[Мужик]

Trong cuộc trò chuyện với tôi, ông Nguyễn Khắc Viện nói:
- Chương trình này có ý nghĩa rất lớn trong giai đoạn đó và giai đoạn tiếp theo của cách mạng Việt Nam. Ủy ban dân tộc giải phóng Việt Nam được thành lập thực hiện các chức năng của Chính phủ lâm thời do Hồ Chí Minh đứng đầu. Ngay trong ngày thành lập Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra kêu gọi toàn dân tổng khởi nghĩa. Lời kêu gọi được kết thúc như sau:
“Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta. Nhiều dân tộc bị áp bức trên thế giới đang ganh nhau tiến bước giành quyền độc lập. Chúng ta không thể chậm trễ”.

Khởi nghĩa tại 3 thành phố lớn - Hà Nội, Huế và Sài Gòn kết thúc thắng lợi. Ngày 19 tháng 8 hơn 100 ngàn người dân đổ ra các đường phố Hà Nội, chính quyền thuộc về tay nhân dân khởi nghĩa.

Để tránh đổ máu, đại diện Mặt trận Việt Minh thuyết phục vua Bảo Đại, lúc đó đang ở Huế - thủ đô phong kiến, thoái vị. Ngày 23 tháng 8 Bảo Đại, theo lời khuyên của thái hậu, đã vĩnh viễn từ bỏ ngai vàng. Ngày 25 tháng 8 phái đoàn của chính phủ nhân dân từ Hà Nội vào đã tiếp nhận ấn, kiếm - biểu trưng của chính quyền quân chủ, từ tay Bảo Đại.

Ngày 25 tháng 8 các đội vũ trang khởi nghĩa đã chiếm hết các vị trí then chốt và cơ quan hành chính tại Huế. Gần 1 triệu dân Sài Gòn và các vùng lân cận diễu hành thể hiện sự đoàn kết với cách mạng. Cuộc tổng khởi nghĩa năm 1945 ở Việt Nam đã kết thúc thắng lợi. Cách mạng tháng Tám đã chấm dứt 80 năm đô hộ của chủ nghĩa thực dân, lật đổ chế độ phong kiến, đuổi quân phiệt Nhật, khôi phục nền độc lập cho Việt Nam. Như đoạn kết huy hoàng, ngày 2 tháng 9 năm 1945, khi mà những tiếng súng cuối cùng của Chiến tranh Thế giới thứ 2 chấm dứt, tại Hà Nội, trên quảng trường Ba Đình cổ kính, trước hàng vạn quần chúng nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh công bố Tuyên ngôn độc lập, khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.

- Sau khi cách mạng thành công, - ông Nguyễn Khắc Viện tiếp tục kể,- Mặt trận Việt Minh được mở rộng và củng cố. Mặt trận tập hợp được vào đội ngũ của mình những tổ chức xã hội mới: các hiệp hội yêu nước của giới công thương, tu hành, sinh viên, công chức v.v... Chính quyền cách mạng đặc biệt chú ý đến việc củng cố sự thống nhất giữa các dân tộc và tôn giáo. Ngày 8 tháng 12 năm 1945 đại biểu của 20 dân tộc đã tụ hội về Hà Nội từ mọi miền đất nước. Họ thiết lập các nguyên tắc thống nhất, bình đẳng và tương trợ lẫn nhau giữa tất cả các nhóm dân tộc. Đại diện các tôn giáo khác nhạu: Phật, Thiên chúa, nhánh Cao Đài, Hòa Hảo cũng tán thành các nguyên tắc chung này và bày tỏ ý chí quyết tâm bảo vệ nền độc lập và xây dựng Việt Nam mới của giới tín ngưỡng.

Ngày 8 tháng 9 năm 1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh về bầu cử Quốc hội. Ngày 6 tháng 1 năm 1946 tất cả công dân Việt Nam đi bầu cử. Ở Nam bộ, dù thực dân trấn áp song hơn 90% cử tri hoàn thành nghĩa vụ công dân của mình. Đại đa số cử tri bỏ phiếu chọn các đại biểu của Mặt trận Việt Minh. Như vậy một lần nữa nhân dân Việt Nam lại thể hiện sự tín nhiệm của mình với Việt Minh và Chính phủ của Hồ Chí Minh (Chủ tịch nhận được 98% phiếu bầu của cử tri Hà Nội).

- Hơn 300 đại biểu được bầu vào Quốc hội khóa I đại diện cho các tầng lớp xã hội, dân tộc, tổ chức chính trị và giáo phái khác nhau, - ông Trần Duy Hưng, Thị trưởng Hà Nội đầu tiên, kể với tôi. - Tại kỳ họp Quốc hội đầu tiên Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được sự tín nhiệm tuyệt đối.

Với mục đích mở rộng khối dân tộc thống nhất, tháng 5 năm 1946 Liên hiệp quốc dân Việt Nam (gọi tắt là mặt trận Liên Việt) được thành lập. Thành phần là các đảng phái, tổ chức xã hội và cá nhân, do lý do nào đó trước đây không tham gia Mặt trận Việt Minh. Mặt trận thống nhất là chỗ dựa trực tiếp của chính quyền mới ở các địa phương.

Với khởi đầu của Cách mạng tháng Tám, tại hầu hết các tỉnh, huyện, làng bộ máy hành chính cũ – quan lại, chánh tổng, lý trưởng – trao lại chính quyền cho lực lượng cách mạng mà không có bất cứ sự chống đối nào. Theo sắc lệnh số 63 do chính phủ mới ban hành, tại tất cả các địa phương trong cả nước các hội đồng được thành lập, sau đó hội đồng bầu ra các ủy ban hành chính phù hợp. Như vậy, chỉ sau một thời gian ngắn hệ thống các cơ quan của chính quyền nhân dân được hình thành, đảm nhiệm tất cả các chức năng của nhà nước và với sự ủng hộ của nhân dân đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ đó.