(tiếp theo)
Nói chung máy M-2 vẫn là phiên bản duy nhất, người Trung Quôc cũng thử làm một cái như vậy nhưng chúng tôi không biết về việc đó. (Trong tạp chí “Hữu nghị”, số 11 năm 1958, bài của một tác giả Trung Quốc “2000 phép tính trong một giây” có kể là máy tính điện tử M-2 được đưa vào sử dụng tháng Mười năm 1958 – chú thích của tác giả). Dù vậy nó vẫn là một máy tính đích thực, người ta đã dùng nó để giải nhiều bài toán rất lớn và rất phức tạp. Nói riêng thì trong suốt vài năm ở Liên Xô chỉ có hai máy tính làm việc: máy M-2 của chúng tôi và máy tính c ủa Viện cơ khí chính xác và kỹ thuật tính toán Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô. (M áy t ính BESM được đưa vào khai thác thường xuyên từ tháng Tư năm 1953 - t ác giả). Sergei Lvovich Sobolev đã dùng nó để giải các bài toán lớn cho Kursatov, và hãng của Aleksei Ivanovich Berg. Chúng tôi được giao (bằng lệnh đặc biệt của chính phủ) nhiệm vụ tính toán độ b ền vững của các đập nước của các nhà máy thuỷ điện Kuibưsev và Vonga. Những tính toán này do Viện cơ khí Viện HLKH thực hiện. Ngay cả Mikhev (Viện vật lý lý thuyết và thực nghiệm) và nhiều nhiều người khác cũng tính toán trên máy của chúng tôi”.
Tất cả các bài toán giải trên máy tính M-2 đều phải được sự đồng ý của Bruk. Tuy nhiên ngay khi thực hiện nhiệm vụ đầu tiên quy định “thép” này đã bị vi phạm nhưng mãi 15 năm sau Bruk mới biết chuyện này. Chuyện đó như thế này. Cuối năm 1953, sau khi hiệu chỉnh xong máy tính M-2, Bruk đi nghỉ ở Kislovodsk. Thời gian đó, “hàng xóm” của chúng tôi là phòng thí nghiệm Viện năng lượng thuộc Viện hàn lâm khoa học Liên Xô, một nhóm các nhà khoa học do bà Tachiana Valerianovna Bazenova lãnh đạo phải “đẻ” ra một bảng thông số khí động học và nhiệt động học của không khí dùng cho các nhà tên lửa học (dùng để tính độ dầy của lớp sơn chịu nhiệt). Cả nhóm bắt đầu ngồi tính toán từ mùa hè năm 1953 và hứa đến tháng 12 cho kết quả. Thời hạn đến gần nhưng kết quả vẫn xa vời. Bà Bazenova nhớ lại: “Mặc dù phép tính chỉ tính đến hai thành phần cơ bản của không khí là ôxy và nitơ nhưng rất tốn công sức. Cần phải thêm phương trình iôn hoá nguyên tử ôxy và nitơ tạo thành ôxyt nitơ vào phương trình phân ly của chúng. Lại phải thêm phương trình các quá trình tương tác, phương trình định luật bảo toàn năng lượng, định luật khí động học của sóng xung kích. Cuối cùng được hệ 13 phương trình phải giải bằng phương pháp gần đúng".
(còn tiếp)
|