[SSX]

Tất cả đã rõ ràng, vì lợi ích quốc gia, Ceausescu đã ngả theo phương Tây chống Liên Xô, vào những năm cuối, ông ta cố gắng sửa chữa lỗi lầm bằng những biện pháp cực đoan. Bạo loạn nổ ra như “cách mạng màu” thường thấy ngày nay dưới sự kích động và sắp đặt của phương Tây, và hy vọng vào một cuộc can thiệp như Liên Xô đã thực hiện ở Hungari hay Tiệp Khắc đã không còn: “Lãnh đạo CCCP tuyên bố rằng đó là vấn đề “với nhân dân Rumani” - руководство СССР сделало заявление, что оно "с народом Румынии".”

Trong những năm 1980, quan hệ với phương Tây trở nên căng thẳng. Ceausescu đổ lỗi cho IMF có lãi suất cao "một cách vô lý", và buộc tội các ngân hàng phương Tây gây ra hoàn cảnh cho kinh tế đất nước mình. Sau khi bị bãi bỏ MFN năm 1988, về phía mình, Rumani đã cố gắng để mở rộng thương mại với các nước kém phát triển, nhưng không thành công, sau thời kỳ đạt đỉnh kim ngạch thương mại với họ năm 1981 khoảng 29% tổng ngoại thương, nó đã sụt giảm mạnh, phần lớn là do chiến tranh Iran-Iraq cắt đứt nguồn cung dầu thô từ Iran.

Sự kết thúc của chế độ Ceausescu năm 1989 đánh dấu sự bắt đầu tan rã của khối XHCN Đông Âu, lần lượt Ba Lan, Tiệp Khắc, Hungary và Đông Đức. Dù phương Tây cố gắng miêu tả chúng như là các cuộc cuộc cách mạng quần chúng, nhưng một mô tả như vậy lại không thể ở Rumani. Ngay cả những người ủng hộ hăng hái nhất sự thay đổi triệt để tại thời điểm đó cũng phải thừa nhận rằng sự sụp đổ của chủ nghĩa Stalin bao giờ cũng bao gồm các yếu tố của một cuộc đảo chính.

Công bằng mà nói, sự xa rời Liên Xô để ngả sang Tây của Ceausescu ban đầu cũng mang lại bước phát triển tương đối tốt, nhờ đầu tư công nghiệp hóa, đời sống dân chúng được cải thiện rõ rệt trong thập kỷ 1970.

Nhưng suy giảm kinh tế ngay sau đó khiến Ceausescu phải thi hành chính sách thắt lưng buộc bụng để trả nợ, những biện pháp hà khắc khiến làn sóng bất mãn dâng cao, mối nguy đổ vỡ đã có tín hiệu từ trước. Vào đầu 1980, Rumani nợ IMF và World Bank 11 tỷ USD. Thực phẩm khan hiếm, thậm chí người ta chỉ có thể mua được bánh mỳ bằng tem phiếu ưu tiên, tiền lương bị cắt giảm nghiêm trọng, thậm chí không được trả lương. Hệ thống y tế và giáo dục sụp đổ. Thiếu đầu tư trong công nghiệp và nông nghiệp khiến năng suất giảm hơn 30% trong 10 năm.

Sau 1989, kẻ kế nhiệm Ceausescu là Ion Iliescu, người là thân tín của ông ta. Đó lại là một thảm họa khác. Bộ máy lãnh đạo đất nước vẫn là những con người cũ dưới thời Ceausescu. Dân chúng đói khổ tiếp tục biểu tình, chính quyền mới tiếp tục đàn áp bắt bớ và nổ súng vào họ. Chỉ có tiến trình phá hoại và tư nhân hóa mang tên Cải cách là mới. Các nhà máy sở hữu nhà nước bị đem bán hoặc dỡ bỏ. Vừa thi hành chính sách thắt lưng buộc bụng cũ, vừa tư nhân hóa khẩn trương, chống đối bãi công đòi lương bị bỏ tù, nhưng vẫn không ngăn được dân chúng xuống đường.

Lạm phát tăng cao đến 300%, chính phủ cạn tiền quyết định cắt giảm trợ cấp, đình công biểu tình dâng cao hơn bao giờ hết. Cuộc tổng đình công, biểu tình năm 1994 có đến 2 triệu người tham gia trên toàn quốc.

Các phe phái chính trị tiếp tục tranh giành vị thế trên chính trường. Năm 1996, phe Dân chủ thắng thế dưới chiêu bài “thay đổi thực sự” do phương Tây cổ vũ. Mục tiêu tư nhân hóa toàn diện được đặt ra, Rumani quì gối để nhận các khản vay của IMF và World Bank.

Sau 20 năm dưới ngọn cờ tự do dân chủ chống độc tài, đất nước Rumani còn lại như bãi phế thải. Nợ nần ngập ngụa, tài sản quốc gia đã bị bán hết, không còn gì để trả nợ. Các phe phái tiếp tục tranh giành quyền lực dưới ảnh hưởng của các nguồn tài chính ngoại bang, các cuộc bầu cử “dân chủ” bị biến thành màn lừa đảo bịp bợp khôi hài. Chẳng lời hứa nào được các nhà cách mạng thực hiện! Đã 20 năm như vậy, dân chúng chán nản tuyệt vọng bỏ quê hương xa xứ kiếm ăn qua ngày.

Hỏi dân chúng Rumani gần đây, có đến 1/3 họ cho rằng lật đổ Ceausescu là một sai lầm, 6/10 người Rumani nói các chính trị gia hiện tại tham nhũng còn khủng khiếp hơn nhiều dưới thời Ceausescu. 56% dân số luyến tiếc chế độ CS, họ nói chế độ cũ tôn trọng quyền con người, tức là nhân quyền hơn thể chế “dân chủ” hiện tại. Nhưng gần như 100%, không ai nói ngày mai tương lai Rumani sẽ tốt đẹp.

Ceausescu đã mắc sai lầm, ông ta cố gắng sửa chữa nó khi đã muộn bằng một sai lầm khác, chính quyền hiện tại lại tiếp tục mắc sai lầm cũ. Ai sửa chữa và sửa chữa như thế nào?