– Năm 1965 – trung tướng nghỉ hưu Mark Vorobiov nói – Liên Xô đã cung cấp cho binh chủng tên lửa phòng không VNDCCH tổ hợp tên lửa phòng không CA-75M “Dvina”.
Các phân đội tên lửa phòng không bắt đầu tham gia chiến đấu ngày 25 tháng 7 năm 1965 và hôm đó đã bắn rơi 3 máy bay. Binh chủng tên lửa phòng không nhanh chóng trở thành lực lượng chủ yếu của quân chủng phòng không không quân Việt Nam. Họ đã kết thúc chiến tranh với chiến thắng vang dội sau khi tiêu diệt 31 máy bay ném bom chiến lược B-52 trên bầu trời Hà Nội trong thời gian từ 12 đến 29 tháng 12 năm 1972.
Tổng kết chiến tranh, chính phủ Việt Nam đã tặng binh chủng tên lửa phòng không danh hiệu cao quý: “Binh chủng anh hùng”.
Từ 1965 đến 1972 đã có 95 tổ hợp tên lửa phòng không và 7658 quả tên lửa được đưa tới Việt Nam. Đến cuối cuộc chiến (tháng 1 năm 1973) lượng tên lửa đã sử dụng cộng với tổn thất trong chiến đấu và hư hỏng là 6806 quả. Số bệ phóng sẵn sàng chiến đấu còn lại là 39.
Bệ phóng tên lửa CA-75M là loại bệ phóng di động đầu tiên. Nhà sản xuất hàng đầu là Tổ hợp khoa học sản xuất Almaz (tổng công trình sư A.A. Raspletin), nhà sản xuất tên lửa là Phòng nghiên cứu Fakel (tổng công trình sư P. D. Grushin). Đơn vị đặt hàng là Tổng cục 4 Bộ quốc phòng (thủ trưởng là thượng tướng không quân G. F. Baidukov). Về việc này thiếu tướng M. I. Vorobiov đã viết ở trang 108 tạp chí “Duyệt binh”.
Đến thời chiến tranh Việt Nam thì tổ hợp này có đặc tính không cao so với trình độ tính năng kỹ thuật bay của máy bay chiến đấu Mỹ. Tuy nhiên ban đầu nó bắn thành công máy bay chiến thuật và máy bay hải quân. Trong năm 1965 lượng đạn tiêu hao là thấp nhất – 1-2 quả tên lửa để hạ một máy bay. Yếu tố bất ngờ đã lên tiếng.
Để giảm tổn thất, người Mỹ bắt đầu thích nghi với hoàn cảnh bằng cách dùng các biện pháp ban đầu là chiến thuật và sau đó là biện pháp kỹ thuật tùy theo mức độ thể hiện mặt yếu của tổ hợp Dvina: tiếp cận mục tiêu ném bom ở độ cao thấp, cơ động linh hoạt trong vùng hỏa lực, tăng cường gây nhiễu (từ máy bay có máy gây nhiễu EV-66). Tất cả các biện pháp đó có kết quả rõ rệt. Đến giữa năm 1966 để diệt một máy bay phải tốn đến 3-4 quả tên lửa. Đến năm 1967 thì người Mỹ chế tạo và lắp trên máy bay cường kích thiết bị gây nhiễu cho tổ hợp phóng trên tần số của kênh ngắm mục tiêu làm cho hiệu suất bắn giảm đi đáng kể.
|