[SSX]

"Trừng phạt y học", đã đến USSR trong thập kỷ 70, nhưng nó bắt đầu ở phương Tây từ năm 1917 và thậm chí còn sớm hơn. Không có gì ngạc nhiên khi nhà biên soạn nổi tiếng Thụy Sĩ A.Dyurenmatt, người viết các tác phẩm hầu hết trong thập kỷ 50, về các nhà khoa học-vật lý bị nhốt kỹ trong các nhà thương điên. Như thấy đó, ông chẳng cần đi đâu xa để tìm hình mẫu cho nhân vật của mình.

Max Abragam (1875-1922) là người chế nhạo Anhxtanh dữ nhất, nhưng ông là nhà vật lý lý thuyết rất có tài. Thậm chí Anhxtanh đã từng đề nghị Abragam làm người kế nhiệm mình ở Zurich khi chuyển đến Berlin. Abragam lúc đó đang ở đại học Goettingen và nổi tiếng vì đã tạo ra mô hình electron cổ điển mô tả và giải thích kết quả thử nghiệm Kauffman. Nhưng Abragam không định làm kẻ kế nghiệm Anhxtanh mà thành kẻ thù khoa học của Anhxtanh. Than ôi! Ông đã bị đánh bại trong trận chiến với Anhxtanh.

Vào năm 1911, khi mà Anhxtanh chết đứng trong lúng túng vì thực tế vận tốc ánh sáng hay thay đổi trong trường hấp dẫn, Abragam đã không chỉ cười nhạo Anhxtanh, mà còn mở rộng kết luận trong thuyết tương đối hẹp (TĐH). Ông Pays viết: ông ấy cố gắng để giành được điều không thể - đưa ý tưởng vận tốc ánh sánh thay đổi vào TĐH. Abragam từ đó rút ra kết luận chính xác: Các phép biến đổi Lorent tồn tại hiển nhiên trong vô hạn nhỏ”.

Anhxtanh ngay lập tức chống lại tuyên bố này. Ông Pays viết rằng: “điều này xảy ra trên tạp chí " Annalen der Physik", cuộc tranh luận mà trong đó Abragam đã cho thấy đối thủ (Anhxtanh) thiếu xử trí và nghèo nàn hiểu biết về bản chất vấn đề. Ban đầu, Abragam tuyên bố là TĐH đe dọa sự phát triển lành mạnh của vật lý bởi những người quan sát rõ ràng thiếu tỉnh táo, và lý thuyết này sẽ không bao giờ dẫn đến mô tả bức tranh thế giới một cách đầy đủ. Nếu như nó không thành công… đưa hấp dẫn vào” [22].

Khi đó Abragam đã đề nghị một lý thuyết khác thay thế: "Tôi sẽ đề nghị phát triển lý thuyết hấp dẫn mới, mà không cần đề cập đến vấn đề không thời gian.” Và hoàn toàn loại bỏ biến đổi Lorent, quay lại với hệ thống tính toán tuyệt đối [38, 39].

Kết quả cuộc luận chiến giữa Anhxtanh và Abragam trên các trang tạp chí khoa học đã kích động một lực mạnh hơn. Nhưng Anhxtanh vội vàng đến Berlin, ông ta không có thì giờ để tranh luận thêm với đối thủ. Tất cả đều hiểu chuyện ông ta đề nghị Abragam ứng cử vào vị trí giáo sư ở trường polytechnic chỉ là khôi hài. Điều thực sự là ý đồ với Abragam, có thể xem trong đoạn sau của sách ông Pays:

"Abragam đã tỏ ra là có tài năng đáng ghen tỵ làm phức tạp ra cuộc sống của mình, thực sự là ở những chế nhạo vô cùng tai hại của ông. Giữa thực tế và quan niệm của ông thường xuyên đụng vào “linh hồn ác quỉ” – Anhxtanh. Abragam hiểu thuyết tương đối, nhưng không thể hòa hợp với nó. Không thể gọi ông là nhà khoa học lớn, nhưng ông xứng đáng được nhớ đến như một con người có những thay đổi mạnh mẽ khoa học. Abraham chết năm 1922 vì u não. Born và Laue đã cùng nhau viết trong cáo phó: ông là người phản biện đáng kính trọng chiến đấu trung thực nhất và gặp thất bại mà không hề kêu ca phàn nàn. Còn Anhxtanh thì rất lạc lõng: ông ấy yêu ether tuyệt đối, hệ phương trình, electron bền vững của mình, chúng đối với ông như là tình yêu đầu tiên… Nhưng ông luôn luôn tư duy trong sáng… sự phản đối của ông dựa trên sức thuyết phục sâu sắc… và không thiếu am hiểu” [22, 24].

Tất cả là rõ ràng? Không chỉ là giải thoát khỏi kẻ thù Anhxtanh, sau khi sắp đặt để ông phải vào bệnh viện, nơi được “điều trị” vì u não? (Liệu có phải như thế không?) mà còn là chứng tỏ rằng, tranh cãi với thiên tài chỉ có thể là đau ốm trong đầu…

Điều đó làm dấy lên câu hỏi: Liệu có thể nào G. Minkowski, người cũng ở Goettingen, và đã chết năm 1909 vì bệnh ruột thừa, không phải là cái chết tự nhiên? Sau tất cả, ông ấy không thực sự quan tâm đến Anhxtanh, chỉ làm công việc tính toán và định dạng TĐH, và Anhxtanh lại kém hiểu biết về điều này.

Đúng là nhà vật lý danh tiếng A. Poincare cũng đã chết đột ngột trước đó, vào tháng 4-1912 khi đang đọc bài giảng [41] về thuyết tương đối, mà không hề đề cập đến Anhxtanh [22]. Bạn bè của Poincare cho rằng cái chết của ông là đáng ngờ, như một học trò, là viện sĩ Pháp L. Brillyuen [42] cho biết. Bất ngờ, Brillyuen cũng chết đột tử năm 1960, khi chỉ vừa viết xong cuốn sách của mình, trong đó khám phá một số thiếu sót và mâu thuẫn thuyết tương đối Anhxtanh.

Ông Brillyuen bắt đâu viết sách vì ấn tướng bởi cuốn sách nhỏ của P. Bridzhmen [43], trong đó tác giả nỗ lực phân tích phản biện thuyết tương đối “theo quan điểm của người có kiến thức ABC”. Cuốn của Bridzhmen cũng chỉ vừa xuất bản không lâu sau cái chết sớm của tác giả.