Cuốn sách này con kính tặng cha, người đã hy sinh năm 1941, kính tặng mẹ, người đã hiến cả đời mình cho các con, cho Tổ quốc và làm rất nhiều cho nhân dân Việt Nam, Lào, Cam-pu-chia.
Chương I
ĐÔNG DƯƠNG: LỬA ĐẠN VÀ HOA HỒNG
”VÀO LÚC 6 GIỜ CHIỀU SAU CHIẾN TRANH...” VÀ MỘT VÀI BÍ MẬT HÉ MỞ TRONG CUỘC XUNG ĐỘT ĐÔNG DƯƠNG
Chúng tôi hẹn gặp nhau ”vào lúc 6 giờ chiều sau chiến tranh...” Năm nào cũng vậy. Ngày mùng 5 tháng 8. Trên quảng trường Sverdlov ở Moskva. Bất kể thời tiết thế nào. ”Chúng tôi” - đó là những chiến binh quốc tế, như thời nay người ta gọi những ai từng làm việc trong chiến tranh Việt Nam. Còn ngày mùng 5 tháng 8 - bởi vì chính đêm hôm đó năm 1964 đã mở màn các đợt ném bom miền Bắc Việt Nam. Cuộc chiến xâm lược Việt Nam của Mỹ được bắt đầu rồi sau đó lan rộng khắp Đông Dương, tới cả Lào và Cam-pu-chia. ”Chúng tôi”- những chiến binh nay đầu đã bạc, những người chứng kiến và tham gia vào các sự kiện xa xưa ấy - đã ở đó...
Cũng vài năm rồi, từ khi địa điểm gặp gỡ, tưởng như ”không được thay đổi”, đã chuyển từ Quảng trường Sverdlov (nó không còn tồn tại nữa) đến toà nhà của Uỷ ban Cựu chiến binh hay loanh quanh tới mấy địa điểm khác của Thủ đô. Nhưng thời điểm và ý nghĩa cuộc gặp mặt của những người bạn chiến đấu vẫn như cũ. Năm tháng cứ trôi qua và chúng tôi còn lại ngày một ít hơn, các câu chuyện của chúng tôi (theo thời gian và theo việc gỡ dấu ”tuyệt mật” cũng như việc một số quy định đã bớt phần hà khắc) ngày một cởi mở và đầy đủ hơn. 35 năm qua, tất cả hay gần như tất cả mọi chuyện đều đã được vén màn bí mật: cả con người, cả vũ khí, thậm chí cả các mối quan hệ giữa con người, cả các cuộc đột kích vũ trang nguy hiểm khi đó là bí mật quốc gia. Nó được giữ kín tuyệt đối và được bảo vệ bởi các lực lượng đặc biệt. Giờ thì người ta đang chờ đợi sự cởi mở.
Liệu ở Hà Nội, Moskva, Bắc Kinh và các thủ đô khác người ta có biết Mỹ sẽ bắt đầu ném bom Việt Nam dân chủ trong tháng 8 năm 1964 không? Có. Có biết. Ví dụ, cựu tướng Ý Nino Pasti đã nói với tôi về việc này. Ông ta từng 2 năm làm Phó Tư lệnh quân đội NATO ở Tây Âu. Nhưng rất ít người khi đó lại có thể tin vào khả năng của cuộc phiêu lưu quân sự này. Thế nhưng đầu hè năm 1964, CIA và Lầu năm góc đã khuyến cáo Nhà trắng phê chuẩn việc ném bom. Uỷ ban Nghị viện Hoa Kỳ về các vấn đề đối ngoại đã buộc phải thú nhận: ”Sự cố Vịnh Bắc bộ, tín hiệu của cuộc xâm lược, do CIA dựng lên để Nhà trắng nhận được quyền lực không hạn chế trong việc mở rộng chiến tranh ở Đông Dương”. Nhưng những dòng này khi đó là bí mật quốc gia của Mỹ.
”Sự cố” vịnh Bắc bộ được chuẩn bị như thế nào? Ngày 23 tháng 7 năm 1964 tàu khu trục ”Maddox” rời cảng Iokosuka Nhật Bản với nhiệm vụ theo dõi các hoạt động của lực lượng hải quân Bắc Việt Nam trên vịnh Bắc bộ. Chiến dịch bí mật này mang mã hiệu tình báo ”34-A”.
Tại một cảng của Đài Loan tàu khu trục ”Maddox” tiếp nhận ”container đen” với thiết bị điện tử dùng để phát hiện các trạm ra-đa đặt tại các vùng ven biển và đất liền Bắc Việt Nam.
Sau đó ”Maddox” được tàu khu trục ”Terner Joy” đến hỗ trợ. Nhóm 2 tầu bắt đầu tuần tra vũ trang với cùng mã hiệu chung: ”71-2”. 19 giờ 40 phút ngày 4 tháng 8, ra-đa của ”Maddox’ phát hiện [21] dấu hiệu của 5 tầu ngư lôi cỡ nhỏ của Bắc Việt Nam và lập tức khai hoả với các loạt đạn có mục tiêu. Jonh Harry, chỉ huy đội tuần tra ngay lập tức điện báo sự việc về Hoholulu cho Bộ tham mưu hải quân Thái Bình Dương của Hoa Kỳ.
”Có đánh nhau thật không? Các anh có thể khẳng định là bị tấn công không? Có chứng minh được các tầu ngư lôi của Bắc Việt bị đánh chìm không?” - Từ Hoholulu Đô đốc Sharp căn vặn.
Không nhận được câu trả lời khẳng định từ hạm trưởng Harry, song cỗ máy chiến tranh của Mỹ vẫn được khởi động. Lệnh ”tấn công đáp trả Bắc Việt” được ban bố. 64 máy bay chiến đấu từ các tàu sân bay ”Ticonderog” và ”Constellation” trút bom dữ dội xuống 5 mục tiêu ở miền Bắc Việt Nam. Sự kiện vịnh Bắc Bộ đã được sắp đặt như vậy.
Mỹ bắt đầu chiến tranh trên không với Bắc Việt Nam như thế. Nó kéo dài hơn 8 năm, đến tận ngày 27 tháng giêng năm 1973. Tôi biết chính xác, vào cái đêm tối trời ngày 4 tháng 8, các tàu chiến nhỏ của Bắc Việt Nam đã tấn công 2 tàu khu trục Mỹ. Khi đó việc này không được tiết lộ. Sự việc xảy ra trên lãnh hải của Việt Nam dân chủ cộng hoà (VNDCCH), tức là người Mỹ đã xâm nhập và vì thế hạm trưởng Harry đã im lặng. VNDCCH cũng không thông báo vụ chạm súng. Khi đó còn chưa có sự ủng hộ mạnh mẽ của báo chí quốc tế, trong khi mỗi từ không khéo nào đó của các nhà ngoại giao, nhà báo hay nhà quân sự có thể làm người ta nghĩ sai các sự kiện đối với Bắc Việt Nam. Lúc ấy, vào tháng 8 năm 1964, Hà Nội chỉ thông báo việc có chạm súng nhưng không bình luận gì hết. Đất nước nhanh chóng khoác ngay trang phục thời chiến.
Ở Việt Nam mỗi người dân đều trở thành một chiến sĩ, đàn ông hay đàn bà, người già hay trẻ nhỏ, nông dân, công nhân, nhà văn, hoạ sỹ, nhà thơ, nhà ngoại giao... Hàng trăm ngàn cây số giao thông hào được đào trên khắp đất nước. Chúng có thể quấn hàng chục vòng Trái đất. Việt Nam hứng chịu nhiều ngàn cuộc dội bom, oanh tạc từ trên không, pháo kích từ ngoài khơi. Đôi lúc còi báo động rú lên tới 3 chục lần một ngày đêm. Chúng tôi, các nhà báo, các chuyên gia quân sự là nhân chứng của thực tế này.