Trích:
nqbinhdi viết
...
Trong bài của Kiều Thẩm bác đã dẫn, có một chi tiết đáng sửa. Đó là hai câu mà tác giả dẫn của Nguyễn Du
Cỏ non xanh tận chân trời
Cành mai trắng điểm một vài bông hoa.
Không phải là cành mai, mà là cành lê ạ. Cũng chẳng phải Nguyễn Du một mình làm ra câu ấy (và tất nhiên, cả Truyện Kiều - Đoạn trường tân thanh - cũng dựa trên cốt truyện của Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân bên Tàu thôi) mà là từ một câu thơ cổ của TQ (của ai thì tôi đã cố tìm mà chưa ra)
Phương thảo liên thiên bích
Lê chi sổ điểm hoa
Lê chi là cành lê chứ không phải là cành mai.
Nói đến chuyện này, tôi rất muốn bác nào nói cho biết mấy câu thơ cổ kia là của ai, bởi tìm trên mạng thì chỉ thấy Phương thảo liên thiên. Còn chính trong Kim Vân Kiều truyện thì nó là thế này:
Xuân nhật tình minh yến lộng thoa
Thiều quang cửu thập lục tuần qua
Vô biên phương thảo liên thiên bích
Sổ điểm lê hoa tuyết ánh kha
(Trương Cam Vũ dịch âm Hán-Việt)
Cũng không phải là tôi nhiều/lắm chuyện, bởi tôi vốn hay cố tìm đến tận cùng những cái mình tìm hiểu.
...
|
Kính gửi Bác ngbinhdi.
Em rất vui sướng vì Bác đã nhắc tới chuyện “cố tìm đến tận cùng những cái mình tìm hiểu”, vậy thì cho dù đã hơi trễ (do hôm nay mới đọc được bài viết này của Bác), em cũng xin phép trả lời như sau:
Kim Vân Kiều Truyện (金云翘传) tác phẩm thơ trường thiên bằng chữ Nôm của Nguyễn Du (阮攸) người Việt Nam, đúng là phỏng theo nội dung cuốn truyện dài của Thanh Tâm Tài Nhân (青心才人) người Trung Quốc.
Khi văn học cổ Việt nam được dịch ra ngoại ngữ và giới thiệu ra thế giới, thì trong đó bao gồm việc dịch ngược trở lại thơ Truyện Kiều ra tiếng Trung. Bản của dịch giả Trương Cam Vũ (張甘雨) người Việt Nam gốc Hoa, mà Bác ngbinhdi viết ở trên được NXB Văn Nghệ TP. HCM xuất bản năm 1994:
Câu thơ được nhắc tới viết như sau:
無邊芳草連天碧
數點梨花雪映柯
Wú biān fāng cǎo lián tiān bì
Shù diǎn lí huā xuě yìng kē
(Trương tiên sinh sử dụng chữ phồn thể)
Thế nhưng, ngay từ năm 1959, tại Bắc Kinh, Nhân dân Văn học Xuất bản xã (人民文学出版社) đã in bản dịch thơ Truyện Kiều bằng tiếng Trung, do giáo sư Hoàng Dật Cầu (黄轶球) dịch và giới thiệu:
Câu thơ được nhắc tới viết như sau:
芳草连天碧
梨枝数点花
Fāng cǎo lián tiān bì
Lí zhī shù diǎn huā
(Hoàng tiên sinh sử dụng chữ giản thể)
Đây là hai câu thơ do giáo sư Hoàng Dật Cầu dịch từ thơ của Nguyễn Du, không phải là hai câu thơ cổ Trung Hoa.
Tiện đây, em xin gửi Bác ngbinhdi cùng các bác tham khảo thêm một đoạn tạp luận của em:
Rất nhiều người nhầm lẫn về hai câu thơ dịch từ tiếng Việt của Nguyễn Du ra Trung văn của Hoàng tiên sinh:
Phương thảo liên thiên bích
Lê chi sổ điểm hoa
là hai câu thơ cổ Trung Hoa. Thậm chí SGK Ngữ Văn lớp 9, tập 1 của NXB Giáo Dục hiện nay, trang 87, có hẳn một câu luyện tập như sau:
Phân tích so sánh cảnh mùa xuân trong câu thơ cổ Trung Quốc: “Phương thảo liên thiên bích - Lê chi sổ điểm hoa” (Cỏ thơm liền với trời xanh – Trên cành lê có mấy bông hoa) với cảnh mùa xuân trong câu thơ: “Cỏ non xanh tận chân trời – Cành lê trắng điểm một vài bông hoa” để thấy được sự tiếp thu và sáng tạo của Nguyễn Du.
Chính vì sự “gợi ý” này mà rất rất nhiều sách hướng dẫn học và làm bài văn lớp 9 hiện nay đã “tán” rất rộng, so sánh này kia nọ để thấy được sự “tiếp thu và sáng tạo” của Nguyễn Du. Thật đáng tiếc và thương cho các cháu học sinh phổ thông bây giờ đã được “định hướng” sai lầm từ rất sớm bởi những cuốn SGK như vậy.
Bản dịch ra Trung văn của Hoàng tiên sinh, như chính ông đã viết là ông chỉ dám coi là “bản dịch sơ bộ”. Thời gian gần đây, PGS Phạm Tú Châu đã có xem xét đánh giá bản dịch này, kê ra rất nhiều chỗ Hoàng Dật Cầu dịch sai Truyện Kiều của Nguyễn Du (xin mời tham khảo tại link sau:
http://www.talawas.org/talaDB/showFi...res=5984&rb=07) và như vậy cũng không có gì phải nhận định về việc “tiếp thu và sáng tạo” của Nguyễn Du trong hai câu thơ này. Có chăng, chỉ nên đánh giá theo chiều hướng ngược lại: Hoàng Dật Cầu đã dịch chuẩn hai câu thơ của Nguyễn Du hay chưa.
Bản tiếng Trung của Hoàng tiên sinh nếu Bác ngbinhdi hoặc bác nào có nhu cầu, xin thông báo cho em biết, em sẽ xin gửi bản pdf để các bác tham khảo vì đây là trang về nước Nga, nói nhiều về các bản Trung văn e là không thích hợp.
Xin cảm ơn các bác đã quan tâm.
Trân trọng.