Trong những năm tháng khó khăn, trẻ em Liên Xô đã gửi quà cho những người bạn Việt Nam cùng trang lứa. Nhà hoạt động xã hội nổi tiếng Grigori Loksin và nhà văn Ted Gladkov mang quà đến Hải Phòng. Tôi đón họ ở cầu cảng.
Nhưng có lẽ những hậu quả khủng khiếp của bom đạn không bao giờ phai mờ được trong ký ức. Hầu như tất cả đều bị ném bom – nhà ở, những con đường dẫn vào thành phố, cầu cống, bến cảng. Luồng nước hẹp của sông Cấm nối cảng với vịnh Bắc Bộ đã bị rải mìn. Ở trung tâm thành phố Hải Phòng, từ cây cầu Ngự gần bưu điện thành phố, từ Bảo tàng cách mạng đến đường Điện Biên Phủ, trên một vùng đất gần bẳng một km vuông chúng đã ném xuống hàng chục quả bom bi mẹ… Con tàu Liên Xô Pereyaslavl-Zaleski đang đậu ở cảng bị hư hại, tháng 7 năm 1968 tàu Aleksandr Grin cũng bị bắt lửa. Chỉ có lòng dũng cảm của thủy thủ Liên Xô và công nhân cảng Việt Nam mới cứu được bến cảng và thành phố. Vì nếu như xảy ra nổ thì hậu quả sẽ rất khủng khiếp. Sức phá hủy sẽ bằng hai quả bom Mỹ đã ném xuống Hiroshima tháng 8 năm 1945. Trong số các nhà báo trên tàu Grin có phóng viên APN Boris Shumeev.
Trong những năm đầu sau chiến tranh, các cấp ủy Đảng và chính quyền Hải Phòng đã tập trung mọi nỗ lực vào việc khôi phục đường sá, tiềm năng công nghiệp và quỹ nhà ở của thành phố. Một trong những đối tượng khôi phục trước tiên của Hải Phòng là cây cầu qua sông Cấm ngay cửa ngõ thành phố. Không có cầu thì việc chuyên chở hàng hóa ra khỏi cảng là cực kỳ chậm. Sau đó nhiều công trình công nghiệp đã mọc lên, những ống khói đã mọc lên trên nhà máy xi măng Hải Phòng. Vậy mà nhà máy xi măng này đã từng phải hứng chịu hơn 300 trận ném bom trong thời gian chiến tranh! Ở khu Mê Linh, phố Cầu Đất nhà cửa đã được dựng lại, khai trương những cửa hàng mới. Dòng xe đạp lại tuôn theo những hàng cây non. Chợ Sắt và chợ An Dương đã đông người từ sáng sớm. Thật khó tưởng tượng trước đây nơi này chỉ là những đống đổ nát điêu tàn. Tháng 2 năm 1967 tôi đã được chứng kiến bọn Mỹ bắn phá khu phố Mê Linh như thế nào.
... Chiều tối tôi lại trở về đường Trần Hưng Đạo, nơi tôi đã hẹn gặp anh Lương. Anh ấy vẫn còn một việc nữa chưa làm. Chúng tôi ghé vào một hiệu sách nhỏ, Lương mua mấy quyển sách giáo khoa mới tinh cho cậu con trai: sắp đến năm học mới rồi. Và thằng cu của anh cùng 300 nghìn trẻ em sắp bước vào ngưỡng cửa nhà trường.
Tôi chia tay anh Lương ở bến tàu. Anh đưa xe đạp lên thuyền và thân thiện vẫy tay tạm biệt.
|