Leonid Nikolaevich Gobyato-Леонид Николаевич Гобято là người chế tạo súng cối đầu tiên.
Ngày 16 tháng 6 năm 1904, quân đoàn 3 Nhật Bản tiến đến gần pháo đài Nga đóng ở cảng Arthur (nay là cảng Đại Liên trên đất Trung Quốc). Cuộc tấn công bắt đầu ngày 6 tháng 8 và kéo dài một tuần. Khi khi bị thiệt hại nặng nề, quân Nhật quay ra phòng thủ và chuẩn bị cho đợt tấn công mới, chúng tập trung nhiều công binh củng cố vị trí cố thủ. Một số chiến hào của 2 bên chỉ cách nhau độ 30 bước chân. Trong hoàn cảnh đó, cần có loại vũ khí tầm gần khi các vũ khí thông thường khác không có hiệu quả.
Sĩ quan Nga lúc đó là Leonid Gobyato đề nghị sử dụng mìn loại nhỏ để tấn công. Họ cần thứ vũ khí bay bổng lên và rơi trúng quân địch đang ẩn nấp trong chiến hào thay vì những vũ khí khác.
Chế tạo ra “vũ khí pháo binh để chiến đấu tầm gần” là tên phát minh của Gobyato khởi đầu từ cuộc chiến đấu tháng 8. Mẫu đầu tiên là “khẩu phóng những quả mìn nặng đến hơn 6 kg”. Hai khẩu lựu pháo 75 mm thân ngắn để phóng mìn đã có vào tháng 8 năm 1904 là những mẫu súng cối đầu tiên trên thế giới. Gobyato đã thử nghiệm chúng thành công và đề nghị sử dụng chúng để bảo vệ pháo đài.
Khẩu lựu pháo tháng 8 sau đó được thay bằng khẩu súng hạng nhẹ trên khung bánh xe, cỡ nòng 47 mm của hải quân và được đặt tên là “súng cối”. Phần đầu ngoài cỡ nòng của mìn Shestov được làm bằng thép tấm thành hình dạng chóp nón. Phần thân chứa 6,2 kg thuốc phóng và khối lượng nặng tổng cộng 11,5 kg.
Khẩu pháo hải quân 47 mm được sử dụng làm súng cối
Cấu tạo của quả mìn được Gobyato cải tiến thành đạn cối:
1 – ngòi chạm nổ; 2 – quả mìn; 3 – chuôi gỗ; 4 – cánh ổn định;
5 – đuôi chuôi gỗ định hướng trong nòng; 6 – cái dây nhỏ để giữ cánh;
7 - thân, 8 – đầu côn bằng chì, 9 - ống đồng nối ghép;, 10 – thân lót;
11 – vành dẫn; 12 – vỏ đồng khối thuốc phóng;
Khi bắn, khối thuốc phóng đẩy cả mìn và chuôi gỗ đi, cái dây nhỏ (6) được buộc vào bộ phận ngắm sẽ kéo cánh xuống đuôi gỗ (5) để ổn định hướng. Cái đầu côn bằng chì (8) lúc đó bị đẩy bẹt ra, chắn khí thuốc và làm kín nòng cũng như có tác dụng giảm chấn để khỏi làm gãy chuôi gỗ. Khẩu cối đầu tiên của Gobyato bắn xa 50 đến 400 m theo các góc 45 đến 65 độ. Thay đổi 1 độ sẽ thay đổi tầm bắn 6-10 bước chân. Thay đổi khối lượng thuốc phóng từ 1/8 1/16 khối lượng quả đạn cũng thay đổi nhiều tầm bắn.
Ngày 9 tháng 11 năm 1904 được coi là ngày chính thức ra đời của súng cối. Ngày đó, súng cối của đại úy Gobyato đã đóng vai trò quyết định trong việc đẩy lui cuộc tiến công của quân Nhật. Quân Nga từ trên các điểm cao trên núi dùng các khẩu pháo cải tiến 47 mm bắn thường xuyên, kết quả vượt quá mong đợi. Cứ mỗi khoảng 4 phút, 3 quả đạn cối bắn vào chiến hào địch, 5 ngày đêm chiến đấu cùng khẩu súng cối tuyệt vời đã làm đảo lộn kế hoạch đánh chiếm cảng Arthur của kẻ thù. Hiệu quả chiến đấu thấy rõ, đạn của nó bay cao trong không khí, rồi chúc xuống rơi thẳng đứng trên đầu mục tiêu, phá hủy cả chiến hào và quân địch. Đạn nổ quá mạnh đến mức làm quân Nhật hoảng sợ tháo chạy khỏi chiến hào.
Tướng Nhật Nogi, chứng kiến chiến trận đã phải quyết định ngừng tấn công vào phía đông và tập trung tất cả quân đánh chiếm điểm cao, ông ta biết từ nơi đó nhìn ra toàn bộ cảng Arthur. Sau khi liên tục tấn công cao điểm trong 10 ngày, đến ngày 22 tháng 11 năm 1904, quân Nhật chiếm được điểm cao, khẩu súng cối bị lọt vào tay quân Nhật và sau đó khẩu súng này sớm được nói đến trên báo Anh.
Cho dù vậy, thì đến tận năm 1914, mới chỉ có thêm người Đức có vũ khí loại này. Dường như các quốc gia khác không đánh giá khẩu “súng cối nhỏ” quan trọng cho lắm vì cho rằng các trận chiến trong tương lai quan trọng ở tốc độ cơ động tấn công. Còn ngày nay, chẳng có quân đội nước nào lại không có súng cối.
Ông Leonid Nikolaevich Gobyato sau đó đã là thiếu tướng đầu WW-II, ông hy sinh trong một cuộc tấn công ở Przemysl-Ukraina.
http://warfiles.ru/show-14090-pervyy...e-minomet.html