, mà chỉ ghi những dòng đơn sơ đến rợn người.
Khi đọc những dòng sau, tất cả mọi con tim đều phải thắt lại:
“Chị Gienia chết lúc 12.30 đêm ngày 28-12-1941.”
“Bà chết lúc 3 giờ sáng 25-1-1942”
“Anh Leka chết lúc 5 giờ sáng 17-3-1942”
“BácVaxia chết 2 giờ chiều 13-4-1942”
“Bác Liosa chết 4 giờ chiều 10-3-1942”
“Mẹ chết lúc 7 giờ 30 sáng 13-3-1942”
Dòng cuối cùng:
“Cả nhà chết cả. Chỉ còn một mình Tania”
Tania sau đó được đưa đi sơ tán, nhưng cô bé yếu quá, đã chết năm 1944
Tania và những trang nhật ký
*
Tania là con út trong gia đình thợ làm bánh mì. Cô bé có đôi mắt nâu, trong sáng, vầng trán thông minh, bộ váy lính thủy duyên dáng. Đặc biệt cô có giọng hát rất thiên thần hứa hẹn trở thành một ca sỹ mai sau.
Trong gia đình, tất cả đều có tài năng về âm nhạc. Người mẹ, bà Maria Ignacheva đã lập ra một “ban nhạc gia đình”. Hai người anh, Leka và Misa chơi đàn ghi ta, mandolin. Tania thì hát. Những người khác thì vỗ tay cổ vũ.
Cha Tania, ông Nikolai Radionovich mất sớm. Một mình bà mẹ bươn chải nuôi 5 người con. Thu nhập từ công việc may vá cũng không đến nỗi. Bà là người khéo tay. Mọi thứ trong nhà như rèm cửa, khăn choàng, khăn rải bàn đều được bà thêu thùa rất có mỹ thuật..
Tuổi thơ của Tania thật là yên bình, trải đầy hoa.
Mùa hè năm 1941, gia đình Savichev sửa soạn chuyển đến làng Gvod, bên hồ Chudskoe. Tuy nhiên mới chỉ Misa đi trước thì buổi sáng 22-6, chiến tranh nổ ra làm đảo lộn kế hoạch. Gia đình Savichev quyết định ở lại Leningrad, tham gia giúp đỡ quân đội. Bà mẹ may trang phục cho Hồng quân. Anh Leka làm ở nhà máy. Chị Gienia sản xuất kíp mìn, Chị Nina tham gia công tác phòng vệ. Hai bác Vasili và Alexey phục vụ các đơn vị phòng không
Tania không còn được vui chơi. Cô và các bạn cùng trang lứa tham gia các công việc của người lớn phục vụ chiến trận.
Vòng vây của phát xít ngày càng xiết chặt. Mục tiêu của Hít-le là “xóa sổ Leningrad khỏi bản đồ thế giới”.
Rồi một ngày không thấy Nina trở về. Cả ngày, pháo kích, bom đạn dồn dập, cả nhà chờ đợi trong lo âu. Đến khi thấy không còn hy vọng, mẹ trao cho Tania kỷ vật của người chị, cuốn sổ tay nhỏ. Tania bắt đầu cuốn nhật ký của mình như thế.
Chị Gienia chết ngay tại nhà máy, sau khi làm việc 2 ca, chị còn tiếp máu cho người bị thương và bị kiệt sức. Tiếp theo là cái chết của người bà. Còn anh Leka cho dù sức khỏe suy kiệt vì đói vẫn tích cực làm việc cho nhà máy. Một hôm không thấy anh đến làm việc, phân xưởng nhận được tin anh đã chết.
Tania liên tục ghi nhật ký cái chết của từng người trong gia đình. Hai người bác nối nhau ra đi. Và người mẹ cũng không thoát được lưỡi hái tử thần. Dòng tổng kết của Tania thật khủng khiếp:
“Cả nhà chết cả. Chỉ còn một mình Tania”
Bé Tania không thể ngờ vẫn còn người trong gia đình sống sót. Chị Nina bị thương đã được chuyển về hậu phương. Năm 1945, Nina trở về thành phố, thăm lại ngôi nhà cũ tang thương lạnh lẽo và tìm thấy cuốn nhật ký của Tania. Anh Misa bị thương nặng cũng đã trở về từ chiến trường.
Đội Y tế đặc biệt đã tìm thấy Tania trong tình trạng thoi thóp. Cô được đưa đi tản cư đến làng Satki tỉnh Gorki (bây giờ là Nidjegorod) cùng nhiều đưa trẻ khác. Những người dân ở đây mở rộng lòng cưu mang bầy trẻ. Các bác sỹ hết lòng cứu chữa cho Tania trong suốt 2 năm trời nhưng không kết quả. Em đã qua đời ngày 1-6-1944. Cô được an táng tại nghĩa trang làng. Bên cạnh bia đá cẩm thạch có bức tường đá khắc hình cô bé và những trang sổ nhật ký.
Tania sinh ngày 25-11. Hàng năm vào ngày này, con cháu các thế hệ sau của gia đình Savichev tụ họp để hòa cùng giọng hát “Bài ca Tania Savicheva”. Bài hát của nhạc sỹ E. Dog, lời của V. Ghin. Bài hát được biểu diễn lần đầu qua giọng ca của nghệ sỹ nhân dân Edita Piekha:
“Tania, Tania – giọng em như tiếng chuông mãi ngân xa…”
Bức tường tưởng niệm khắc ghi những trang nhật ký của Tania
__________________
|