Giữa núi non Cao Bằng
Từ Hòn Gai – Cẩm Phả tôi theo đường sắt đi Cao Bằng. Mấy hôm sau thì đường sắt bị ném bom. Tháng 4 năm 1967 bọn Mỹ bắn phá đường Hà Nội – Lạng Sơn, đường sắt sang Trung Quốc bị gián đoạn. Người cuối cùng đi theo con đường này là đại sứ và tùy viên quân sự nước Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ ở VNDCCH.
Ở cực bắc của nước Việt Nam, trên những vùng núi non ở Việt Bắc {5} diện tích chỉ khoảng 14 nghìn km vuông là tỉnh Cao Lạng, hình thành từ việc hợp nhất hai tỉnh Cao Bằng và Lạng Sơn. Ở đó có sáu dân tộc sinh sống. Họ sinh sống ở vùng đông bắc Việt Nam đã nhiều thế kỷ. Thời trước họ sống du canh du cư, về sau họ định cư và xây dựng làng mạc ven sông hay ở những thung lũng và cả trên núi cao. Những ngôi nhà sàn bằng gỗ cao ráo rộng rãi nhô lên xen lẫn vườn cam.. Nhà mái ngói đỏ, nóc nhọn cùng những ống dẫn nước bằng tre cầu kỳ rất điển hình cho những làng người Tày, người Nùng và người Dao.
Vùng này có nhiều phong tục tập quán đa dạng phong phú. Chẳng hạn như, từ trước tới nay khi chú rể tới đón cô dâu thì phải đi cùng một người hát hay nhất làng. Còn cô dâu phải mặc váy sặc sỡ gắn rất nhiều dây nhỏ. Họ đưa ra nhiều chướng ngại vật tượng trưng bắt chú rể phải vượt qua. Phong tục này vẫn không thay đổi ngay cả trong thời chiến.
Người Nùng dân số gần 350 nghìn là dân tộc đông người nhất của Cao Bằng. Họ đã sinh sống ở đây từ rất lâu bênh cạnh người Tày và những quan hệ gia đình của họ bện chặt với nhau. Người Nùng và người Tày chịu ảnh hưởng rất nhiều của văn hóa của những người sinh sống ở những vùng thấp là người Việt hay người Kinh, chiếm khoảng 87% dân số Việt Nam. Ngôn ngữ và chữ viết của người Kinh - Việt là ngôn ngữ chính và được tất cả các dân tộc ở Việt Nam sử dụng phổ biến. Nhưng người Tày, người Nùng và người Dao cũng có chữ viết riêng, lập ra trong những năm 50, đó là kết quả những nghiên cứu lâu dài của các nhà khoa học Việt nam áp dụng kinh nghiệm của các dân tộc Liên Xô. Các đài phát thanh địa phương phát bằng bốn thứ tiếng dân tộc. Nhà thơ nổi tiếng Bàn Tài Đoàn, nhà biên kịch Lương Viết Quảng đã sáng tác bằng tiếng các dân tộc miền Bắc Việt Nam. Các tác phẩm của nhạc sĩ Đỗ Minh người Tày, truyện dân gian của người Dao, điệu hát “sli”, điệu múa “siên tàng” của người Nùng được cả nước biết đến.
Người ta xem Cao Bằng là một trong những vùng có phong cảnh đẹp nhất Việt Nam. Mùa đông nhiệt độ trên núi hạ xuống dưới không độ, chuyện này không có ở nơi nào khác trong nước. Ví dụ, mùa đông năm 1946, bên cạnh Cao Bằng, ở khu vực đỉnh núi cao nhất Việt Nam – đỉnh Phanxipan (3142m), - có tuyết rơi. Tuyết cũng phủ dày 10 cm trên núi ở khu vực Sa Pa – một trong những khu nghỉ mát lớn nhất Việt Nam. Nhưng chỉ mấy tuần sau Sa Pa lại đã tràn ngập sắc xuân. Những vườn đào vườ quít bao quanh Sa Pa như những dải thắt lưng đỏ hồng. Những con sông con suối nước chảy ào ào dưới những chiếc cầu đơn sơ bắc qua khe sâu.
Với mỗi người Việt Nam thì Cao Bằng được biết đến như một tỉnh miền núi xa xôi, có thác Bản Giốc nằm trong số những thác nước lớn trong nước, nó được nâng niu giữa những khe đá của một cái hồ hùng vĩ – hồ Thang Hem. Bên dòng nước trong vắt va vào đá tung lên thành hàng trăm tia lấp lánh bạn sẽ cảm nhận được mùi hăng hăng cay nồng của rừng nhiệt đới. Không khí ở đây sạch sẽ như pha lê. Và có vẻ như mỗi khi gió thổi nó vang lên ngân nga như như pha lê. Lịch sử của vùng núi xa xôi này gắn liền với trang sử đấu tranh hào hùng vì độc lập tự do của nhân dân Việt Nam. Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân – tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam được thành lập trong khu rừng mang tên người anh hùng huyền thoại Trần Hưng Đạo. Đội quân vũ trang non trẻ của Việt Nam đã đánh thắng trận đầu, tiêu diệt đơn vị đồn trú của thực dân Pháp ở Đông Khê…
* * *
|