Sau cuộc rút lui bắt buộc, đơn vị của Gebhard được cho đi nghỉ hồi sức tại Flanders gần thị trấn Ypres thuộc Bỉ, vốn đã bị phá hủy hoàn toàn sau mấy tháng chiến tranh hầm hào khiến khu vực xung quanh bị biến thành cảnh quan lồi lõm như trên mặt trăng. Ngày 4/9/1918, không lâu trước khi chiến tranh kết thúc, tại đây ông đã viết một lá thư gửi em trai, khi này vẫn còn nôn nóng kẹt lại trong trại huấn luyện. Gebhard vừa được thăng chức quản cầm cờ và được tặng Huân chương Chữ thập Sắt hạng hai. Ông nói ông vẫn khỏe, ngoại trừ phải gánh lũ rận trong hầm do lây của bọn Anh. Cảnh quan nói chung “rất Flanders, trong tầm mắt không thấy một cái cây hay bụi rậm nào còn lành lặn, chỉ toàn hết hố đạn này lại đến hố đạn khác”.
Ông lo lắng liệu em trai mình có vượt qua được bài tập súng máy sắp tới không, trong đó học viên sĩ quan bị đặc biệt đối xử khắc nghiệt. Mặc dù vậy ông còn lo hơn rằng Heinrich có thể bị đưa tới một trung đoàn “vẫn còn bị kẹt trong cảnh hỗn loạn thực sự - đó không phải là nơi ta có thể làm quen dần được”. Với “cảnh hỗn loạn thực sự” có lẽ ông muốn nói tới những trận đấu pháo dữ dội dẫn đến các thiệt hại lớn về người mà bản thân ông chắc hẳn đã trải qua, mặc dù ông đều không đề cập đến chuyện này cả trong thư khi ấy lẫn những gì ông viết sau này về thời gian chiến tranh.
Tuy nhiên, con gái ông đã nhớ lại rằng cha mình đã kể cho bà nghe ông kiệt sức đến nỗi lăn ra ngủ trong một hố đạn pháo và ngủ say tới mức có một viên đạn bay qua sát sạt người ông mà ông vẫn không tỉnh dậy. Bà cho tôi xem cuốn sổ phác thảo mà kể từ mùa hè cuối cùng của cuộc chiến tranh đó ông đã phác thảo hình ảnh nhà thờ, phong cảnh, làng xóm và thị trấn, một số trong đó vẽ bằng màu nước. Giữa những cảnh tàn phá, trong đó bản thân ông có tham dự, Gebhard vẽ những cảnh điền viên. Một trong các phác thảo của ông vẽ những thân cây xơ xác và các hố đạn sau một trận đánh; ở bức khác là cảnh ban đêm tại cũng chính quãng mặt trận ấy, bị chiếu sáng bởi ánh lửa đạn pháo. Có lẽ đó là cách để ông vượt qua được những xúc cảm trong chiến tranh, cách để ông chiến đấu chống lại sự chai sạn tâm hồn của bản thân.
|