Anosov và thép Damask
Đó là lúc Anosov gần như đã chạm được tay vào bí mật thép Damask. Nhưng khó khăn vẫn còn đó, hoa văn là một chuyện, chất lượng thép lại là cả vấn đề khác. Ông vẫn chưa biết làm thế nào để có được tất cả các đặc điểm ưu việt của thép lưỡi kiếm Damask thực sự như “chúng kém về độ cứng thậm chí là so với thép thường”, chỉ cứng và sắc ở lưỡi, lại uốn cong được mà không bị gãy.
Qua phân tích thành phần của lưỡi dao găm Ấn Độ, ông thấy chúng thuần túy chỉ có sắt và các-bon, không tìm thấy hợp kim nào khác. Dường như lưỡi dao này chỉ là thép các-bon thường. Nhưng hàm lượng các-bon ở đây lại cao 1,5 đến 2%. Không thể nào nhận được thép Cementite hóa lại cứng như thế. Điều đó có nghĩa là những hiểu biết về thép Damask phải nhìn nhận theo con đường thép đúc. Liệu có phải chúng còn chứa thành phần hợp kim nào khác nữa không ngoài sắt và các-bon? Ông suy nghĩ: Tìm kiếm hóa học không thấy gì trong đó có khác biệt cơ bản so với thép, nhưng điều đó có lẽ không phải vì thiếu phân tích kỹ lưỡng mà chính là thiếu khoa học. Điều đó đẩy ông đến chỗ phải cho rằng, “chất lượng của chính sắt mà trong đó luôn luôn có tạp chất phụ với hàm lượng quan trọng lớn hơn hay nhỏ hơn” làm cho chất lượng của thép cũng phụ thuộc vào đó…
Do đó ông đi đến kết luận: Thép Damask, là hợp kim sắt với các-bon, và hàm lượng các-bon phải đủ nhiều (chỗ này như về sau cho thấy ông đã nhầm). Hơn so với thép thường? Còn hoa văn, chúng chứng tỏ sự không đồng nhất của thép. Làm thế nào để có hoa văn? Cái gì là nguyên nhân làm cho hoa văn nổi lên? Các tư liệu thực nghiệm và dữ liệu khoa học Anosov có được lúc đó gợi ý cho ông vô điều kiện rằng, trước hết cần phải kiểm tra lại tất cả các ảnh hưởng của sự tinh khiết vật liệu ban đầu và điều kiện làm nguội thỏi sản phẩm.
Thời đó, thép được nấu chảy trong nồi, sau đó được đổ rót như gang trong khuân đúc. Ở đó chúng nguội và tinh thể hóa tương đối nhanh. Cái gì xảy ra nếu như thép được làm nguội hoàn toàn chậm, như để chúng nguội trong nồi nấu-nơi chúng chảy ra? Anosov đã cẩn thận để thép nguội chậm trong nồi nấu, thử nghiệm “tinh thế hóa thép” đầu tiên. Mẻ nấu số 74 tiến hành không giống như đúc mà để nguội trong nồi. Sau khi rèn thỏi thép thành “mảnh nhẵn nhụi và láng bóng”, cho ăn mòn a-xít và soi dưới kính hiển vi, ông thấy hiện lên rải rác những hoa văn giống như thép Damask. Điều kiện để có được chất thép Damask đã được ông tìm ra. Đó là làm nguội thật chậm thép thành phẩm trong nồi nấu. Còn sau này, ông xác định chính xác các điều kiện để thu được rất nhiều loại thép Damask khác nhau, khi mà đụng chạm đến thép Ấn Độ, đã có nhầm lẫn…
|