[SSX]

3. Tổng bí thư tập hợp lực lượng

Stalin gặp Trotsky khá sớm, lần đầu tiên là năm 1905 tại Hội nghị Tammerforssky. Ông biết thừa sắc dân Do Thái này là như thế nào. Ông biết đất Nga không phải là quê hương của Trotsky, hắn ta thích sống ở Na-uy, Mexico, America, Canada hơn ở Nga. Bản tính hài hước nên cũng sớm ông hay bông đùa về “anh chàng Do Thái” nhỏ bé bừa bãi trong đảng. Hai bên không ưa gì nhau ngay từ đầu. Nhưng Stalin không phải là người ưa phân biệt chủng tộc. Những người đồng chí tận tâm kề vai sát cánh với ông từ đầu đến cuối có cả người Nga như Molotov, người Gruzia như Ordzhonikidze, người Armenia như Mikoyan và người Do Thái như Kaganovich. Ông coi đồng chí là đồng chí hướng, một lòng vì nước Nga, dân tộc không phải là vấn đề. Đó cũng là một phần tính cách làm cho ông sớm tập hợp được đội ngũ của mình.

Stalin đứng ở vị trí khá đặc biệt, ông hầu như không tham gia vào các cuộc đấu đá tranh giành ảnh hưởng. Ông cũng không để bụng thù dai bất cứ ai. Tháng 3 năm 1917, ông nhận thấy Chính phủ lâm thời có thể là có ích, nên đã đứng ra bênh vực và bảo vệ, ghi nhận khả năng hỗ trợ họ, điều đó có nghĩa là có khả năng không cần đến cuộc Cách mạng tháng 10. Tuy nhiên, điều đó cuối cùng đã không xảy ra. “Stalin đã tránh thoát những cú đánh hiểm nghèo vào uy tín của mình. Kết hợp tính cứng rắn và ôn hòa thể hiện trong quá trình tranh luận chỉ càng làm tăng uy tín của Stalin. (Юрий Емельянов "Троцкий. Мифы и личность")

Nhờ đứng ngoài các cuộc tranh giành phe phái, uy thế và lực lượng Stalin dựa vào bộ máy đảng nhờ thế vẫn được bảo toàn, không bị rơi rụng. Ông chú tâm vào trọng trách các bí thư tỉnh, thành và tổ chức đảng cơ sở. Thật ra, chính sự phụ thuộc của đoàn đại biểu vào các Đại hội CPSU, mà nhờ đó công việc tỉ mỉ với hoạt động địa phương đã tạo ra số đông lực lượng Stalin trong tương lai, cho phép đánh bại phe đối lập cánh tả.

Stalin tập trung lực lượng, mài dũa qua các cuộc đấu tranh, đồng thời ông và các đồng nghiệp hành động theo nguyên tắc "trong chiến tranh là trong chiến tranh". Đúng, chiến tranh cần tình báo và chống tình báo, tất cả các thông tin quan trọng đã được bộ máy an ninh thu thập cho Tổng bí thư cả từ cơ sở và từ cấp cao. Thời kỳ 1923-1927 đảng phát triển nhanh chóng, qui mô tổ chức cơ sở tăng gấp đôi, khiến phe cánh Trotsky đụng phải cản trở.

Có chỗ đứng cơ sở, năm 1924 Stalin, bắt đầu công kích rõ nét vào luận điệu “độc tài đảng” và được tất cả các lãnh đạo đảng ủng hộ. Stalin tuyên bố không có độc tài trong đảng và độc đoán trong tầng lớp lao động. Còn Đại hội XIV tháng 12 năm 1925, trong báo cáo ông nhấn mạnh: “đảng không đồng nhất với nhà nước", và "Bộ chính trị là tổ chức cao nhất – không phải của nhà nước, mà của đảng". Đó là bước đầu tiên giảm nhẹ thượng tầng cầm quyền của đảng (ПАРТОКРАТИЯ - Правящая партийная верхушка). Đúng như sau khi đánh bại cánh tả, là nỗ lực cải cách đảng.

Tháng 12 năm 1927, tại phiên họp toàn thể Ban chấp hành TW sau Đại hội XV, Stalin đề nghị bỏ chức vụ Tổng bí thư ông đang giữ. Ông nói: “Nếu như Lenin đi đến chỗ cần thiết đưa ra vấn đề thành lập qui chế tổng bí thư, thì tôi nghĩ, nó phải dựa vào những điều kiện đặc biệt nào đấy, mà chúng xuất hiện sau Đại hội X, khi nội bộ đảng được dựng lên ít nhiều đã mạnh và phe đối lập có tổ chức. Nhưng bây giờ các điều kiện này đã không còn trong đảng, bởi lẽ phe đối lập đã bị vỡ tan tành. Do đó cần phải đi đến chỗ hủy bỏ qui chế này…” Đồng thời Stalin đề cử mình làm chức vụ Chủ tịch Hội đồng nhân dân, điều này chỉ rõ trung tâm sức mạnh chính trị cần phải ở đâu. Nhưng tiếc là các đại biểu không ủng hộ đề xuất này của Stalin.