[SSX]

Đội ngũ trí thức VN đã hình thành qua các phong trào du học và đào tạo trong nước. Cá biệt có những người chẳng qua trường lớp chính qui nào cả, nhưng vẫn được coi là danh nhân (ví như ông HCM), họ tự học, họ học ở trường đời.

Còn những người được đào tạo ở nước ngoài về có thể chia làm 3 lớp chính như sau:

Lớp trí thức đầu tiên được đào tạo ở Pháp, là các cá nhân đặc biệt xuất sắc hay con cái quan lại chế độ cũ. Cho dù vậy, thì họ lại rất yêu nước và có tinh thần dân tộc. Có thể kể ra 1, 2 cái tên như Trần Đại Nghĩa, Nguyễn Văn Huyên, hay Tạ Đình Đề (bên TQ về)…

Lớp thứ 2 Đông Âu ra đi vào lúc đang còn chiến tranh hay thời bao cấp đói khổ, cơm độn ngô sắn, ra đến Thanh Xuân đã thấy sướng lắm rồi.

Có những anh học bên toán MGU diệt virus bằng cách mở file xóa mã chứ làm gì có phần mềm diệt virus, có anh viết phần mềm tiếng Việt, cài cắm chíp vào máy in kim để in tiếng Việt kiếm bộn tiền, có anh bỏ nghề đi buôn trở thành giàu có, có anh học xong ở lại bôn ba xứ người rồi thành Việt kiều...

Nhìn chung đó là đội ngũ quí giá. Thời đó, cành vàng lá ngọc Hà Thành, tiểu thư khuê các Sài Thành, khoái mấy anh này lắm. Nếu không bị các tiểu thư bỏ quên e thẹn kiếm cớ làm quen, thì dù có ăn mặc lôi thôi lếch thếch, đầu bù tóc rối, đi xe cà tàng cà rỉ, cũng bị các bậc cha chú tìm cách gả bán cho bằng hết. Bây giờ thì quên khẩn cấp nhá, vật đổi sao rời rồi!

Đó là thời xưa và chưa xưa lắm.

Lớp thứ ba là đến thời mở cửa, bắt đầu phong trào du học bên phương Tây thì cũng bắt đầu thời loạn lạc cho dù kinh tế khấm khá hơn. Ở lớp dưới là các cháu teen mặc quần bò, tóc nhuộm đỏ, uống cô-ca, tiêu đô la, nói năng lảm nhảm blah! blah! Trên nữa thì đủ thể loại nảy nở như nấm sau mưa, nào là ca sĩ, nhạc sĩ, diễn viên, người mẫu, chân dài, hoa hậu từ phường xã quận huyện cho đến quốc gia và quốc tế... giống tây y đúc, khác mỗi cái da vàng mũi tẹt.

Các nhà làm văn hóa thì mải tranh cãi váy ngắn chân dài, một số có danh có tiếng được mời làm giám khảo lĩnh phong bì và lèo lái thí sinh trong hậu trường. Sách vở thì vẫn theo chế độ kiểm duyệt xưa cũ nhưng hổng lỗ chỗ để thẩm lậu đầy rẫy cỏ dại và rác rưởi. Đọc giả bây giờ quá ít đọc, người sáng tác tử tế thay vì nhuận bút lại nhận cả chồng tác phẩm của chính mình đem đi biếu với tặng. Họ không sống được bằng nghề khi đồng lờ lãi ít ỏi chui vào túi ai đó gọi là ông bầu hay đầu nậu. Mặt trận văn hóa bị bỏ trống hoàn toàn.

Đã loạn lại càng loạn.