[huyphuc1981_nb]

Chúng ta xem đến một mặt cơ bản khác của khẩu súng, là khóa nòng AK.

Trên kia, chúng ta đã chứng kiến một câu chuyện là cả cái nước Mỹ và văn hóa tiếng Anh ngu hơn giống éng éc, điên hơn loài gâu gâu, chúng cố chứng minh pistol là súng trường, MP44 là súng trường, để AK là học trò của phát xít dã man. Ở đây, chúng ta sẽ lại thấy "văn hóa súng ống" Mỹ ngu xuẩn điên rồ thế nào.Ở nước Mỹ, mỗi năm có 100 ngàn người bị thương vì súng ống trong đó có 30 ngàn người chết, trong khi chiến tranh Afghan chỉ chết có 6-7 ngàn người Mỹ trong 10 năm. Đặc sản Mỹ, trong các trường trông trẻ cấp bằng khống kiểu Mỹ mỗi năm có một vài vụ to như Cho Seung Hui. Đặc biệt, cuối năm 2012 thì thủ phạm vụ thảm sát là một năng khiếu khoa học. Ở Mỹ, những năng khiếu nghệ thuật khoa học được xếp vào dạng tâm thần "tự kỷ", bị hành hạ từ thơ ấu trong các trường đặc biệt, để khoa học không ngoi lên chiếm chỗ các ông lái súng, bị biến thành những quái vật như Adam Lanza. Từ một năng khiếu khoa học, anh ta bị xếp vào hạng bệnh tâm thần kiểu Mỹ mang tên tự kỷ, và bị biến thành tâm thần thật sự. Cái phương pháp đánh giá, phát hiện "bệnh nhân tự kỷ" từ sơ sinh, hành hạ chúng để chúng thành tâm thần... được người Mỹ xuất khẩu đi khắp thế giới, đến các nước chính trị có giá rẻ mạt, chúng dọa các bà mẹ dốt nát nhà quê ra tỉnh, để biến những ngôi sao của họ thành quái thai. Mục đích không ngoài việc đần độn hóa các dân tộc bị Mỹ nô dịch bằng chủ nghĩa thực dân.

Các trường trông trẻ cấp bằng khống của Mỹ cũng ồ atj xuất khẩu tiếp thị các nợi bằng đủ thủ đoạn , từ mua chuộc các chính trị rẻ mạt để các bộ giáo dục giáo dục thanh thiếu niên sang đó, đến các trang "tổ chức sinh viên", các quân đoàn "tình nguyện viên" mà nòng cốt là đám thanh thiếu niên dốt nát lười biếng điên rồ, và các binh đoàn người ăn bám sinh ra từ các trường trông trẻ cấp bằng khống đó. Ví như các nhân vên nhà nước bên ta, được tuyển vào theo kiểu chạy đua phiếu bầu của các phe phái, không việc làm, thừa hoóc môn sinh dục vì lệnh cấm đẻ, a la xô xông vào internet làm tình nguyện viên kiểu Mỹ. Có thể thấy các cô các cậu mới lớn thèm thuồng xem trên internet những đại hội trần truồng trong các trường học Mỹ, hay rỉ tai nhau kẻ trước người sau về những buổi sinh nhật tràn ngập thuốc phiện và bao cao su.

Gọi là văn hóa súng ống vì bên Mỹ súng ống - chuyện hệ trọng bậc nhất của một cường quốc, lại không được đánh giá bằng một nhóm rất nhỏ các nhà bác học đứng đầu xã hội, mà bằng những đoàn "tình nguyện viên", tức đám ngộ độc quảng cáo, điên rồ và ngu xuẩn nhâts xã hội, được chế tạo hàng loạt bằng công nghiệp sản xuất quái thai, trông trẻ cấp bằng khống, nghiện ngập từ xương tủy những ma túy vật chất và tinh thần. Đến mức, người Mỹ đah đâu thua đấy, nhưng tự xương là siêu cường quân sự số một toàn cầu. Sự thật là, từ sau chiến tranh Mexico hơn 100 năm trước, thì ngưoừi Mỹ chỉ thắng một cuộc chiến tranh duy nhất do họ phát động, là đánh chiếm Grenada bằng một quận của Hà Nội. Các cuộc chiến tranh khác mà họ "thắng" là WW1, WW2... đều do châu Âu looi kéo Mỹ vào giải quyết những việc không liên quan gì đến Mỹ. Đánh đâu thua đấy, nhưng càng thua càng nhồi sọ tinh thần chó dại, để đanhs nữa, để bán súng lởm nữa.

Một sự thật là. AK không liên quan gì đến MP44 cả. Về nguyên lý chiến đấu thì súng trường Mondragon của Mexico 189x đã nỗ lực làm súng trường xung phong nhưng điều kiện kinh tế-kỹ thuật chưa cho phép. Fedorov Avtomat đã thật sự là khẩu súng trường xung phong và ra trận. MP44 chỉ là một cái quái thai súng ngắn cố làm ra vẻ súng trường bằng nhồi quá áp. Còn khóa nòng AK thì lại xuất phát tưf bên Mỹ, điều mà rất ít những kẻ điên dại ngu xuẩn, những kẻ luôn tự hào Mỹ... biết đến. Đó là, khóa nòng AK được phát triển từ mẫu khóa nòng súng trường phát một lên đạn tự động G1 Garand của Mỹ.
================

Khóa nòng là gì ?

Mỗi khẩu súng hiện đại có một cái cửa sau của nòng để nạp đạn, còn súng cổ thì người ta nạp miệng, cái đó biết rồi. Cửa hậu của súng hiện đại trong tiếng Anh là bịt đáy nòng breech. Cái cửa hậu breech ấy có một cái khóa, gọi là khóa nòng, tiếng Anh là bolt. bolt là từ tiếng Anh của bu-lông, tiếng Ta bồi Tây từ "boulon". Trong tiếng Pháp, thanh xoắn ốc bên ngoài là vis, vít, loại vít dùng vặn vào thép để kết nối thép gọi là bu-lông, khác với loại vít khác, như vít me dùng để canh me-điều chỉnh vị trí chính xác. Tiếng Anh dùng từ con ốc để chỉ khóa nòng có tryền thống từ thời súng đá lửa nạp miệng. Khi đó, để dễ gia công phần buồng nổ, người ta khoan thông cái nòng súng, rồi bịt cửa hậu vào bằng một bu-lông, có thể tán cố định. Tiêng Anh thì nổi tiếng là thông thái trong sáng rõ ràng rồi, đến mini gun là súng to nhất trong các loại súng cùng cỡ đạn thì phải biết. Tiếng Pháp thì bộ bịt đáy nòng-khóa nòng gọi là quy lát, culasse, tức là cái bịt đầu ống, cái nắp xi lanh máy nổ cũng là culasse với đầy đủ các bộ cửa khóa phức tạp của nó.

Như thế, khóa nòng là bộ phận chính của máy súng. Nếu như trích khí là động cơ của máy súng thì trích khí sẽ kéo cái máy công tác chính là khóa nòng. Có thể hiểu bịt đáy nòng là cái cửa, còn khóa nòng là cái chốt cửa, chốt ngăn không cho cửa mở ra khi đạn nổ có phản lực rất mạnh , khoảng 2-4 tấn với súng trường. Sau khi đạn nổ thì chốt-khóa nòng lại tháo ra trơn chu để cửa-bịt đáy nòng mở ra, tháo vỏ đạn cũ và thay viên đạn mới.

Khóa nòng dùng để làm gì ?
Mỗi một cái khóa nòng ngoài chức năng đóng mở cái cửa chịu lực đó, còn có các chức năng nữa là móc vỏ đạn đã bắn rồi khỏi nòng và giữ vỏ đạn đó trên đường di chuyển-extractor, hất vỏ đạn ra khỏi khóa nòng ejector, móc đạn từ băng và đẩy nó vào nòng.

Các loại khóa nòng và hoạt động.
Như chúng ta đã biết, các khóa nòng súng hiện đại xuất phát từ các hệ khóa nòng cổ. AK xuất phát từ Mauser-Mosin là khóa nòng quay hai tai trước. Loại khóa này cũng như cái chốt cửa, người ta quay nó một góc để nó không rơi xuống. Tai chịu lực đằng trước ở đầu khóa nòng ngay sát đuôi nòng. Khóa nòng quay hai tai trước có ưu điểm là đường truyền lực ngắn, vỏ máy súng không cần chịu lực bắn, chuyển động đơn giản, mặt bịt đáy nòng không lắc nên đạn và vỏ đạn chuyển động ổn định. Cũng là khóa nòng quay tai trước nhuưng các súng FG42 (Mỹ sao lại thành M60), Mauser G.41(M)... và một số súng khác khi tiến lên liên thanh không thay đổi gì nhiều so với súng lên cò tay Mauser-Mosin.

Ở các súng như Dreyse M1841 Phổ, Berdan M1870 Nga, Mauser IG71 Phổ, Früwirth M1872 Áo-Hung, Gras mle 1874 Pháp.... cho đến các Lebel (Pháp 1886), Berthier (Pháp 1892, đáng chú ý đây là súng trường tiêu chuẩn đầu tiên của của nhà ta, Anh-Đô-Si-Noa, tốt hơn Lebel chính quốc vì không dùng băng ống gỗ dọc nên dùng được đạn đầu nhọn, đây là cái hài hước vua đẻ non mà văn hóa súng ống eng éc gâu gâu kiểu Mỹ sẽ nhai lại trong M16/AR-15 đẻ non trước AR-18), Mauser, Mosin, Lee Enfield (Anh), ".30-06" Springfield (Mỹ), thì thao tác là xạ thủ cầm tay khóa nòng làm "quay - kéo lùi - đẩy tiến - quay". Súng sẽ thực hiện các thao tác : móc vỏ khỏi nòng , hất vỏ khỏi khóa nòng, móc đạn từ băng, đẩy đạn lên nòng, đồng thời với lên búa cò. Các thao tác này gọi chung là lên đạn. Trong số các súng đó thì Lee Enfield tai sau truyền lực xa, súng này rất yếu chúng ta đã đề cập rồi.

Vetterli được Thụy Sỹ chấp nhận năm 1869 là súng chuyển súng khóa nòng quay phát một lên cò tay thành kiểu "kéo thẳng"-"straight pull bolt". Tức là xạ thủ không cần "quay - kéo lùi - đẩy tiến - quay", mà chỉ cần "kéo lùi-đẩy tiến" là máy súng đã làm đủ các thao tác. Bên Áo-Hung cũng có một súng "straight pull bolt" là Mannlicher Model 1885 (được chấp nhận năm 1886), khẩu súng Mỹ M1895 Lee Navy cũng có kiểu Mannlicher. Về nguyên tắc, thì cái máy này đã gần giống như máy tự động, chỉ lắp động cơ vào đẩy tiến lui là nó chạy tự động (động coư ví như trích khí). Cả Vetterli và Mannlicher đều là khóa nòng truyền lực xa.

Mannlicher phát triển thành các máy chèn nghiêng ZB-26, SVT, FN FAL... mà chúng ta đã xem. Ngoài rung khi bắn liên thanh, thì ngay cả khi bắn phát một cái này cũng đáng chú ý. Kiểu chèn nghiêng phải chấp nhận truyền lực xa và gây khó khăn cho động tác văng vỏ đạn ra ngoài, vì mặt khóa nòng không được thiết kế như ý, do trước khi chuyển động khóa nòng đã phải nghiêng đi một chút, điều này dẫn đến khó khăn khi thiết lại cần đẩy lùi vướng đường hất vỏ, nên chúng ta đã biết SVT đẻ ra cái cần đẩy lùi rời..

Khóa nòng quay hai tai Mauser-Mosin trực tiếp tiến lên thành các kiểu máy cuả Mauser G.41(M), FG42 (Mỹ copy thành MG6), đến nay vẫn có súng dùng kiểu khóa nòng này, được cái là dễ chế tạo. Tuy nhiên, khi chuyển sang tự động và liên thanh thì tiến lên đơn giản như thế không được. AK cũng là kiểu khóa nòng quay hai tai trước nhưng nó biến đổi nhiều và ở post này chúng ta nói đến sự biến đổi đó.
==========

Khóa nòng chuyển từ phát một lên liên thanh
Chuyển từ phát một lên súng máy thì khóa nòng gặp nhiều vấn đề. Súng ngắn liên thanh PP/MP thì không có khóa nòng. Trước WW2 súng máy khác là hàng quýt sờ toọc, trong khi súng ngắn liên thanh cũng là súng máy nhưng siêu đơn giản, không hãm, không khóa, không trích khí, ít phải lo nóng nòng... nên Hitler mới lừa bán cho ngân sách Đức. Đây là nước cờ liều, vì súng ngắn liên thanh rất dễ làm, dựa vào nó thì không giữ lâu được vị thế so với Liên Xô. Quả như vậy, liền trước chiến tranh Liên Xô mới có PPSh, nhưng nó quá dễ làm nên trong 4 năm chiến tranh có 6 triệu khẩu được sản xuất tràn ngập Đức, trong khi đó dù có ưu tiên thì vẫn chỉ có 1,2 triệu SVT ra đời. Súng ngắn liên thanh dù có chau chuốt thì cũng quá rẻ mạt.

Trong việc lựa chọn kiểu khóa nòng chúng ta đã dể ý đến một việc, là Xô-Đức thể hiện đẳng cấp một trời một vực so với Tây Âu, đó là không chấp nhận khóa nòng chèn nghiêng (trừ 3 bản ZB26(t), MP44 và AS-44 đã nói trên). Trong thực tế, các súng liên thanh DP (Xô 1927), MG42 (Đức 1942), MP45 (Đức 1945) là các bản "chèn nghiêng kép", thực chất là hai chèn nghiêng hai bên bù rung. Kiểu khóa "chèn nghiêng kép" này là những biến đổi từ phác thảo năm 1907 của nhà kỹ thuật Thụy Điển Rudolf Henrik Kjellman. Như thế, các súng chèn nghiêng có cấu tạo quá đơn giản, chỉ được chấp nhận ở những nước người ta đánh giá sai về rung.

Súng máy dùng để làm gì ? sungs máy Đông Âu và súng máy Anh-Pháp-Mỹ
Ở Tây Âu cho đến nay vẫn dùng súng máy như trong phim, bắn diện tích, thậm chí là Mỹ dùng để bắn cầu vồng mưa đạn. Có thể dễ dàng tính, để bắn diện tích 1km2 thì cần đến 1 triệu viên đạn cho mỗi mét vuông một viên, và như thế có xác suất trúng vẫn chưa đáng kể. Một triệu viên đạn như NATO 7,62x51 là 25 tấn đạn và bắn một ngày mới hết, đó là sự thật đằng sau những hoang tưởng rồ dại của thế giới điên rồ. Khẩu súng máy có chùm bắn điển hình là MG42, loạt cực nhanh 1200 và giá súng rung đều không lệch, loạt nhanh không phải là để đổ đạn đi nhanh như dân hoang tưởng bên Tây, mà là để trùm thật nhanh đạn lên mục tiêu trước khi nó thụt xuống hào. MG42 không phải nước nào cũng theo được tốc độ bắn vì quá hao đạn, nhưng nó minh chứng cho sự khác nhau của Xô-Đức và Anh-Mỹ-Pháp (video MG42 có bộ giá giảm giật giữ súng luôn đúng hướng, và đường ngắm cực ổn khi bắn liên thanh).

Khác với Anh-Pháp-Mỹ. Bên Liên Xô và Đức người ta làm ra súng máy không phải để bắn diện tích, mà là để diệt mục tiêu điểm, cũng như là súng trường phát một. Chỉ khác là, loạt liên thanh sẽ cho tầm bắn hiệu quả của cả chùm tăng lên, vì ném vào mục tiêu nhiều đạn thành một chùm rộng hơn mục tiêu trong khoảng thời gian mục tiêu chưa né được. Như thế, có ngắm kém chính xác hay quá tầm chính xác của mỗi viên đạn, thì cả chùm vẫn có khả năng diệt mục tiêu cao.

Như thế, chỉ định nghĩa thế nào là súng máy thôi, đã là vấn đề lớn quyết định cấu tạo súng máy. Đâu có phải cứ bắn liên thanh được là thành súng máy, như Gattling cho đến thế kỷ 21 vẫn phải chạy bằng điện ngoài chiến trường. Chính Gattling cũng là một sự minh chứng cho ngu xuẩn của súng ống Mỹ. Ngày nay, do kéo bằng động cơ điện, nên Gattlinh bắn nhanh dần, nó mất cả chục viên để tăng tốc súng. Như trên ta đã nói, súng máy Đông Âu dùng để bắn mục tiêu điểm, sau chục viên khởi động đó, mục tiêu đã tụt vào hào và cười giễu khẩu súng đến bây giờ mới đủ tốc độ bắn bình thường. Nga cũng làm súng máy nhiều nòng, người Mỹ cũng gọi súng máy nhiều nòng Nga là Gattlinh như khẩu AK-630 6 nòng 30mm phòng không, nhưng các súng này chạy bằng năng lượng phát bắn chứ không hề phải cõng máy phát điện ra chiến trường, và đạt ngay tốc độ bắn chứ không cần lấy đà, cũng như AK 7,62mm. Thậm chí súng trường tiên tiến của Nga-Đức ngày nay còn làm các viên đầu bắn với tốc độ rất cao đến 2000, sau bắn chậm lại, ngược hoàn toàn với súng máy chạy điện.
=====

Chương trình M43 thiếu khóa nòng
Như thế, cho đến thời AK thì số loại khóa nòng được lựa chọn không nhiều. Chúng ta đã biết, dù có trình độ thiết kế và đánh giá súng ống cao, nhưng Đức cho đến năm 1942-1943 chưa có máy súng tốt. Tây Âu thì không nói làm gì, họ chỉ chấp nhận những thứ mà Xô-Mỹ không thể ngửi nổi. SVT cũng là chèn nghiêng không liên thanh hóa, mặc dù AS và AT (nhà Tokarev) cũng tham dự đợt thi AK bằng chèn nghiêng, nhưng chúng không đóng góp cho giá trị của khẩu thắng cuộc. Ví như AS-44 là thử nghiệm trên chiến trường của đạn M43, được thiết kế rất nhanh vì giống y PTRS và SKS (xê ca xê). AT thì là một bước tiến lên liên thanh của kiểu máy nhà Tokarev, dù Liên Xô không dùng thì sau cũng có FN FAL.

Khóa nòng họ Rudolf Henrik Kjellman khá tốt, cải tiến kiểu con lăn cho ra súng máy nhẹ, tin cậy. Có thể kể ra cả họ, cả con lăn và thanh chèn như sau. DP Liên Xô (1927) và RPD, MG42 Đức, MP45 Đức, CETME (Tây Ban Nha), SIG Stgw.57 (Thụy Sỹ), .... và một vài biến thể khác của Phần Lan, Thuỵ Điển, Iran, Pakistan.... Khẩu G43 Đức có máy giống phác thảo Kjellman nhất, được Anh Quốc sau này dùng lại khóa nòng trong súng thử nghiệm EM2. Nhưng vấn đề là các con lăn của MG42 và MP45 không thể làm trong những điều kiện khó khăn. Còn máy DP thì khá dài và nặng, dùng cho trung liên được nhưng súng trường cá nhân khó. Cùng họ nguyên lý lùi có hãm với MP45 có Kiraly 39M Hungary, được dùng trên FAMAS ngày nay, nhưng súng này mòn nhanh do nó cho các bộ phận chuyển động khi lực ép còn mạnh, mà là chuyển động trượt mòn nhiều, thật ra giá trị chính là đơn giản hóa khâu chế tạo so với MP45 và các hậu duệ. Liên Xô không dùng lùi có hãm từ đầu nên đạn AK khá côn so với các đạn khác, băng rất cong, khi dùng lùi có hãm thì xác suất hỏng vỏ đạn tăng lên. Kiểu G43 thì máy súng không thoáng, khi chuyển sang liên thanh dẫn đến tần số hỏng hóc cao.

Chúng ta đã biết họ súng Mauser G.41(M), FG.42 (Mỹ copy thành M60). Đây là các súng sử dụng khóa nòng quay 2 tai tiến lên thẳng từ Mauser-Mosin. Một số mẫu thử của MKb35 và SK39 cũng dùng kiểu máy khóa nòng quay hai tai trước này. Ngày nay vẫn có một vài súng dùng khóa nòng kiểu này. Nhưng cả G.41(M), FG.42 đều chứa đựng những nhược điểm, còn Mỹ thì có hay ho cái gì, thậm chí là súng nào Mỹ chấp nhận dùng chính thức đều là súng quái thai, hay Mỹ chấp nhận dùng là một biểu nhiện của bệnh quái thai. G.41(M) Mauser và G.41(W) Walther đều là súng được thử nghiệm đến mức làm một ít đem ra chiến trường cho lính đánh giá. Sau đó thì chúng ta đã biết, G.42(W) thắng cuộc thành biên chế chính thức G.43 với việc copy y sì trích khí SVT không sợ nhục ngay trong chiến tranh, trước đó cả hai súng đều dùng trích khí Đức Bang system. Cả hai súng đều có thể dùng trích khí SVT, nhưng máy Mauser có vấn đề. FG42 cũng vậy, nó là súng trường liên thanh có cỡ cân nặng bằng AVS-36 hat AVT-40 (SVT liên thanh), như thế là rất giật không thể chấp nhận được, vì cỡ đạn này muốn không giật phải cắt ngắn nòng đi giảm sức đạn hoặc nặng trên 7kg. FG.42 là súng lính dù Đức, nó chấp nhận khá nhiều nhược điểm để có khẩu súng liên thanh nhẹ.

Một kiểu khóa nòng khác nỗ lực các giải pháp để được hiệu quả như kiểu khóa AK sau này, đó là khóa nòng quay nhiều tai. Ban đầu là Mondragon, sau đến là M16 ngày nay. Chúng ta đã nói đến nhược điểm của khóa nòng nhiều tai rồi. Nếu như vật rắn tuyệt đối thì lực chỉ tác động lên 3 điểm, là 2 tai của khóa nòng quay 2 tai và cái đuôi khóa nòng. Nhưng nếu làm nhiều tai, thì với điều kiện gia công và mòn không chính xác, chỉ một số nhỏ là 2-3 tai trong số nhiều tai làm việc, chúng sẽ mỏi và chóng hỏng. M16 và các súng dùng kiểu khóa này ngày nay vẫn cấm ngặt việc đổi khóa nòng sang cổ súng khác nếu chúng đã cũ.

Như thế, điểm qua các kiểu máy súng trên, thì chưa thấy giải pháp cho AK. Lúc đó với yêu cầu Xô-Đức thì vấn đề khóa nòng AK là nan giải. Liên Xô thì thật sự là chưa tìm ra khóa. Còn Đức có MP45, nhưng chính những cái Đức chấp nhận đó lại không đạt yêu cầu Liên Xô lúc đó, là dễ làm số lượng lớn chưa từng có, kể cả trong điều kiện như năm 1941, phải dễ làm gần như PPSh-41. Các máy con lăn khó làm, khó đẩy quy mô lớn bùng lên nhanh chóng như năm 1941, khó làm chính cái con lăn.

Chúng ta đã thấy, nếu như không tính đến độ bền bỉ tin cậy dễ sửa... thì dễ dàng chấp nhận khóa nòng nhiều tai của Mondragon, khẩu súng trường tự động đầu tiên trên thế giới trang bị cho quân Mexico 199x-190x. M16 ngày nay vẫn dùng kiểu khóa nòng đó.
=============

Góc quay nhỏ, chia khóa nòng ra thành nhiều tai như hoa khế M16
Tại sao Mondragon và M16 lại có bộ tai chịu lực như hoa khế đó, thì xem lại từ Mosin-Mauser, các bậc cha chú của khóa nòng quay hai tai trước. (Mosin có thể xem trong video này, ảnh tháo lắp). Súng Berthier không có chức năng này nhưng không ai bảo Berthier hay ho cả, ít nhất là nó không được châps nhạn làm súng trưởng chủ lực của Pháp và nước Pháp chẳng có súng nào hay cả, Lebel cũng không có bộ phận này

Như đã nói trên, trên cái khóa nòng không chỉ có cái khóa nòng, khóa cái cửa hậu nòng, mà nó còn có một số bộ phận nữa, chủ yếu là các bộ móc vỏ đạn trong nòng ra rồi kéo về, hất vỏ đạn ra ngoài, móc đạn từ trong băng nạp vào nòng, và bộ kim hỏa. Với một góc quay lớn đủ lực để khóa nòng, thì các bộ phận trên có thể làm việc không đúng. Ngày nay, M16 vẫn dùng chọc vỏ lò xo yếu đuối, do không thiết kế được khe cho mấu hất vỏ, mấu này cố định trên vỏ máy, vì thế nó chạy quay-dọc quá nòng khi khóa nòng chạy.

Như hình các link trên. Mauser và Mosin dùng một đoạn rời, đoạn này không quay cùng khóa nòng, mà chỉ tiến lùi cùng khóa nòng. Mauser gắn lên cái đó móc đạn từ nòng. Mosin gắn lên cái đó đẩy đạn từ băng vào nòng. Khi tiến lên liên thanh thì đoạn rời đó mỏng mảnh, thêm khe chứa bụi bẩn gây kẹt. Nếu không có đoạn rời đó thì phải trả giá. Một là phải chuyển tai chịu lực về sau, vỏ máy súng phải chịu lực. Hai là chất lượng của các động tác trên giảm đi, khi tiến lên liên thanh cũng suốt ngày tắc. Ba là phải làm tai và cổ súng siêu cứng, cổ súng là một khối với vỏ máy súng hình dáng phức tạp, khi dùng vật liệu cứng thì gia công khó. Tất cả những điều trên đương nhiên là dễ dàng chấp nhận một kiểu đạn nào đó yếu đuối.

Như thế, các máy móc trên khóa nòng không cho phép khóa nòng quay tai trước quay một góc lớn, nếu như muốn làm một khẩu súng tốt. Với cấu tạo Mauser Mosin truyền thống, thì khóa nòng nhiều đoạn phức tạp không đủ độ bền và độ tin câỵ khi chuyển lên liên thanh.

Để quay góc nhỏ đã có hai giải pháp. Một là dòng FG42 (M60 Mỹ), vẫn dùng thiết kế cơ bản của các khóa nòng súng 189x, nhưng dùng hợp kim tốt làm toàn bộ vỏ máy súng và khóa nòng. Như thế thì giá gia công rất cao, vì vỏ máy súng là bộ phận cấu tạo phức tạp, cần nhiều công đoạn gia công, dùng phôi cứng sẽ khó làm. Cả hai súng trên đều không phải là súng trường phổ thông. Ngày nay có một số nước vẫn dùng kiểu khóa nòng đó.

Hai là, băm cái khóa nòng 2 tai ra 7 tai như M16 ngày nay hay Mondragon cách đây 110 năm. Đây là giải pháp dở người nhất vì cho dù có làm hợp kim tốt nó cũng rất nhanh mòn, vì cập kênh không kiềng ba chân đã nói trên.

Như thế, AK không thể chấp nhận các tình huống trên.
=============

M1 Garand Mỹ. Bệ khóa nòng
M1 Garand Mỹ là súng trường phát một lên đạn tự động. Đây là loại súng được sản xuất rất nhiều đến hơn 6 triệu khẩu. Súng này đã giải quyết được mâu thuẫn trên củakhóa nòng hai tai trước. Nó không chia đoạn nào. Mấu chốt ở chỗ, M1 phóng to bán kính của các tai chịu lực, như thế, nó cần quay một góc nhỏ vẫn lọt vừa cái tai chịu lực lớn. Tuy vậy, M1 có nhiều nhược điểm của một nước Mỹ điên rồ và ngu xuẩn về súng ống. Có thể dễ thấy nhất, là M1 không thiết kế được khe cho mấu hất vỏ chạy, dùng chọc vỏ lò xo yếu đuối nhanh dão. M1 cũng có nhiều ưu điểm khác, như cái cửa băng cuả nó. Những ưu khuyết tồn tại song song này đặc trưng cho súng ống Mỹ, mỗi thiết kế không huy động được đông đảo các tinh hoa của cả nước, mà chỉ do một nhóm nhỏ các nhà kỹ thuật phát triển với một vài ý tưởng chưa trưởng thành. Các ý tưởng đó không bao giờ được tính toán thử nghiệm già dặn, vì thiết kế phải tranh ngôi vua li xăng loại súng đó, và ông vua nào cũng đẻ non trọn đời như Lebel dùng băng ống gỗ dọc đến WW1.

Nhược điểm nghiêm trọng nhất của M1 Garand là nó không có bệ khóa nòng.

Như trên đã nói, những súng như Vetterli 1869 và Mannlicher đã có thể trở thành súng tự động nếu như nối nó vào cái piston chỉ biết chuyển động tiến lui. Nhưng, máy hơi nước hay máy nổ đều là piston chuyển động tiến lui, nhưng chúng đều phải có bánh đà. Bệ khóa nòng chính là bánh đà cuả súng. Nhiệm vụ của các bánh đà là trữ năng lượng, điều hòa tốc độ chuyển động, tích năng từ piston, trả lại năng lượng đó cho piston, biến đổi thành các chuyển động tiến lui của piston... Ví dụ, không ai cấm việc bỏ bánh đà máy nổ hai thì đi cho nhẹ rồi thay vào đó một cái lò xo đẩy về như súng đạn (ví như lò xo khí nén hay dùng trong súng đạn không bao giờ mỏi), nhưng không ai làm thế. Ví dụ đó để nói rõ tình huống, khi khóa nòng của M1 chuyển động đến vị trí hết phía trước, bắt đầu quay vào tư thế khóa, thì quán tính khóa nòng hết, lúc này khóa nòng M1 chỉ còn chuyển động bằng lò xo đẩy về. Các súng khác thì lúc đó bệ khóa nòng đang vẫn lao lên nhanh, đẩy tai quay khóa nòng trong khe chéo, khác nào búa đập khóa nòng vào vị trí khóa không cưỡng được.

Thật ra thì bộ đẩy lùi đẩy về của M1 Garand còn thô sơ i sì đúc Mondragon của thế kỷ 19, ngộ độc các súng tự động Pháp hồi WW1, như FSA-1917. Có thể tưởng tượng ra thế này, trích khí truyền chuyển động đến một cần đẩy lùi-đẩy về bên sườn súng, cần này đẩy một ngăn kéo chạy trên một caí ray ở thành vỏ máy súng. FSA-1917 cũng có nhiều tai và chọc vỏ lò xo, thiết kế hết sức đơn giản, nhưng nó còn có cái bệ khóa nòng tuy là hơi nhỏ.

Bệ khóa nòng là gì
Người ta không nối trực tiếp trích khí của súng với khóa nòng. Ở súng kéo khóa nòng tay Mauser-Mosin, thì không có bệ khóa nòng, mà khóa nòng chuyển động trực tiếp bởi đường đi ray rãnh của nó trong vỏ máy súng. Đến súng tự động thì mới có bệ khóa nòng. Bệ khóa nòng thường chỉ chuyển động tiến lùi và nối trực tiếp với trích khí. Thông thường nhất thì trích khí đẩy bệ khóa nòng lùi, sau đó thì lò xo đẩy về đẩy bệ khóa nòng tiến. Gọi là "đẩy về" vì "nhà" là vị trí sẵn sàng bắn, "về nhà" được vì được "đẩy về". Khóa nòng chuyển đoọng trong bệ khóa nòng, các khe rãnh chi tiết tương tác sẽ biến chuyển động tiến lui của bệ khóa nòng thành những chuyển động phức tạp của khóa nòng như xòe nêm chèn (và thu nêm chèn), nghiêng chèn..., quay khoá...

====================