Jacob Dzhugashvili bị bắt lúc 34 tuổi vào đầu chiến tranh, ngày 16-6-1941 khi đang rút lui ở gần Vitebsk. Anh lúc đó là đại úy chưa qua trận mạc, mới tốt nghiệp trường sĩ quan pháo binh và "ra trận", theo lời kêu gọi của vị chỉ huy tối cao cũng như bao người lính XV khác. Dzhugashvili là chỉ huy một đại đội trong trung đoàn pháo binh 14 thuộc sư đoàn xe tăng 14 và bị coi là mất tích. Vài ngày sau thì quân Đức rải truyền đơn vào lãnh thổ XV, trên đó in ảnh Dzhugashvili đứng cùng quân Đức.
Trong truyền đơn nói Dzhugashvili
"đã đầu hàng cùng với hàng ngàn chỉ huy và binh lính khác", vẫn đang còn sống, khỏe mạnh và cảm thấy tuyệt vời." Quân Đức lấy đó làm tấm gương khuyên nhủ:
"Tại sao các anh lại đối mặt với cái chết trong khi thậm chí con vị chỉ huy tối cao của các anh đã đầu hàng...?"
Stalin cũng có câu nói nổi tiếng khác:
"Tôi không có đứa con như thế!" Đó là câu nói khi nhà lãnh đạo nhìn thấy tờ truyền đơn này. Stalin có ý gì? Liệu người trong tờ truyền đơn phát xít có phải là Dzhugashvili? Hay ông đã không còn biết gì đến đứa con phản bội? Không ai dám chắc.
Cho đến thời nay, hồ sơ lưu trữ gốc các cuộc thẩm vấn tù binh Jacob Dzhugashvili vẫn còn. Trong đó cho thấy Dzhugashvili thể hiện mình hoàn toàn xứng đáng, không khai cho quân Đức bất cứ bí mật quân sự nào và anh ta đã tỏ ra bất hợ tác với chúng.
Nhà sử học Sergey Kudryashov khi đó viết:
"Jacob chẳng có gì để khai, nói chung, với quân Đức, ngoại trừ kinh nghiệm cá nhân... Chúng hỏi anh ta về chiến tranh, nhưng một đại úy có thể nói gì về điều đó? Anh ta đặc biệt chẳng biết gì hết..."
Trong vòng 2 năm, Dzhugashvili là tù binh cao cấp trong trại tập trung Đức, đầu tiên là ở Hammelburg đất Đức, sau đó là ở Luebeck và Zaksenkhauzen. Dĩ nhiên, anh ta bị canh gác cẩn mật, bởi là quân bài chủ trong trò chơi chính trị và là phương tiện gây áp lực đặc biệt mạnh lên Stalin.
Quân Đức đã cố dùng quân bài này mùa đông 1942-1943, sau khi bị đánh bại ở Stalingrad. Người ta cho rằng, Hitle qua chủ tịch Hội chữ thập đỏ Thụy điển Bernadotte kêu gọi Stalin đổi Jakov lấy nguyên soái Đức bị bắt Paulyus. Điều đó đã bị từ chối như chúng ta biết.
Svetlana Allilluyev, con gái của Stalin viết sau đó ít năm trong cuốn sách "20 lá thư cho bạn":
"Mùa đông 42-43 cha bất ngờ nói với tôi trong một lần gặp hiếm hoi: "Quân Đức đề nghị cha đổi Jascha lấy ai đó trong số của chúng ta. Cha đang bắt đầu mặc cả với chúng! Chiến tranh là chiến tranh!". Ít tháng sau cuộc nói chuyện đó thì Dzhugashvili hy sinh.