[Dmitri Tran]

Tản mạn một chút về lời Việt những bài hát Nga nhân có ý kiến trên.
Lời Việt của các bác lão thành là tuyệt, nhờ những vần thơ đó chúng ta biết những khái niệm đầu tiên về Văn hóa Nga. Cho nên không có chuyện "xét lại" ở đây khi bàn đến chúng.

Nhưng phần nhiều những bản dịch đó ra đời theo cảm hứng, khía cạnh âm nhạc, làn điệu... quá tốt, nhưng chắc vì thời gian hạn chế, nhiều bài chỉ dịch một vài đoạn, cách chuyển hình tượng bài hát chưa thật đúng như nguyên bản, tức là 'Cái Hồn" bài hát chưa thật đạt.
Lấy 1 VD ở bài "Ánh lửa".
Cũng như VN ta, người Nga khi đưa tiễn thường nhìn xuống dưới đất, ta thì hay "vê tà áo...", người Nga nhìn giày hay di di ngón chân. Trong nguyên bản dùng cụm từ "на ступеньках крыльца." - trên bậc thềm trước cửa nhà, là như vậy. Bản dịch cũ đã dùng "chiếc thềm đá" là rất đạt, nhưng thêm "xinh xinh" thì hơi trái khoáy - khi đó có ai vui mừng chú ý đến cái đẹp đâu mà miêu tả?
Nhưng dùng nhiều từ "mái nhà", tất nhiên không chỉ cụ thể cái mái nhà, nhưng trong ngữ cảnh tiễn đưa thì hơi chướng - khi lòng người có gì băn khoăn thì mới nhìn lên, kiểu như học trò thường nhìn lên trần nhà khi không trả lời được câu hỏi...

Hay như câu đầu tiên "На позицию девушка провожала бойца" Mikhail Isakovskyi đã viết như vậy (dùng C.4), chứ không là "На позиции..." dùng C.6 như nhiều người trích. Позиция là vị trí đóng quân, nơi đồn trú, cứ điểm, cô gái mới chỉ tiễn người yêu đến nơi đóng quân thôi, chứ cô ta không ở nơi đóng quân tiễn anh ta ra mặt trận. Lời Việt dịch "mặt trận", "chiến trường"... là hơi quá (thổi phồng) và không hợp - người Nga ra mặt trận thì không tâm tư nhiều và bịn rịn như người Á Đông!
Nếu ai để ý thì thấy vô lý ngay, ở những chỗ đó làm gì có bạn gái, nhưng vì để C6 "На позиции" dể hát hơn nên nhiều bản tiếng Nga và tất cả lời Việt đều theo C.6 "На позиции"

Và đương nhiên, tiêu chuẩn "hợp giai điệu, không lủng củng..." là tiên quyết của lời dịch. Nếu có chính xác, phản ánh đúng hồn nguyên bản bao nhiêu, nhưng lời dịch lủng củng thì cũng vứt đi - cô gái dù có tốt đến đâu nhưng mặt "sần sùi" thì khó có ai cảm ngay được! (Tôi liên tưởng "Песня" với cô gái, vì trong tiếng Nga, hầu như tất cả những gì thuộc về đẹp đẽ đều mang giống cái)