Hai anh em phải học nhiều tại trường, đặc biệt với những môn mà cha họ đứng lớp. Sau giờ học buổi chiều họ phải ở lại đến tận năm giờ chiều để làm bài tập về nhà, vì thế trong tuần họ còn rất ít thời gian chơi với các bạn hay giải trí vui đùa. Mặc dù vậy, trong cuốn “Hồi ký” của mình Gebhard kể về những buổi chiều muộn vui vẻ đi trượt tuyết trên các cánh đồng nước ngập đóng băng vào mùa đông, hay vào một mùa hè nọ, khi họ được tặng xe đạp, họ đạp xe quanh vùng ven Landshut. Cũng như trong mọi loại hoạt động thể thao khác, Gebhard chơi môn này dễ dàng hơn Heinrich, Heinrich thường mất điều khiển xe và thường phải nhảy vội xuống ngay giây cuối cùng trước khi chiếc xe đâm vào xe đạp của anh trai hay của bạn bè đi cùng.
Gebhard thích đi xem hòa nhạc, hay cậu thường ngồi chơi chiếc đàn organ mới trong nhà thờ dòng Dominican ở địa phương vào buổi chiều; Heinrich và bạn cậu là Falk Zipperer thường tới đó ngồi nghe. Gebhard cũng thích vẽ màu nước và được một thầy dạy hội họa khá giỏi ở trường động viên rất nhiều. Các bức phác thảo đầu tiên khá ấn tượng của Gebhard vẽ những khu cổ của Landshut được thực hiện ngay từ năm 1915. Trái lại, Heinrich thường đi nhà thờ vào buổi sáng, say mê sưu tập tem và tiền xu, đồng thời gần như ngày nào cũng gặp chơi với cậu bạn Falk. Hai bọn họ cùng mơ được đi chiến đấu, cuộc phiêu lưu lớn nhất diễn ra trong quãng đời yên bình của họ tính cho đến nay: “Trên hết tất cả, Falk và tôi muốn được tham dự vào cuộc đánh nhau này”. Heinrich thấy khó chịu vì thể hiện thiếu hăng hái của người dân Landshut đối với chiến tranh. Bản thân cậu ta theo dõi tin tức chiến sự rất chăm chú, chép lại hàng trang báo cáo từ các tờ báo và hoan hỉ trong nhật ký của mình trước những thắng lợi ban đầu. “Hiện nay quân ta đang tiến công rất cừ. Tôi rất vui sướng trước chuyện này trong khi bọn Pháp và đặc biệt là bọn Anh sẽ rất tức tối”. Tháng 9/1914 cậu ta ghi chú về con số ngày càng tăng tù binh chiến tranh Nga: “Số lượng quân Nga bị bắt ở Đông Phổ không phải 70.000 mà là 90.000 (chắc hẳn chúng sinh sản nhanh như sâu bọ)”.
Quan điểm cho rằng Đông Âu bẩn thỉu và sơ khai nổi lên từ cuối thế kỷ mười chín như một phản ứng đối với cảnh đám người di cư Do Thái nghèo đói chạy từ phía đông sang để trốn tránh những cuộc pogrom của Sa Hoàng. Khoảng giữa 1881 và 1914 có hơn hai triệu người Do thái Đông Âu phải bỏ nhà để đi sang phía Tây, hầu hết đều hy vọng được qua Mỹ. Nhiều người không đi quá được nước Đức. Bị ảnh hưởng bởi chủ nghĩa bài Do thái thịnh hành thời ấy, người ta xem bọn họ là lạc hậu, nghèo đói, bẩn thỉu và kỳ dị. Chiến tranh đã xác nhận lại hình ảnh về Đông Âu “bẩn thỉu, cần được thanh tẩy, đầy đe dọa, một vùng cần và nên được chinh phục”, như Sarah Jansen viết trong cuốn nghiên cứu lịch sử “Schädlinge. Geschichte eines wissenschaftlichen und politischen Konstrukts 1840-1920.” của bà. Chủ yếu là các bác sĩ và chuyên gia sức khỏe cộng đồng đã tuyên truyền hình ảnh đó ở hậu phương, khuyến khích ý tưởng “thanh lọc chủng tộc” tại những vùng chiếm đóng. Từ năm 1915 trở đi có một chiến dịch gửi thỉnh nguyện lên chính phủ của Năm Hội đoàn Kinh tế nêu lên ý tưởng rằng các vùng đất sáp nhập phải được giao không kèm theo cư dân địa phương, chuyện này trở thành vấn đề ngày càng được công chúng tranh luận; câu hỏi phải làm gì với những người “thừa ngoài nhu cầu” đã bị bỏ ngỏ.
Có lẽ cậu nhỏ Heinrich mười bốn tuổi đã tóm nhặt được điều gì đó trong cuộc tranh luận về “bản chất sơ khai” được gán cho các dân tộc Đông Âu từ ghế nhà trường, trên mặt báo hay thậm chí tại gia đình. Vào lúc cậu ta ghi lại đoạn viết trên trong nhật ký, rất tự nhiên cậu không thể ngờ rằng nhiều năm sau, trong cuộc đại chiến kế tiếp do nước Đức khởi xướng, chính cậu sẽ là kẻ, với vai trò Thống lĩnh SS và Cao ủy Đế chế tại Các vùng Lãnh thổ Chiếm đóng phía Đông, sẽ cố gắng biến giấc mơ thuộc địa hóa phương Đông cho nước Đức trở thành một sự thật tàn ác nhất trong lịch sử. Tuy nhiên, vài năm sau khi viết đoạn nhật ký trên, khi còn là sinh viên, cậu đã phát triển cái khái niệm về “nhiệm vụ đối với phương Đông man rợ” – ban đầu là một ý tưởng lãng mạn đưa nông dân đến định cư ở Đông Âu, vùng đất “hoang chưa được canh tác” và do đó đơn giản là đang chờ đợi các nhà chinh phục văn minh.
Hết chương 3
|