Hôm trước đã hẹn về việc sync một bộ sub full, Mở đầu bài viết này mình xin gửi đến anh chị em bộ sub đó: Đại tá Volodyevski CD1
http://subscene.com/subtitles/pan-wo...tnamese/751571
và Đại tá Volodyevski CD2
http://subscene.com/subtitles/pan-wo...tnamese/751569
Sub trên khớp với DVD và DVDrip bản gốc của Ba Lan, mình chưa thử với bản Mosfilm remux lại.
Sau khi làm xong và post lên Diễn đàn, mình có mấy lời chân thành gửi đến anh chị em đã xem hay sẽ xem phim bằng sub mình làm. Trước hết thành thật cáo lỗi anh chị em khi xem phim đã không hài lòng vì sub.
Việc làm sub cho phim nước ngoài là việc chẳng dễ dàng gì?! Làm được sub đúng, hợp với tất cả mọi người lại càng là điều khó khăn hơn! Làm sub cho phim Ba Lan, đặc biệt lại là phim lịch sử thì việc đó lại gần như là không thể! Quan hệ Việt Nam - Ba Lan vốn không sâu rộng, trong mọi lĩnh vực: văn hóa, khoa học kỹ thuật, xã hội… có thể nói chỉ dừng ở mức xã giao, kể cả trong quá khứ?! Vì thế sự giao lưu về ngôn ngữ là hết sức khiêm tốn so với các ngôn ngữ khác như: Anh, Pháp, Nga, Hoa…
Làm sub cho phim, ngoài đòi hỏi đầu tiên và thông thường về kỹ thuật như sync, timing còn đòi hỏi ở mức độ cao hơn là biên dịch, biên tập. Mình không bàn về kỹ thuật ở đây vì trên mạng cùng với các chương trình hỗ trợ còn có những hướng dẫn của rất nhiều các Pro tiếng Ta, tiếng Tây đủ cho anh chị em nào cũng có thể đạt đến kỹ thuật làm sub. Như vậy đôi lời ở đây xin dành cho biên dịch và biên tập sub.
Biên dịch và Biên tập là hai việc có yêu cầu khác nhau nhưng khi làm sub dường như nó không có sự phân biệt nào cả. Khi dịch sub người làm sub phải tuân thủ hai nguyên tắc quan trọng là nguyên tắc từ vựng và nguyên tắc ngữ cảnh. Như ở trên mình đã nói thì quỹ từ vựng đối chiếu Ba Lan - Việt Nam không phong phú bằng các ngữ khác, mặt khác vì là phim lịch sử dùng từ vựng ngày nay để áp dụng cho câu thoại Thế kỷ XVII thì ở một số trường hợp phải chấp nhận cả sự lố bịch. Đấy là mình chưa dám bàn đến những khía cạnh lịch sử, xã hội, tôn giáo, văn hóa, tập quán,…Vì sự bất cập này phương pháp lựa chọn của mình là: Thể hiện trạng thái tâm lý, tình cảm nhân vật là nguyên tắc cao nhất!; Tôn trọng nguyên tắc từ vựng kết hợp ngữ cảnh cố gắng phản ánh đúng thái độ, tình cảm của nhân vật hội thoại; Áp dụng linh hoạt những từ hay cụm từ đa nghĩa. Với các nguyên tắc này rất dễ dẫn đến sub làm ra mang theo tâm lý, tình trạng, tình cảm của người làm sub dành cho nhân vật hay cho phim!.Khi làm sub mình được xem lại kỹ hơn lần xem thời thơ ấu mới cảm nhận thấy phim rất hay, hay hơn trước đây. Bộ phim kết thúc bằng hai đoạn thoại bất hủ, một đoạn Volodyevki dành cho người yêu chuẩn bị cho lần chia tay cuối cùng và đoạn lời Linh mục Kaminski cử hành tang lễ cho anh ở Nhà thờ Sant Stanislav. Hãy nuốt những giọt nước mắt ngậm ngùi theo nụ cười gượng của Michael Volodyevski, hãy nén sự nghẹn ngào theo giọng xướng run rẩy của ngài Linh mục. Hai đoạn thoại quá ngắn ngủi thật là khó diễn đạt sao cho đủ, mình đã cố gắng thể hiện hai đoạn thoại này nhưng vẫn không bằng lòng. Kết thúc phim rất hay, rất cảm động, rất trọn vẹn cho bản anh hùng ca lồng trong bản tình ca đẹp đẽ. Những người giàu tình cảm, có cuộc sống thiên vệ nội tâm không khỏi xúc động, day dứt trước bản hùng ca Đại tá Volodyevski?! Mình đã cố gắng loại bỏ tình cảm và sự xúc động riêng dành cho nhân vật và phim nhưng chắc rằng không thể không để lại những hạn chế về điều này, rất mong anh chị em nếu thấy hãy thứ lỗi.
Đối với ngữ pháp tiếng Việt chỉ cần nêu một thể loại từ đó là đại từ, nó chiếm vị trí rất quan trọng vì hầu như đa số các câu sub đều có sự tham gia của đại từ dù hiện hay khuyết trong hình thành câu thoại. Riêng Đại từ nhân xưng, ngôi thứ nhất, số ít Tiếng Việt sơ sơ đã có: cháu, con, em, anh, chị, bố, mẹ, mình, tôi, tớ, tao,… nặng hơn có: bố mày, cụ mày,… nặng hơn nữa là cụ tổ mày… Tùy thuộc hoàn cảnh đối tượng, quan hệ chủ - khách hội thoại: kẻ cướp, thường dân, người lính, bậc tôn kính… đồng bọn, bạn bè, cha - con, chồng - vợ… có những đặt để đại từ rất khác nhau. Kẻ cướp không nói với nhau bằng cậu - mình; bậc quý tộc, linh mục - tín hữu, cha - con… không nói với nhau bằng mày - tao. Các ngoại ngữ không gặp khó khăn này.
Sở dĩ mình Post bài này vì đây là Diễn đàn của những người có quan hệ với Nước Nga vì vậy hầu hết mọi người đều có ít, có nhiều hay có rất nhiều kiến thức về Tiếng Nga mà ngôn ngữ Ba Lan khác căn bản chữ viết còn ngữ âm lại có sự giao thoa rất sâu với Tiếng Nga thành thử khi anh chị em xem phim dễ dẫn đến nhận xét “sub dịch sai”. Vì trình độ ngôn ngữ và khả năng dịch thuật còn hết sức hạn chế, mình thành thực cáo lỗi cùng anh chị em. Trường hợp anh chị em phát hiện và cần sửa lại nên sửa lại sub rồi upload trở lại để mọi người cùng được chia sẻ sub hoàn chỉnh hơn và mình cũng được học hỏi thêm để làm tiếp sub cho những phim khác.
Trân trọng cám ơn anh chị em!