[Kóc Khơ Me]

Маскировка Москвы во время войны 1941-1945г.г.

Одна из самых засекреченных страниц Великой Отечественной - защита центра Москвы от налётов фашистской авиации. В первые же дни войны комендант Московского Кремля генерал-майор Николай Спиридонов в секретной записке на имя Берии предложил безотлагательно приступить к маскировке Кремля и прилегающих к нему территорий. Выполняя «особое правительственное задание», группа архитекторов и инженеров под руководством академика Бориса Иофана разработала фантастический для того времени проект. Гриф «совершенно секретно» с уникальных документов был снят всего год назад.

Những khu phố giả (Бутафорские кварталы)

Ngày 26 tháng 6 năm 1941. Tình hình ngoài tiền tuyến căng thẳng hơn. Quân Đức tiến công ở khắp các hướng. Daugavpils bị mất, các trận chiến ác liệt ở ngoại ô Minsk, L’vob đang cố thủ. Phần Lan tuyên bố chiến tranh với Liên Xô. Vào hôm đó Tướng Nicolai Spiridonov gởi đến cho Hội đồng Dân ủy tờ trình về việc ngụy trang điện Kremly. Mục đích là gây khó khăn cho đối phương định hướng trung tâm thành phố và làm giảm cơ hội thả bom trúng điện Kremly. Trong tờ trình vị tướng đề xuất 2 phương án ngụy trang. Phương án thứ 1 dự định “chủ yếu sơn giả lại các tòa nhà, loại bỏ các ánh vàng lộng lẫy trên các “củ hành”, tháo dỡ các cây thánh giá và sơn và quyét vôi trên quãng trường giả các khu phố chung quanh điện Kremly»; còn theo phương án thứ 2 “các khu phố giả được dựng theo các mô hình khác nhau và cầu giả qua cả bên kia sông Moskva để đánh lạc hướng quan sát của đối phương”. Để thực hiện Nicolai Spiridonov đề nghị các cơ quan NKVD, Sở Xây dựng Moskva và Cục Xây dựng điện Kpremly tham gia. Chỉ đạo kỹ thuật được giao cho các thành viên của hội đồng đặc biệt gồm các chuyên gia hàng đầu của Khoa ngụy trang Học viện Kỹ thuật quân sự V.V. Kuibyshev.

Tường và các tháp được sơn giả các ngôi nhà bình thường.


Các thành viên hội đồng trong tờ trình cá nhân giải trình các ý kiến cụ thể về ngụy trang điện Kremly. Các kỹ sư quân đội quan sát thực địa từ tháp chuông Đại Ivan, từ mái khách sạn ‘Moskva” và bằng cách đi kiểm tra quanh khu vực. Đặc biệt các chuyên gia đã chỉ rõ rằng điện Kremly dễ dàng phân biệt với các khu vực khác của thành phố nhờ sự tập trung nhiều lâu đài với các vòm mái ánh vàng, các ngọn tháp có ngôi sao, nhiều cây xanh với mật độ xây dựng thấp. Đó là những công trình di tích văn hóa-lịch sử và cảnh quan tuyệt vời, từ quan điểm quân sự, tự nó trở thành những điểm định hướng đặc biệt cho không quân đối phương. Vì vậy các kỹ sư đã đưa ra hàng loạt biện pháp làm biến đổi diện mạo Kremly và khu vực chung quanh. Công việc cần thực hiện ngay lập tức, từ cuối tháng sáu. Dọc theo chu vi bên ngoài Vườn Alexander người ta trang trí giống những tòa nhà thành phố. Trên tường điện Kremly người ta dựng chồng lên mô hình có dạng các tòa nhà phố. Cầu giả qua sông Moskva được xây dựng gần tháp Taynitskaya. Mái, mặt tiền và các bức tường trong điện Kremly được sơn lại để mô phỏng nhu những dãy nhà phố thông thường. Các ngôi sao trên các tháp và mái vòm “củ hành” được che lại bằng các khung gỗ; cây thánh giá được tháo ra. Tất cả các quãng trường trong và xung quanh Kremly được tô màu để tạo ảo giác là những đường phố nhỏ hẹp. Một trong các góc của Kremly được sơn phủ hình dạng khu phố cổ thế kỷ 19. Trên những hình chụp trong những năm chiến tranh (một số chỉ mới được công khai gần đây) có thể thấy Moskva đã biến đổi một cách lạ lẫm như vậy. Nhiều người chứng kiến kể rằng trung tâm thành phố trong những ngày ấy hoàn toàn thay đổi so với trước.

Sơn hình mái nhà, tuyến đường trên quãng trường.


Ngày 9 tháng bảy Hội đồng Quốc phòng đã thành lập cơ quan ngụy trang “từ những kiến trúc sư và họa sĩ” trực thuộc Xô-Viết Moskva. Trách hiệm của cơ quan này là bảo đảm ngụy trang cho các công trình như nhà máy quốc phòng, trạm cấp nước, điện Kremly, Bưu điện Trung Tâm, kho xăng dầu và các cây cầu trong thành phố. Các cơ quan khác được yêu cầu hỗ trợ một cách đầy đủ cho cơ quan này. Đặc biệt ngành công ngiệp hóa chất phải “cung ứng theo yêu cầu của Xô-viết Moskva số lượng sơn màu cần thiết để ngụy trang các công trình quân sự”. Nhìn chung, sơn màu trong những ngày đó cần rất nhiều để ngụy trang, cả những màu mới và màu hiếm. “Gần Moskva người ta nghiên cứu và sử dụng sét dulevskie và kudinovskie, vôi bột, đất màu Khotkovo và Pavlovsky Posad. Các nhà địa chất đã xác định được một số mỏ đất sét, đá vôi dùng để sản xuất sơn màu ngụy trang. Từ những nguồn nguyên liệu được khám phá, ngành công nghiệp địa phương tổ chức sản xuất vật liệu ngụy trang”, trích chuyên khảo “Xây dựng trong Chiến tranh Vệ quốc” của V.N. Malyarov (СПб., 2000). http://szst.ru/library/malyarov/

Nhà hát Lớn được sơn giả mặt tiền.


Khi nhìn từ Cầu Lớn trên sông, điện Kremli trông giống như khu nhà ở.




Nhà hát Lớn.


Здание Манежа в маскировочной окраске.


Ngụy trang bằng sơn màu Nhà hát Hồng quân.


Tác giả: Андрей Мирошкин
Kóc Khơ Me lược dịch từ «Московская перспектива»

(còn tiếp)