Thiệt tình khi ấy Đông Dương vẫn bị coi là xứ mọi nên sĩ quan sang bên ấy phải được chế độ đãi ngộ hơn bổn quốc. Giống như ta nhân đôi lương binh lính đóng ở Hoàng Sa vậy.
Mình đọc tác phẩm Papillon thì những tay tử tù, hay phạm trọng tội nếu tình nguyện tham gia quân đội viễn chinh sang các nước thuộc địa thì được tha bổng. Chính vì thế dễ hiểu là quân Pháp ở Đông Dương vô kỷ luật và dã man vậy.
Mình cũng được nghe nói một khúc đê sông Hồng vỡ, tay người Pháp thấy có trách nhiệm liên quan đến mình nên nhảy xuống dòng nước lũ tự vẫn. Hay tay kỹ sư người Pháp không bắc được cầu Hàm Rồng nên phải để kỹ sư Đức bắc được cầu. Xấu hổ quá tay kỹ sư Pháp cũng nhảy sống chết luôn.
Ngày xưa trước khi cụ Phan đi Nhật cũng ngủ với cụ Hoàng Hoa Thám một đêm. Cụ Phan thấy cách chống Pháp của cụ Hoàng không ổn nhưng cho rằng mỗi người một chí. Sau cụ Phan quyên tiền cho cụ Hoàng thì cụ Hoàng đã bị Pháp chặt đầu rồi. Nói thật chứ chống Pháp như cụ Hoàng chỉ tổ làm khổ dân, thất bại là tất yêu thôi do hạn chế về tư tưởng và phương pháp đấu tranh.
May có cụ Hồ lãnh đạo nhân dân chớp thời cơ giành chính quyền. Nói như Phan Khôi là nhặt được chính quyền e rằng hơi quá.
