Đứng bên tôi là ủy viên Ủy ban hành chính Vĩnh Linh Trần Đức Hạnh, anh kể:
– Bên kia sông là đất của tỉnh Quảng Trị, là vùng giải phóng rộng lớn. Suốt hai năm rưỡi quân viễn chinh và lính thủy đánh bộ Mỹ nhiều lần càn quét những người yêu nước nhưng uổng công. Máy bay Mỹ liên tục ném bom bất kể ngày đêm. Tháng 5 năm 1967 mấy tiểu đoàn lính thủy đánh bộ Mỹ và quân ngụy Sài Gòn đã tràn vào phía nam khu phi quân sự, vi phạm quy chế quốc tế của khu vực này.
Mảnh đất Vĩnh Linh ở bờ bắc sông Bến Hải phải hứng chịu hoả lực chồng lên nhau, từ những trận bom khốc liệt nhất của máy bay đến đạn pháo từ các trận địa pháo cách sông bờ nam Bến Hải 4-8 km, từ tàu chiến của Hạm đội 7, từ các căn cứ Mỹ ở Dốc Miếu, Cồn Tiên, Trung Lương, Gio Linh.
Các xã miền núi của huyện bị máy bay chiến lược B-52 ném bom. Ở đây, trên đất Vĩnh Linh, “Pháo đài bay” của Mỹ đầu tiên bị bắn rơi. Người Mỹ khẳng định không thể có chuyện đó được. Người Việt Nam đưa ra số hiệu máy bay, họ tên các phi công. Washington không nói thêm lời nào, nhưng trên báo Mỹ ai đó vẫn nhiều lần tuyên bố lực lượng phòng không Bắc Việt Nam không thể “gặm” được máy bay B-52. Nhưng rồi ngày 17 tháng 9 năm 1967, vào lúc 17 giờ 03 và 17 giờ 34 hai “pháo đài bay” đã kết thúc cuộc “dạo chơi” trên không của mình dưới đất Vĩnh Linh.
Trong một căn hầm ở cách cầu Hiền Lương không xa, tôi gặp Lê Niệm, biên tập viên của tờ báo địa phương “Thống Nhất”. Anh tới đây để lấy tư liệu cho bài ký sự tố cáo tội ác của quân phiệt Mỹ đối với dân thường ở phần phía bắc khu phi quân sự.
– Hôm nọ chúng ta không có thời gian để nói chuyện, - Niệm mỉm cười, - Còn lúc này bom đạn không cho chúng ta ra khỏi hầm trước khi trời tối. Như vậy thời gian để nói chuyện là quá đủ. (Hầm sâu 20 – 25 mét, một ống thông hơi để lấy không khí thò lên mặt đất ở giữa vườn dứa. Nhưng ở đây không quan tâm đến dứa, người Mỹ đã quẳng xuống đây những quả “bom dứa màu vàng” (bom bi - người dịch) của họ rồi.
Ngay lập tức, như để khẳng định lời anh, một tiếng nổ rung lên.
– Tớ sẽ kể cậu nghe về huyện Vĩnh Linh của tớ, - Niệm mở đầu, - Rồi cậu sẽ hiểu tại sao ở mảnh đất này của nước Việt Nam, ở bờ bắc sông Bến Hải, bất chấp những gian khó vượt quá sức chịu đựng của con người, vẫn tiếp tục làm việc, chiến đấu và chiến thắng. Vĩnh Linh có 6 xã miền núi, còn 17 xã và thị trấn Hồ Xá nằm ở vùng đồng bằng ven biển. Từ cửa sông Bến Hải, từ biển đến biên giới Lào là 70 km. Từ khu phi quân sự đến đến tỉnh bên cạnh thuộc miền Bắc Việt Nam, tỉnh Quảng Bình 40 km. Cậu thấy đấy, chỉ là một mảnh đất nhỏ mà phải chịu đựng biết bao đau thương.
|