Anosov và thép Damask
Tất cả dẫn Anosov đến kết luận: một trong những điều kiện cần để thu được thép Damask châu Á là “làm nguội chậm thép nấu chảy”. Kể từ đó, các thử nghiệm về sau đã được làm nguội một cách chính xác.
Kết luận của ông trái ngược với quan điểm đang ngự trị của các nhà luyện kim phương tây. Ví dụ như Fabr du Faure cho rằng chất lượng thép liên quan đến tốc độ nguội nhanh. Thậm chí làm nguội ngay thép đang chảy. Fabr du Faure nói nếu làm nguội chậm hơn, thép sẽ càng thô và chai cứng… phải tránh làm nguội chậm bởi thép nguội chậm chứa các phần tử tinh thể hình kim biệt lập lớn, khi đem rèn tạo liên kết kém…
Nhưng nguội chậm để thu được thép Damask là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Còn phải cần vật liệu ban đầu thật tinh khiết: sắt, than, graphite (để tránh hình thành tinh thể lớn hình kim như nhà Fabr du Faure lo ngại). Theo quan điểm đầu tiên của Anosov, các bộ lạc cổ xưa đã thu được thép bulat (tên khác của thép Damask) trực tiếp từ hoàn nguyên quặng sắt bằng các-bon. Do đó họ đã làm ra thép từ những loại quặng sắt từ rất tinh khiết cùng với loại graphite đặc biệt tinh khiết mà họ có ở gần thành phố Miass. Từ loại thép thu được, họ rèn ra lưỡi dao, lưỡi kiếm Khorasan có vẻ rất tốt (Khorasan là vùng thuộc bắc Iran ngày nay). Họ lặp lại quá trình nấu chảy và rèn nhiều lần, Anosov bắt đầu chuẩn bị cho quá trình để thu được thép bulat thật sự. Ông tin là mình đã phát hiện ra phương pháp mới để chế tạo thép, “trộn quặng sắt với graphite để nhận được trực tiếp từ quặng kim loại rèn được". Những thử nghiệm này chứa đựng khám phá vô cùng lớn lao trong công nghiệp luyện kim đen.
Phát triển của ngành luyện kim hiện đại ngày nay cũng đi theo hướng này: kim loại bột, hoàn nguyên và thu trực tiếp săt-thép từ quặng, bỏ qua lò cao nấu gang, sau đó sục khí vào gang nóng chảy khử bớt các-bon để thu được thép. Nhưng vào thời của Anosov, công nghệ lò cao nồi nấu hết sức phức tạp. Ông nói: “Cho dù là khả năng này (luyện kim bột) hấp dẫn, nhưng nó không sinh lợi, khi nó càng đòi hỏi chất lượng quặng và graphite cao hơn”. Ông bắt đầu tìm kiếm phương pháp mới thuận lợi hơn, tin cậy hơn, rẻ hơn. Một lần nữa lại thử nghiệm, thử nghiệm và thử nghiệm…
Dù sao, luyện kim ngày nay đã đi đủ một vòng, và trở về với phương pháp luyện kim bột cổ xưa nhất của các bộ lạc vùng trung Á.
|