Chiến tranh nổ ra không làm cho ai bất ngờ; nó đã được nhen nhóm từ rất lâu. Dưới triều Wilhelm II đế quốc Đức đã tích cực chạy đua vũ trang và các cường quốc Châu Âu khác cũng theo nối gót. Mọi người dường như đều thấy rằng chiến tranh là không thể tránh khỏi – nhiều người thậm chí còn trông chờ nó xảy ra. Do vậy vào năm 1914 việc tiến hành chiến tranh được nhiều người đồng tình, trên hết là tầng lớp trung lưu và giới trí thức, những người xem đây là cơ hội cho nước Đức để cuối cùng có được vị thế xứng đáng trong số các cường quốc trên thế giới. Chỉ có một vài người, ví dụ như August Bebel lãnh tụ Đảng Dân chủ Xã hội Đức, là nhận thấy rằng cuộc chiến sắp tới tiên báo cho “buổi hoàng hôn của các vị thần thế giới tư bản”.
Nhưng sự nhiệt tình ban đầu từ từ bị thay thế bởi một quyết tâm khá lãnh đạm cần phải sống sót vượt qua chiến tranh. Sau tốc độ chiến thắng say sưa ban đầu, mặt trận mau chóng sa lầy biến thành cuộc chiến chiến hào gây hao tổn, dẫn đến những thiệt hại nặng nề. Đối mặt với thiệt hại ấy cũng như với những thiếu thốn ngày càng gia tăng khiến mọi người tự cảm thấy hậu phương cũng là chiến trường, đế quốc Đức cố gắng chống lại sự bất mãn ngày càng tăng bằng các báo cáo được thổi phồng từ chiến trường gửi về, đồng thời cũng áp đặt sức ép thường trực lên những người ở hậu phương – ví dụ như thông qua những chương trình hành động nhân danh sự đoàn kết quốc gia. Các cuộc quyên góp được tổ chức thường xuyên, bà ngoại tôi sinh năm 1901 vẫn còn nhớ rõ cả lớp của bà đều tình nguyện đan bít tất cho chiến sĩ và làm băng cứu thương, khiến mấy ngón tay họ phồng giộp. Do là con cả, mới mười lăm tuổi bà đã phải tham gia đỡ đần gia đình bằng cách đi dạy kèm tại nhà để ít nhất kiếm thêm chút bánh mì cho bữa ăn.
Ban đầu Gebhard và Heinrich, mặc dù lớn hơn bà ngoại tôi, vẫn có thể duy trì cuộc sống như bình thường. “Hầu như cuối mỗi buổi chiều chúng tôi đều gặp đám bạn cùng lớp để đi dạo quanh khu phố cũ. Khu vườn nhà tôi thật lý tưởng cho đám con trai chúng tôi”. Tại đó hai anh lớn “chiến đấu bằng mớ táo ủng”, thường là dẫn đến chuyện bị quở trách vì đã làm bẩn quần áo. Cả hai vẫn thích chơi đám lính chì với những khẩu pháo nạp đạn tự chế. “Khi ấy”, Gebhard kể, “đây vẫn là một trò chơi vô hại mà khi chơi chúng tôi chẳng nghĩ gì đến sự nghiêm túc chết người của chiến tranh thực sự”. Sau này Gebhard nhớ lại rằng tại Landshut có rất ít điều nhắc họ nhớ đến chiến tranh ngoại trừ chuyện binh lính hành quân qua thị trấn cùng một khẩu lựu pháo Skoda 305mm từ Áo tới, khẩu pháo này khiến bọn trẻ con hết sức tò mò. Heinrich ghi trong nhật ký của mình rằng cha mẹ cậu thường đem nhu yếu phẩm tới nhà ga để úy lạo các binh sĩ bị thương. Trái ngược với những người khác, họ không chút phân biệt giữa lính Đức với lính Pháp bị thương; đối với họ, để tâm chăm sóc là một hành động nhân đạo rất tự nhiên. Mặt khác, chiến tranh ít gây ảnh hưởng đối với họ, “ngoại trừ việc lâu lâu lại có người bị động viên”.
|