Cái nhưng thứ 3, lần này đến từ phía LX. Khrushchev nên nắm quyền, thời kỳ đào mồ quật mả bắt đầu, mọi thứ bị xới tung. Đó gọi là xét lại. Chỉ sau một đêm, khu tự trị Crưm về với Ukraina, 2 hòn đảo được hứa giao cho Nhật. Khrushchev họp với Kono và ra tuyên bố chung ngày 19-10 năm 1956 với 1 điều kiện: 2 bên ký kết hiệp ước hòa bình.
Trong thỏa thuận này có đoạn: Liên Xô đi đến nguyện vọng của Nhật và cân nhắc đến việc chuyển giao cho Nhật đảo Habomai và Shikotan, tuy nhiên việc chuyển giao thực sự những đảo này cho Nhật sẽ được thực hiện sau khi ký kết hiệp ước.
Ở thời điểm đó, rõ ràng người Nhật đã có thể lấy lại 2 đảo nhỏ. Họ không hề chê 2 hòn đảo nằm giữa vựa cá. Nhưng kẻ không thích là người Mỹ. Họ cần cái cớ để đóng quân, chiếm đóng lâu dài, trong khi mà bóng ma đe dọa "hạt nhân Triều Tiên" vẫn còn chưa được quảng cáo rộng rãi.
Nhật lại bị ép ký kết thỏa thuận quân sự với Mỹ năm 1960, Liên Xô cảm thấy nguy cơ bị đe dọa. Cũng có thể lúc đó Nhật được Mỹ hứa hẹn sẽ giúp lấy lại cả 4 đảo, nên Nhật đã chọn cách từ bỏ thỏa thuận với Nga. Khỏi phải nói cách người Nhật chọn từ năm 1945. Họ chấp nhận quì gối, hay lê lết dưới chân Mỹ cũng được, để vực dậy đống tro tàn nước Nhật. Gọi đó là ô nhục hay dũng cảm thì tùy. Ngày nay cũng vậy, nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới không hề có tiếng nói chính trị quốc tế.
Ngay sau đó, Liên Xô gửi bản "ghi nhớ": LX sẽ không thể, dĩ nhiên, thực hiện thỏa thuận theo các bước, khi Nhật ký kết thỏa thuận quân sự mới, làm suy yếu trụ cột ở Viễn Đông, tạo ra rào cản phát triển quan hệ Xô-Nhật. Trong khi thực tế, thỏa thuận tước đoạt nền độc lập của Nhật và quân đội nước ngoài đóng quân trên đất Nhật vì hậu quả đầu hàng, tiếp tục ở lại đất Nhật, khai thác ưu thế mới, điều đó không thể hiện thực hóa lời hứa của CQ Xô Viết về việc chuyển giao các đảo Habomai và Shikotan."
Thực tế như sau này cho thấy, Mỹ cũng chẳng thể làm gì giúp Nhật đòi lại đảo, ngoài tuyên bố miệng. Chỉ có Nhật vẫn loay hoay chưa biết làm thế nào để quay lại biên giới Shimoda 1855.
|