Có lần tại khu Phú An trên bờ sông Hương, tôi đã gặp một chàng thanh niên. Anh ta lấy ra từ chiếc cặp bằng vải bạt một chồng vở và cắm cúi đọc. Anh viết gì đó vào vở, sau đó đặt những quyển vở xuống bãi cỏ ven bờ và ngồi ngắm nhìn dòng nước sông Hương đang từ từ trôi lặng lẽ.
Tôi đi đến chỗ anh. Mắt anh vẫn còn ngấn lệ. Người Việt thường ưa ở một mình với những nỗi niềm riêng, không muốn người ngoài chứng kiến những thể hiện cảm xúc cá nhân của mình. Bị bắt gặp, người ta sẽ tìm cách lánh xa, hoặc tìm cách thay đổi ấn tượng của người ngoài về tâm trạng của mình. Người mới quen của tôi, sau khi được biết đã gặp một nhà báo Liên Xô, anh nhanh chóng lau nước mắt, cất cẩn thận những cuốn vở vào trong cặp, nhưng đã không tỏ ra chút nào là có ý muốn bỏ đi. Thay vào đó, anh đứng lên, bình tĩnh vuốt mái tóc rối và đĩnh đạc chìa tay ra.
- Vũ Cao - anh thanh niên tự giới thiệu. - Sinh viên của Đại học Huế. - Sau đó, một lần nữa, anh cúi xuống và nhặt lên một...chiếc gậy tre.
Tôi nhận thấy thay vì chiếc chân phải bình thường thì ở chàng thanh niên - là một chiếc chân giả. Tôi đã muốn xin lỗi, rồi đi tiếp, để cậu ta tiếp tục với những suy nghĩ của mình, không bận tâm tới sự hiện diện của tôi.
Người đàn ông trẻ tuổi dường như hiểu được ý nghĩ của tôi, chạm tay mình vào vai tôi và mỉm cười:
- Không! Đừng đi! Tôi chưa bao giờ thấy một người Nga. Tôi muốn nói chuyện với ông. Và tôi có thể nói về cái chân này ngay bây giờ. Bị thương vào năm 1968. Bác sỹ đã phẫu thuật cắt bỏ nó cho tôi…
Sau đó, chúng tôi đi từ từ dọc theo bờ sông, gần như được đậu kín bởi hàng trăm chiếc thuyền chài lớn nhỏ.
- Không nên để tâm đến khuyết tật về thể chất của tôi - đột nhiên Cao nói. Mất mát của tôi không là gì, so với những đau khổ mà nhân dân tôi phải chịu đựng. Tôi thấy ông là người mới đến Huế. Hãy đi thăm các khu vực khác nhau của thành phố, nhất là phải đến thăm ngôi chùa đẹp đẽ Linh Mụ ở phía bên kia sông Hương, thăm các cung điện hoàng gia tuyệt vời, nhưng đừng bao giờ quên rằng chúng được làm từ những bàn tay của nhân dân tôi. Bây giờ, tất cả những công trình này đều thuộc về chúng tôi. Và điều này chẳng lẽ không phải là một trong những gì quí giá của cuộc sống?
Sau đó, anh mở cặp và lấy ra một tập sách nhỏ cũ của nhà tư tưởng thế kỷ XVI Nguyễn Trãi, mở cuốn sách đến trang nơi có in đoạn thơ sau:
Ta treo cung tên lên
Lau chùi cất áo giáp.
Và đón chào hoà bình
Bằng những lời hoan hỉ.
- Những lời thơ cổ xưa này lại có ý nghĩa hiện đại làm sao! Chiến tranh kết thúc, hoà bình đã trở về trên đất nước của chúng tôi - Cao nói. - Nhưng cần phải có bao nhiêu sức lực nữa đổ ra cho sự hồi sinh của đất nước!
... Một truyền thuyết cổ xưa kể rằng đã có thời Hoàng đế phương Bắc xa xôi gửi đến vùng đất Việt Nam một ác tinh. Ác tinh này cần phải tước đoạt của người Việt Nam khối linh khí, mà người xưa tin rằng linh khí này sẽ phú cho người ta có được nhân tài và ý chí. Một người phụ nữ cao tuổi, biết được lòng dạ xảo quyệt của kẻ thù, bà đã dấu kín trên một ngọn đồi trên bờ sông Hương lá bùa hộ mệnh được cho là đã hấp thụ toàn bộ tinh lực linh khí quốc gia. Ác tinh vì thế đã phải tay không trở về.
|