[Mien trung]

Thủ tướng Nga Vladimir Putin: An ninh tận gốc(phần 2)


Kiên nhẫn đi lên

Thực tế cơ quan an ninh không hẳn đã như những điều mà Vladimir Putin hình dung qua sách vở. Là một trí thức được đào tạo chu đáo, anh vào làm việc trong đội ngũ có cả những người gấp đôi tuổi của mình. Đó là những nhân viên KGB có kinh nghiệm và cái nhìn cuộc sống hết sức đặc thù.

Trong Tự thuật, Thủ tướng Nga kể lại: “Một lần tôi cũng được đưa vào tham gia vào một chiến dịch. Tôi không nhớ rõ chi tiết nữa, nhưng có một người nói: “Chúng ta sẽ làm cái này, làm cái kia. Các anh đồng ý cả chứ?”. Tôi thốt lên: “Không, làm thế không đúng đâu”, “Sao vậy, thế nào là không đúng?”. “Vì làm thế là trái với pháp luật”.

Anh kia ngạc nhiên: “Pháp luật nào cơ?” - Tôi nói ra điều luật cụ thể. Thế nhưng, họ đáp lại: “Chúng ta đã có chỉ thị rồi.” Tôi lại nói về các điều luật. Họ lại không hiểu gì cả. Tôi nói: “Chỉ thị đâu có phải là pháp luật?”. Anh bạn đồng nghiệp của tôi thực sự kinh ngạc: “Đối với chúng ta, chỉ thị chính là pháp luật”.

Anh đã nói vậy một cách chân thành tuyệt đối, không hề có chút gì châm biếm. Các anh ấy đã được giáo dục như thế, đã quen làm việc như thế. Còn tôi thì không thể. Không chỉ riêng tôi mà đại đa số những người thuộc thế hệ của tôi đều như vậy”.

Cũng phải nói thêm là ông Putin trở thành cán bộ an ninh vào những năm KGB đang bị phân hoá dần dưới quyền lãnh đạo của Chủ tịch KGB lúc đó là ông Yuri Andropov (người về sau trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô). Một bộ phận vẫn tiếp tục làm việc theo kiểu cũ, nhưng một bộ phận khác đã nhận thức được tình hình xã hội có nhiều biến đổi.

Dẫu sao, KGB cũng không làm cho Vladimir Putin thất vọng. Cho tới hôm nay, Tổng thống Nga vẫn nhớ lại nhiều người bạn đồng nghiệp của mình với tình cảm mến và trọng vì theo ông, những người cộng sản này “rất lương thiện”. Cũng chính vì đã lọt vào “mắt xanh” của lãnh đạo tình báo đối ngoại nên Vladimir Putin được cử đi học nghiệp vụ đặc biệt khoảng 1 năm tại Moskva.

Rồi người sĩ quan trẻ lại trở về thành phố quê hương và được phân công về Cục 1, tức là cơ quan phản gián, bộ phận ưu tú của ngành an ninh Xôviết. Sau bốn năm rưỡi cố gắng thể hiện mình trong công việc thú vị nhưng không giản đơn này, năm 1983, Vladimir Putin được vào học ở Trường Đại học Cờ đỏ mang tên Yuri Andropov (KI), nay là Học viện Tình báo đối ngoại ở Moskva.

Khi đó, ông là thiếu tá. Tại KI, với cái tên mật Platov, vị nguyên thủ tương lai đã gây ấn tượng rất tốt với các giảng viên nhờ cách ứng xử chuẩn mực, chân thành và trung thực của mình. Dù trời có nóng vã mồ hôi đến mấy nhưng mỗi khi lên gặp thầy, học viên Platov vẫn đóng đủ bộ y phục công vụ...

Có công mài sắt

Ngay từ khi vào trường, Vladimir Putin đã hiểu ra ngay rằng, ông được chuẩn bị cho công tác ở Đức. Vấn đề chỉ còn là ở chỗ cần xác định rằng ông sẽ sang Đông Đức hay Tây Đức... Ngành phản gián Xôviết ở những năm 80 - 90 thế kỷ XX đã bộc lộ khá nhiều điểm yếu, trong đó có tệ nạn “con ông cháu cha” hay được phân công vào những chỗ béo bở (như sang phần phát triển nhất của chủ nghĩa tư bản) nên không phải lúc nào một sĩ quan có trình độ nghiệp vụ tốt cũng được phân công đi làm ở những hướng tốt nhất. Đối với người Nga trong những năm 70 - 80, nước Đức được coi như một dạng “thiên đường” vì mức sống cao hơn hẳn và các tập tục có thể như văn minh hơn.

Theo lời chính ông Putin kể lại, tốt nghiệp KI, ông được cử sang công tác ở CHDC Đức vào cuối năm 1984 đầu năm 1985 (vợ ông phải tới năm 1986 mới sang cùng chồng), thế chỗ cho một người đồng hương Saint Peterburg đã hết nhiệm kỳ công tác ở nước ngoài. Viên sĩ quan tình báo trẻ được biên chế vào Nhóm các lực lượng miền Tây của Liên Xô, trụ sở đóng tại Dresden, một thành phố cổ kính từng được lần đầu nhắc tới trong sách vở từ năm 1216.

Về đoạn đời làm việc ở Đức của Vladimir Putin cho tới nay vẫn tồn tại nhiều thông tin khác nhau. Báo chí phương Tây cho rằng, ở Đức, điệp viên Putin đã có sơ suất nên khi hết hạn công tác trở về nước, ông không được lên thêm một cấp quân hàm như các trường hợp thông thường khác.

Còn đương kim Thủ tướng Nga lại nói, với cương vị một chuyên gia thu thập thông tin, ông đã hoàn thành nhiệm vụ ở CHDC Đức vì trong thời gian ông ở đó, ông đã hai lần được thăng cấp (thông thường, những người khác trong một nhiệm kỳ công tác ở nước ngoài, chỉ được một lần thăng cấp thôi). Nói chung, ông Putin rất kín đáo khi kể về công việc của mình ở CHDC Đức. Ta hãy theo dõi một trích đoạn trả lời phỏng vấn của ông trong cuốn Tự thuật:

- Nhà báo: Người ta bảo rằng, ông từng tham gia chiến dịch Tia sáng. Đó là chiến dịch gì vậy?

- Vladimir Putin: Tôi không biết đích xác. Tôi không làm việc này. Chính tôi cũng không biết nó có được tiến hành hay không. Theo tôi hiểu, có lẽ đó là công việc liên quan tới ban lãnh đạo chính trị CHDC Đức. Tôi không dính dáng gì tới nó cả.

- Nhưng người ta bảo chính ông đã kiểm soát cựu Bí thư Thành uỷ Dresden, Hans Modrof?

- Tôi có gặp Modrof đâu đó hai ba lần tại các buổi tiếp tân chính thức. Chỉ có vậy thôi. Ông ấy tiếp xúc với những người ở cấp độ khác tôi - thí dụ như Tư lệnh tập đoàn quân, Trưởng sĩ quan liên lạc... Nói chung, tôi không làm những việc liên quan tới các quan chức đảng. Kể cả về phía chúng ta. Đấy là việc cấm.

- Thế không phải ông đã thu thập được tài liệu về máy bay tiêm kích “Eurofighter”ư?

- Tôi không làm tình báo kỹ thuật. Sao họ lại bịa chuyện về tôi như thế nhỉ? Thực nhảm nhí!

- Có lẽ làm vậy để cho giống một siêu điệp viên! Còn ông thì lại từ chối tất cả. Vậy vì sao mà ông lại được thăng cấp?

- Vì những thành tích cụ thể trong công việc. Chúng được đo bằng số lượng những đơn vị thông tin tuyển lựa được. Tôi thu thập những thông tin từ những nguồn nằm trong khu vực tôi phụ trách, biên soạn lại rồi gửi về chỉ huy và nhận được những đánh giá cụ thể.

- Ông trả lời như một điệp viên, tức là không trả lời gì cả. Còn cựu Thủ trưởng của Cơ quan Tình báo Đông Đức Markus Volf đã xúc phạm tới ông. Ông Volf cho rằng, huy chương đồng “Vì những công trạng đối với Quân đội nhân dân CHDC Đức” đã từng được trao cho ông, gần như là cô thư ký nào cũng được nhận, nếu như cô ấy không có sai phạm gì lớn.

- Markus Volf nói đúng và chẳng có gì xúc phạm tới tôi trong lời lẽ của ông ấy cả. Ngược lại là đằng khác. Ông ấy đã khẳng định lại giúp tôi rằng, tôi đã không có sai phạm gì lớn. Tuy nhiên, theo tôi, huy chương đó không phải tên là “Vì những công trạng...”, mà là “Vì những công trạng nổi bật đối với Quân đội nhân dân CHDC Đức”.

- Ông có lo là sẽ có những bài báo nào đó giật gân viết về ông từ nước Đức không? Chẳng hạn khi cuộc bầu cử tới gần...

- Không, nói thực là không!

Ông Putin có thể không lo nhưng các nhà báo phương Tây vẫn cố gắng đi tìm lại dấu vết quá khứ của ông ở Đức. Đó là nghề của họ! Những bài viết trên báo chí phương Tây về giai đoạn công tác ở CHDC Đức của Vladimir Putin thường là không có cơ sở chắc chắn nhưng qua đó, có thể thấy dụng ý khá rõ của họ trong những cố gắng tìm được những thông tin hấp dẫn để câu khách...

Ngày 8/1/2000, báo Đức Saechsische Zeitung, dẫn các nguồn tin mà tòa soạn cho là của tình báo CHLB Đức, khẳng định, Vladimir Putin từng đến Đức lần đầu là vào năm 1975 (chứ không phải là vào năm 1984). Khi đó, ông mang danh nghĩa phóng viên thường trú của TASS, hãng thông tấn chính thức của Liên Xô. Hồi cuối những năm 70, ông bị trục xuất khỏi Tây Đức vì tội danh làm tình báo... Tính chính xác của thông tin này tới nay vẫn chưa được kiểm chứng.

Còn theo một nguồn tin báo chí khác ở phương Tây, tháng giêng năm 1990, Vladimir Putin đã tuyển mộ cho KGB một nhân viên Cơ quan An ninh CHDC Đức (Stazi) tên là Claus Zuhold. Tới cuối năm 1990, y đã “chuyển làn” sang hợp tác với phía Tây Đức và cung cấp cho đối phương tên họ 15 điệp viên người Đức trong mạng lưới của KGB ở Dresden, Leipzig, Tây Berlin... Những người này đã bị bắt vào mùa xuân năm 1993.

Sau khi Zuhold đào tẩu, Vladimir Putin với trách nhiệm là người đã tuyển mộ y làm việc cho KGB, bị triệu hồi về nước. Khi ấy, ông đang là trung tá.

Mới đây, Claus Zuhold ở tuổi 43 đã kể trên tờ The Sunday Times (Anh) những gì y biết về đương kim Thủ tướng Nga. Theo lời y, lần đầu y gặp mặt Vladimir Putin là vào năm 1985. Chuyện diễn ra như sau trong lời kể của Zuhold:

“Cứ vào thứ năm hàng tuần, từ 7 giờ tới 9 giờ, một số sĩ quan Stazi chúng tôi lại chơi bóng đá”.

Khi trận đấu bóng đá kết thúc, các đồng nghiệp trong ngành an ninh hai nước hẹn gặp nhau vào dịp khác. Volodia nhận lời mời của Zuhold đi ra ngoại ô chơi. Claus Zuhold kể tiếp:

- Chúng tôi đi bằng chiếc Lada xám của ông ấy. Vợ ông ấy lúc đó còn đang ở Nga. Chúng tôi đã ở bên nhau cùng vợ tôi gần một ngày. Đó là lần đầu tiên chúng tôi trò chuyện thoải mái với nhau. Tôi luôn thấy ông ấy là một người thú vị. Ông ấy kể vài chuyện tiếu lâm về cảnh sát và một chuyện về người Do Thái, điều làm tôi và vợ tôi hơi ngạc nhiên... (Nói chung, ông Putin kể chuyện tiếu lâm rất có duyên - NTT) Chúng tôi trò chuyện nhiều về lịch sử, văn học và triết học. Ông ấy rất kính phục nền văn hoá và tính kỷ luật Đức. Ông ấy rõ ràng là tự hào vì mình thuộc về KGB. Ông ấy yêu thích những ca khúc nói về quá khứ vĩ đại của nước Nga và những người anh hùng Nga.

Trong 5 năm hai bên đã gặp gỡ vô số lần. Nhiều bận họ trò chuyện cùng nhau trong căn hộ hai phòng của tình báo viên Xô viết trên phố Radeberger ở Dresden. Ông Putin thường hỏi Zuhold về hoạt động của Stazi. Vladimir Putin đến chơi nhà Zuhold không ít lần cùng vợ. Con cái của điệp viên người Đức gọi ông thân mật là “chú Volodia”.

Vẫn theo lời kể của Claus Zuhold:

- Có lần, vào mùa hè, ông ấy đi picnic tới khu vườn nhà tôi. Đó là khu vườn nhỏ, nằm đối diện với doanh trại các đơn vị Xô viết. Tôi kể một cách hài hước về chuyện binh lính lấy trộm rau trong vườn nhà tôi thế nào. Đấy là lần đầu tiên tôi thấy ông ấy bật cười một cách khoái trá thực sự...

Nói chung, Putin là người ít lời, thường để cho những người khác nói ra mọi sự. Phong thái ông ấy cởi mở, thân thiện và bằng cách này khêu gợi người khác cởi mở với mình, nhưng lại luôn kiểm soát hành vi của mình một cách chặt chẽ. Trong các cuộc nhậu, bao giờ ông Putin cũng cố gắng uống ít hơn những người ngồi cùng bàn từ ba cốc trở lên...

(còn nữa)