Arkady Shipunov: nhà sáng chế súng tài năng đã qua đời ngày 25-4-2013 ở tuổi 86
Sách quân sự Nga có rất nhiều những câu chuyện, những ý tưởng và triết lý của nhà chế súng tài năng Arkady Shipunov. Làm lãnh đạo quân xưởng Tula nửa thế kỷ, với những thiết kế vũ khí nhỏ, pháo và hệ thống tên lửa nổi tiếng. Những sản phẩm từ quân xưởng Tula ngày nay có mặt ở khắp nơi trên thế giới.
Rất nhiều người biết lãnh đạo "KBP-Cục thiết kế chế tạo Tula" là nhà chế súng tài năng, nhưng không hẳn ai cũng biết ông còn là nhà triết học, với những châm ngôn và triết lý thâm thúy, như ông thường nói: "Cần phải sống vì biết làm việc tốt".
Lãnh đạo quân xưởng chế súng lâu đời Tula từ 1962 lúc mới 35 tuổi. Shipunov luôn luôn tạo ra những sản phẩm chỉ có tốt nhất. Thiết kế đầu tay của ông: pháo cho máy bay chiến đấu GSh-23 mang tên Gryazev-Shipunov, nó quá tốt để sau này được trang bị cho hầu như mọi máy bay quân sự Liên Xô.
Arkady Shipunov: "Nếu anh thấy súng ở bất cứ đâu, trên xe bọc thép hay trực thăng, máy bay, thì đừng hỏi câu ngốc nghếch: Nó của ai? Nó ra đời ở Cục thiết kế chế tạo Tula, và chỉ có ở đó."
"Kẻ no đủ ít muốn sáng tạo" - là một triết lý khác của ông. Ông thường trả lời những người phàn nàn về đồng lương khiêm tốn của người thiết kế. Ông làm việc dựa vào ý tưởng: Nếu như anh không có vũ khí, anh không được bảo vệ, và bất cứ kẻ nào cũng có thể làm mọi thứ đối với anh, bất cứ điều gì. Anh không muốn thấy đất nước chúng ta, quê hương chúng ta trong hoàn cảnh đó. Phải làm sao đây?
Chính vì lẽ đó mà ông đã không rời đất nước trong những năm gian khó thập kỷ 90, khi mà lần lượt từng nhà máy một đóng cửa, ông vẫn giữ mình là nhà thiết kế bản địa, và điều quan trọng nhất là các đồng nghiệp, khỏi rơi vào sự lôi kéo hấp dẫn của khách hàng nước ngoài.
Từ khi nhận nhiệm vụ lãnh đạo KBP vào 1962, đúng vào lúc đổ vỡ và tan hoang dưới chủ nghĩa xét lại Khrushchev. Thập kỷ 80-90 lại sóng gió cải tổ Gorbachev và tư nhân hóa Gaidar. Không tiền cũng không lệnh sản xuất, khó khăn trăm bề còn lãnh đạo thì chỉ muốn bán hay chia nhỏ KBP để tư nhân hóa.
Và ông cùng các đồng nghiệp ở quân xưởng Tula vẫn trụ vững và tiếp tục sự nghiệp. "Chúng tôi đã không đứng 'khóc' và đòi hỏi chính phủ giúp đỡ như các nhà máy khác." Chỉ cần nhà nước đặt hàng 1%, phần còn lại chúng tôi tự lo, chúng tôi tiến ra thị trường nước ngoài, lấp đầy thiếu sót ngu ngốc nhất, chia ra thành thiết kế và chế tạo... Và như thế, họ vẫn sống khỏe, thậm chí giàu có nhờ xuất khẩu vũ khí khắp thế giới.
Trong những năm tháng khó khăn nhất của thập kỷ 90, KBP thiết kế hệ thống phòng không Pantsir (Панцирь). Rõ ràng, đó là hướng đi khó khăn nhất và cũng lợi lộc nhất, thành công của Pantsir có thể đảm bảo tương lai cho KBP trong 25-30 năm. Sự phức tạp đòi hỏi sức lao động lớn lao. Họ không thích tôi. Bởi không có nỗ lực trí tuệ và công sức thì không thể làm được. Tôi mừng vì họ hiểu điều đó. Ngay cả khi ông tổ chức sản xuất hàng loạt cũng đã phải hứng chịu không ít điều tiếng từ các "bề trên". Ngay cả bây giờ, KBP vẫn sống bằng những dự án được phát triển từ thời ông làm lãnh đạo và ký HĐ.
Từ khẩu súng ngắn GSh-18 đến nay vẫn bán chạy, cho đến pháo phòng không, pháo mặt đất, hệ thống phòng không Tunguska, Kortik, Kashtan, Pantsir-s1, chống tăng Metis, Fagot và Kornet, đạn pháo chính xác Krasnopol và Kutolov, pháo trên xe bọc thép BMP-3, BMD-4... cùng rất nhiều các thiết kế phát triển khác đã được thực hiện dưới sự hướng dẫn hay ý tưởng của ông. Chỉ riêng ở KBP đã có 548 công trình khoa học, 772 phát minh sáng chế.
Ông ví von: "Chà! tôi không muốn nhường bất kể người Mỹ, người Anh hay Pháp nào. Có hiện tượng như thế, như vận động viên tranh đua."
Có lẽ ngày nay rất khó để tìm thấy ai đó lại say mê và yêu công việc như ông Shipunov. Công việc thậm chí chẳng buông ông ra ngay cả ở nhà. Là nhà chế súng thiên bẩm, ông cũng có sở thích bắn súng. Có lần ông được mời đến nhà máy sản xuất vũ khí ở Argentina, nơi các đại diện Nga đang thử vũ khí mới, lựa chọn thế nào lại rơi đúng vào ông.
Nhà chế súng kể: "Tôi cởi áo sơ-mi để khỏi bị dính dầu mỡ và gần như nửa trần. Còn bên hông là súng ngắn, bắn trúng tất cả các mục tiêu."
"50 năm trước tôi "bị kết án" giam cầm lao động khổ sai trong nửa thế kỷ. Và tôi đã lần lữa! Tôi đã gửi gắm vào đó tất cả thể lực và sức khỏe. Cá nhân tôi được gì? Nhưng tôi không thèm muốn điều đó, mà muốn tạo ra công ty tầm cỡ thế giới. Và tất cả những gì người ta đã làm đối với tôi..."
Tưởng như tai ương Khrushchev và Gaidar thế là quá đủ. Nào ngờ lại còn thảm họa cải tổ của gã buôn gỗ Serdyukov. Dưới thời ông bộ trưởng này, người ta bắt ông từ chức "vì đã làm việc tốt!". Giờ thì hắn ta đã bị sa thải và đang bị kết tội tham nhũng. Tham nhũng! Thật hài hước khi người ta đã không kết tội hắn phá hoại tan nát cả hệ thống quốc phòng. Rất nhiều nhà máy và cả Izhmash, nơi sản xuất súng AK nổi danh cũng vậy, bọn chúng xé lẻ các nhà máy ra rồi cổ phần hóa, và những nhân vật bí hiểm giấu mặt thì luôn luôn thắng thầu mua trọn gói. Thép làm súng chúng mua ở đâu đó với giá cắt cổ, cùng hàng loạt chi phí giời ơi vô lối khác đẩy
nhà máy Izhmash chỗ phá sản.
Năm 2008, thử nghiệm quốc gia thành công hệ thống Pantsir, cũng là lúc có chuyện chấn động cả giới "công nghiệp quốc phòng" Tula. Shipunov bị thôi chức lãnh đạo thiết kế KBP, người ta chuyển ông sang làm giám đốc khoa học, một chức vụ vô thưởng vô phạt. Ông thành ví dụ hiếm bị buộc từ nhiệm không phải vì tồi mà vì đã làm việc tốt.
Cũng như Izhmash, KBP Tula chẳng khác gì là gã buôn gỗ muốn cổ phần hóa. Còn Shipunov thì luôn luôn đứng ra bảo vệ Tula. Ông hiểu KBP Tula nằm trong công nghiệp quốc phòng phải thuộc về tài sản công, hợp thành trong một đoàn thể thống nhất để có sức mạnh thực hiện những dự án lớn lao. Nhưng điều đó lại khiến đám quan chức không thể mua bán được KBP hay biến KBP thành cổ phần để chúng có cơ hội bỏ túi tài sản công. Ông luôn luôn chống ý đồ cổ phần hóa KBP, ông cũng là một nhà khoa học, lại trải qua bao nhiêu thời kỳ nhiễu nhương nên hiểu cả.
Chúng bảo vũ khí nội địa không ra gì!!! chúng mang đô la đi mua của nước ngoài. Ví dụ dễ hiểu, một xe chiến đấu bọc thép tương tự của Mỹ, nhưng tính năng kém hơn nhiều, có giá bán 13,7 triệu USD, còn xe của chúng tôi đề nghị cung cấp cho bộ quốc phòng, đã có sẵn, đã bán ra nước ngoài, giá chỉ 2 triệu USD. Người ta nói không! Chúng tôi đi mua đồ rẻ hơn từ người Mỹ! Bọn chúng loại bỏ ông, để rộng đường cổ phần hóa. Ông đã mắc sai lầm dễ dãi đồng ý với quyết định thuyên chuyển đó. Giờ lãnh đạo KBP là một kẻ khác, với những tư tưởng khác.
Sau khi đã rời Tula, cho đến tận phút cuối của cuộc đời, Arkady Shipunov vẫn không mất hết hy vọng. Ông vẫn làm việc và tạo ra những viên đạn thông minh, những viên đạn có thể tìm đến mục tiêu chính xác và đánh bại nó, góp phần nâng cao sức mạnh quân sự đất nước. Ông tin tưởng mình không thể gục ngã. Ông vẫn tiến lên và không bao giờ chịu dừng lại.
Yêu hòa bình bởi lẽ tự nhiên và sáng chế súng bởi thiên bẩm, người ta sẽ vẫn còn mãi nhắc đến ông.
Аркадий Шипунов. Человек-легенда
ИА Тульские Новости 26.04.2013
25 апреля 2013 г. на 86 году жизни скончался Аркадий Шипунов
Аркадий Георгиевич, как и любая ВЫДАЮЩАЯСЯ ЛИЧНОСТЬ, не был ПРОСТЫМ, не был "тусей-пусей". Это был, ПО-ХОРОШЕМУ - ХИЩНИК.
В хорошем, повторюсь, смысле слова.
Агрессивный, мощный, безжалостный (к конкурентам и, само-собой, к врагам страны). Не задумываясь, пользовался всеми возможными способами, чтобы победить соперника. Надо было "обольстить - приголубить" нужных специалистов или чиновников, чтобы продвИнуть своё изделие - делал и это.
Но при всём при этом - выдавал потрясающее вооружение. Фонтанировал идеями! И при этом свой коллектив напрягал неимоверно. Не жалел и НИКОГО ИЗ СВОИХ для ДЕЛА..
И это хорошо видно в этой прошлого года прижизненной статье о Конструкторе вооружений Шипунове.
То, что создало тульское КБП при нём, ещё многие ДЕСЯТИЛЕТИЯ будет нас охранять (и кормить руководство и коллектив фирмы).
Мир его праху.